Παρανομιάζω σημαίνει δίνω παρανόμι, βγάζω παρατσούκλι.

Ένας από τους λόγους της αλλαγής ή μετατροπής του κοινωνικού ονόματος εις την Αμερικήν ή εις τους κύκλους των καλλιτεχνών κ.λπ. είναι η ευκολία προφοράς, μνήμης και η συντομία του ονόματος.

Τον αείμνηστον Αθανάσιον Φωτόπουλον από τους Καμενιάνους εις την Αμερικήν τον αποκαλούσαν Φουντούκην. Το επώνυμον του Χάρυ Κλυν ήτο Τριανταφυλλίδης.

Όπως παρατηρεί ο Γάλλος γλωσσολόγος Dauzat, η ετυμολόγησις των επωνύμων παίρνει δευτέραν διάστασιν, όταν το πρόβλημα της ανευρέσεως της αρχικής σημασίας προχωρεί εις τον λόγον για τον οποίον μία λέξις εχρησιμοποιήθη σαν οικογενειακόν όνομα.

Εις το Αγρίδι Καλαβρύτων, του Δήμου Αροανίας τότε, ευρέθη κατά το πάλαι ποτέ ένα νεογνόν κρεμασμένον με την «νάκαν» του (πρόχειρον υφασμάτινον κατασκεύασμα, με το οποίον οι γυναίκες των χωριών μας μετέφεραν τα νεογνά των). Το νεογνόν ευρέθη κρεμασμένον από μίαν αχλαδιάν, δι’ ο έλαβεν ως οικογενειακόν όνομα Αχλάδας. Είναι γνωστόν εις πολλούς του Αχλάδα το αλώνι εις ένα υψίπεδον του όρους Λιμπούνια. Επίσης δεν μπορεί να γίνη με βεβαιότητα η ετυμολόγησις των νεοελληνικών παρανομίων, τα οποία προέρχονται από συγκεκριμένην γειτονικήν γλώσσαν, επειδή πολλές φορές δεν γνωρίζομεν «ποιος επήρεν από ποιον», λόγω δανεισμού ή αντιδανεισμού λέξεων.

Είδη οικογενειακών ονομάτων είναι:

Πατρωνυμικά – Μητρωνυμικά

Εθνικά

Αγωνιστικά

Επαγγελματικά

Ξενικά

Παρατσούκλια,

Τα οικογενειακά ονόματα, τα οποία προέρχονται από παρατσούκλια, εκφράζουν, όπως τα παρατσούκλια, ωρισμένες ιδιότητες: σωματικές ή πνευματικές ή ηθικές του παρωνομασμένου ή έδωσαν αφορμήν να γεννηθούν, όπως το ντύσιμον, οι συνήθειες ή πράξεις του, λέξεις ή φράσεις τις οποίες συνηθίζει.

Τα παρατσούκλια Καμενιάνων και Δροβολοβού εκφράζουν:

  1. Χρώμα: Κόκκινος, Λαΐος ή Λάγιος, Λάης.
  2. Ιδιότητες τις οποίες έχουν τα ζώα: Παλυβός.
  3. Ιδιότητες οι οποίες προέρχονται από εργαλεία: Κλαδευτήρας.
  4. Ιδιότητες οι οποίες προέρχονται από θαλασσινήν ζωήν: Καραβιάς.
  5. Τελειότητα: Πάγκαλος.
  6. Σωματικήν ή ηθικήν αντοχήν: Κοτσάς.
  7. Σκελετόν, εις τον οποίον αποκτούν υλικήν υπόστασιν πολλές αρετές: Κόσκορης.
  8. Προστασίαν εαυτού και υπολοίπων: Πεταλάς.
  9. Ηρωϊσμόν και αυταπάρνησιν: Καψάλης.
  10. Φιλοξενίαν εις τόπον έχοντα σχέσιν με την Ιστορίαν: Σεϊντάγας.
  11. Αθλητισμόν και υψηλόν φρόνιμα: Καράκαλος.
  12. Προσβολήν υγείας ή σωματικής ακεραιότητος κατά την αντιμετώπισιν Εκτάκτων Αναγκών – Συμφορών Ειρηνικής Περιόδου: Κουφός.
  13. Μικρόν εις ηλικίαν: Κουτσούκος ή Κούτσικος.
  14. Χάριν και μεγαλείον: Πατσάγκας.
  15. Τσάλτας, κατά παραφθοράν του όρου Σάλτας, εκ της λέξεως σάλτο, πράγμα το οποίον σημαίνει παράτολμον εγχείρημα. Ειρήσθω εν παρόδω ότι εις τα όρια τολμηρού και παρατόλμου οι κύκλοι εφάπτονται, ενίοτε δε και τέμνονται. Η τόλμη επιβάλλεται να είναι συνυφασμένη με την αρετήν. «Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία» (Ανδρέας Κάλβος).
  16. Σύγκρισιν με επιφανείς προσωπικότητες: Γερμανός, Ρηγοπούλα, Ζαΐμης.
  17. Είδος ντυσίματος: Φραγκογιώργης.
  18. Ψυχικήν ωραιότητα, λεβεντιάν και καμάρι του βουνού και του κάμπου, από την ποιμενικήν ζωήν: Τσέλιγκας.
  19. Διδάχος: Δάσκαλος.
  20. Πεταλωτήν: Κούγιας.
  21. Εθνικήν προσφοράν: Χόντζας.
  22. Χειρισμόν προσωπικών και κοινοτικών υποθέσεων με ιδιαιτέραν εξυπνάδα από τον συγκεκριμένον άνθρωπον, περί του οποίου θα γίνη λόγος κατωτέρω: Μάγκας.
  23. Μπουρλοτιέρην: Μπουρλής.

Και έπειτα από τ’ ανωτέρω, θεωρώ φρόνιμον, να δώσωμε το μαντήλι εις δύο αγωνιστικά ονόματα να σύρουν τον χορόν.

Τέλλος Άγρας:

Κατά που γράφει ο Ελευθέριος Γ. Σκιαγάς εις τον ημερήσιον τύπον της 4 Ιουνίου 2017: «Στα μέσα Ιουνίου 1907, η Ελλάς θρηνούσε την απώλεια του Τέλλου Άγρα. Ήταν μόλις 27 ετών. Κατήγετο από τους Γαργαλιάνους Μεσσηνίας. Το πραγματικόν του όνομα ήταν Σαράντης (Σαραντέλος – Τέλλος) Αγαπηνός του Ανδρέα και ήταν γόνος αγωνιστών του ’21:» Ήταν απόφοιτος της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων. Ο νεαρός Ανθυπολοχαγός εζήτησε και ευρέθη εις την γραμμήν των Εθνικών συνόρων από το 1902. Μετ’ επιμονής διεκδίκησε και επέτυχε να ηγηθή αντάρτικου σώματος.

Ως καπετάνιος επήρε κοντά του δώδεκα επιλεγμένους ευζώνους, καταρτίζων ένα από τα αντάρτικα σώματα, τα οποία αγωνίστηκαν εις την Μακεδονίαν εναντίον των Βουλγάρων κομιτατζήδων.

Ο Βούλγαρος πανούργος Ζλατάν έδειχνε δήθεν μεταμέλειαν και ότι ήθελε να προσχωρήση εις την Ελληνικήν πλευράν, προκειμένου από κοινού να αντιμετωπίσουν τους Τούρκους.

Έτσι έστησε παγίδα εις τον Τέλλον Άγραν και τον συνέλαβε. Η συνάντησις συνεφωνήθη για τις 3 Ιουνίου 1907 για συζήτησιν και αφού συνέφαγαν και συζήτησαν, πετάχτηκαν από τους γύρω θάμνους δεκάδες κομιτατζήδες ωπλισμένοι και τον συνέλαβαν. Οι κομιτατζήδες εκράτησαν τον οπλαρχηγόν και αφού τον εκακοποίησαν επί τέσσερεις ημέρες, την νύκτα της 7ης Ιουνίου τον απαγχόνισαν.

Η προδοσία εφανάτισε τους Έλληνες Αντάρτες και ο αγών εσυνεχίσθη με μεγαλύτερη έντασιν και περισσότερες επιτυχίες.

Το χωριό Τέχοβο μετωνομάσθη αργότερα Καρυδιά (το δένδρο απ’ όπου απαγχονίστηκε), ενώ το χωριό Βλάδοβο, όπου ενεταφιάσθη, είναι ο σημερινός Άγρας.

Ο θάνατος του Καπετάν Άγρα παρουσιάζει απέναντι, μέσα σε όλην αυτήν την έντασιν, την ειλικρίνειαν αφ’ ενός και τον δόλον αφετέρου, την άμυναν εν τη αντιλήψει της ως υπερτάτου καθήκοντος παντός ανθρώπου και την επίθεσιν, η οποία διψάει για αίμα και η οποία δεν υποχωρεί μπροστά σε κάθε ατιμίαν.

Το δίδαγμα είναι ότι: και εις τον αντίπαλον επιβάλλεται να συμπεριφερόμεθα με ειλικρίνειαν και όχι ύπουλα. Ο θυμόσοφος Ελληνικός Λαός λέει: «Το σκυλί, που κρυφοτρώει, είναι επικίνδυνον».

Είναι ανυπολόγιστες οι παραφυάδες, οι οποίες φυτρώνουν από τον υπόγειον κορμόν ή από τις ρίζες μιας ατιμίας.

Εις προηγούμενον δημοσίευμά μου κάνω λόγον για τον οικισμόν Μπαλντούμα, πλησίον του ποταμού Αράχθου εις την Ήπειρον.

Ο οικισμός αυτός οφείλει την ονομασίαν του εις το επώνυμον του ευγενούς Ηπειρώτη Μπαλντούμα, εις τον οποίον επρότειναν ωρισμένοι συμπατριώτες του να καλέση εις το αρχοντικόν του για γεύμα τον Αλή Πασά, ώστε να επωφεληθούν της φιλοξενίας και να τον σκοτώσουν.

Όμως ο Μπαλντούμας τους απάντησε:

«Μακριά από το σπίτι μου να τον σκοτώσω με τα ίδια μου τα χέρια. Η φιλοξενία είναι ιερή και δεν την προδίδω».

Οι Αρβανίτες, όταν ειπούν «ΜΠΕΣΑ», δεν την προδίδουν. Απ’ ό,τι γνωρίζω οι Σύλλογοί τους εκδίδουν το περιοδικόν «ΜΠΕΣΑ».

Αυτό ισχύει παλαιόθεν εις όσους εξ ημών είναι αξιόλογοι, ως «Συμφωνία Κυρίων», «Ο λόγος είναι συμβόλαιον» για όποιον φυσικά σέβεται τον λόγον του.

Τελικά: η δράσις και ο μαρτυρικός θάνατος του Καπετάν Άγρα ενέπνευσαν εις την Πηνελόπην Δέλτα το γνωστόν μυθιστόρημά της «Στα μυστικά του Βάλτου».

Την Πηνελόπη ΔΕΛΤΑ ηγάπησαν δύο άνδρες: Ο Ίων Δραγούμης και ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Αργά το βράδυ της 6ης Ιουνίου 1933 ο Ελευθέριος Βενιζέλος μαζί με την σύζυγόν του Έλεναν έφευγαν από το σπίτι της Πηνελόπης ΔΕΛΤΑ εις την περιοχήν Παράδεισος Αμαρουσίου. Κατά την διαδρομήν επεχείρησε να τον δολοφονήση ο λήσταρχος Καραθανάσης.

Ξενοχρήστος.

          Είναι το αγωνιστικόν όνομα του Καμενιανίτη οπλαρχηγού της Παλιγγενεσίας Χρήστου Νικολοπούλου, ο οποίος πριν από την Επανάστασιν είχεν έλθει εις γάμου κοινωνίαν με την αδελφήν του Καμενιανίτη Υπαξιωματικού Νικολάου Διδάχου.

Ο Ξενοχρήστος, κατά την παράδοσιν, υπέστη στρατιωτικήν εκπαίδευσιν εις την νήσον Ζάκυνθον, προεπαναστατικά. Άλλωστε αυτός ήταν και ο λόγος, για τον οποίον του είχεν ανατεθεί η Εκπαίδευσις των νέων της περιοχής, τους οποίους προετοίμασε για τον Μεγάλον Ξεσηκωμόν. Τόση ήταν η πολεμική του δεινότητα, ώστε όταν έκανε γιουρούσι εις τα τούρκικα ασκέρια εθέριζε με το σπαθί του. Οι Τούρκοι, οι οποίοι δεν μπορούσαν να τον πλήξουν του εφώναζαν: «Κιόνει  μωρέ Χρήστο κιόνει» (φτάνει).

Συγκατελέγετο εις τα έξι πρώτα σπαθιά της Επαναστάσεως. Διεθρυλείτο ότι έφερε επάνω του Τίμιον Ξύλον.

Έλαβε μέρος εις πολλές μάχες. Τελικά ετραυματίσθη έξω από την Πάτρα εις το Πουρναρόκαστρον, την 9ην Σεπτεμβρίου 1822. Τον εχτύπησαν μάλιστα οι Τούρκοι με ασημόβολον. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός γράφει εις τα απομνημονεύματά του: «Ελαβώθη ο Καμανιανίτης Χρήστος». Αυτό σημαίνει ότι ήταν σημαίνον στέλεχος εις το Στράτευμα της εποχής εκείνης.

Αρχικά εισήχθη εις το Στρατιωτικόν Νοσοκομείον εις τον Ομπλόν και εις την συνέχειαν, ενώ μεταφέρετο, με προορισμόν τους Καμενιάνους, εξέπνευσεν εις το χωριό Μπαρδικώστα, σημερινή Κρυσταλλόβρυση, όπου και ετάφη όπισθεν του Ιερού του Αγίου Αθανασίου.

Το όνομά του έφεραν: Ο εγγονός του, ο γνωστός ως Γεροκουφός, ο οποίος έπασχεν από βαρηκοΐαν, λόγω ψύξεως, όταν εθελοντικά μαζί με άλλους, μετέβη εις το όρος Λιβαδάκια μεταξύ Κερπινής και Σκεπαστού, για να απεγκλωβίσουν παγιδευμένους από τα χιόνια.

Εκεί περνάει το χαμηλόν βαρομετρικόν, το οποίον επηρεάζει τον Χελμόν. Εις το σημείον αυτό έχουν χάσει την ζωήν των πολλοί άνθρωποι, λόγω χιονοθύελλας.

Χρήστος Νικολόπουλος, τρισεγγονός του Ξενοχρήστου

Μετά από το Γεροκουφόν ο έτερος ο οποίος έφερε το όνομά του ήταν ο τρισεγγονός του Χρήστος Νικολόπουλος, πατέρας του Καμενιανίτη λογοτέχνη Κώστα Νικολόπουλου και λοιπών.

Ο Χρήστος ο Νικολόπουλος επολέμησε κατά την Μικρασιατικήν Εκστρατείαν. Ετραυματίσθη κατά το κίνημα του Κονδύλη, στρατευμένος ων, εν έτει 1926, όταν το τραίνο, το οποίον μετέφερε Στρατόν, εβομβαρδίσθη από τους κινηματίες.

Ο Κυραντρίας και η σύζυγός του Χαρίκλεια

Διαβάστε τη χειρόγραφη αφιέρωση στη φωτογραφία του κ. Ανδρέα Νικολόπουλου προς την σύζυγό του κα. Χαρίκλεια. 20-5-1941.

Γονείς του Χρήστου του Νικολόπουλου ήσαν η δυναμική Χαρίκλεια και ο Ανδρέας, ο οποίος διεκρίνετο για την σεμνότητα, την κοινωνικήν προβολήν και την τήρησιν του λόγου του, δι’ ο και τον αποκαλούσαν Κυρ Αντρία.

Οι επιγενόμενοι του Γεροκουφού, λόγω της βαρηκοΐας αυτού, έλαβον το παρατσούκλι Κουφαίοι.          

Αριστερά: Χρήστος Νικολόπουλος, τρισεγγονός Ξενοχρήστου
Δεξιά: Βασίλης Καλογερόπουλος, συμπολεμιστής του Χρήστου
Νικολόπουλου, φίλος και συμπατριώτης αυτού.

Καμενιάνοι 6 Σεπτεμβρίου 2020

Συνεχίζεται:

Φωτόπουλος Δ. Γεώργιος – Γεωργάκης

Εκ Μεγάλης Βρύσης Καμενιάνων Καλαβρύτων