Του Δημ. Σταθακόπουλου
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ
ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

Παλαιότερα είχα αναφερθεί στην Αλωση της Πόλης, μέσα από τις
Οθωμανικές πηγές ( βλ εδώ: http://www.24grammata.com/?p=46595 )
Τα φιλόξενα 24gramata.com , έχουν φιλοξενήσει το τι λένε τα σύγχρονα
Τουρκικά βιβλία για την επανάσταση του 1821 εδώ:

Πώς παρουσιάζεται η Eλληνική Eπανάσταση (1821) στα Τουρκικά σχολικά βιβλία

Παρακάτω θα δούμε εν συντομία τι έλεγαν οι σύγχρονοι της επανάστασης
Οθωμανοί:

Για τους γνώστες της Τουρκικής γλώσσας παραπέμπω εδώ, όπου είναι όλα
τα ονόματα και τα έργα εποχής, των Οθωμανών ιστορικών:
http :// www. akademiktarih. com/ yeni – eklenenler – makaleler -128/10038-19 yyil –
osmanli – tar – arv – kaynaklari. html

Περαιτέρω, από τα μεταφρασμένα στα Ελληνικά, σημαντικό έργο είναι το
αρχείο/ ημερολόγιο, του Süleyman Penâh Efendi / Σουλεϊμάν Πενάχ εφέντη,
γεννημένου στην Πελοπόννησο (το 1740). Ηταν ενας τυπικός εκπρόσωπος της
οσμανικής γραφειοκρατίας και ανήκε στην ιθύνουσα τάξη, στην κατηγορία των
χατζεγκιαάν, των υπαλλήλων δηλ. του Αυτοκρατορικού Ντιβανίου, έχοντας
υπηρετήσει σε διάφορες οικονομικές υπηρεσίες. Η μακροσκελής έκθεσή του (με
πιθανό αποδέκτη και το σουλτάνο), που μας ενδιαφέρει, αποτελείται ουσιαστικά από
δύο ενότητες. Στην πρώτη εξιστορεί την εξέγερση των ορλωφικών το 1769 και την
καταστολή της, γεγονότα που έζησε ο ίδιος, και στη δεύτερη εκθέτει τις προσωπικές
σκέψεις του γύρω από τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στο οσμανικό κράτος. Αφετηρία
για τις προτάσεις του είναι η επικρατούσα κατάσταση στον Μοριά και γενικότερα
στην τότε στρατιωτική, πολιτική, δημοσιονομική και διοικητική οργάνωση, την οποία
περιγράφει με γλαφυρότητα. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό και προοδευτικό για
την εποχή του κείμενο, από το οποίο αναδύεται η κοινωνία του 18ου αιώνα, και
συνάμα προφητικό, δεδομένου ότι ο συντάκτης του διέβλεψε πως σε περίπτωση μη
πραγματοποίησης γενναίων μεταρρυθμίσεων οι χριστιανοί ρ(ε)αγιάδες της
Πελοποννήσου δεν θα έχουν άλλη διέξοδο από το να επαναστατήσουν !!!!
( βιβλιογραφία: Ν. Σαρρής )

Επίσης, ο Οθωμανός ιστοριογράφος Ahmet Cevdet Pasha (1822 – 1895 ) στην
πολύτιμη ιστορία του Tarih-i Cevdet ve Belagat-i Osmaniyye ,το τμήμα της οποίας
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 1

Αφορούσε την Ελληνική Επανάσταση μεταφράστηκε και αποδόθηκε από τον Νικηφ.
Μοσχόπουλο, στο μνημειώδες έργο του : « Πως είδαν οι Τούρκοι ιστοριογράφοι
την Ελληνική επανάσταση , εν αντιπαραβολή και προς τους Έλληνας ιστορικούς»,
Αθήνα 1960 και επανέκδοση εκδ. Εντυπον , Αθήνα 2003 ) καταγράφει και με αυτό
τον τρόπο επιβεβαιώνει ( τόμοι 11-12 επ. ) πως τα επαναστατικά γεγονότα του
Μαρτίου 1821 στην Πελοπόννησο ( για τους οθωμανούς «ληστρικά κακουργηματικά
γεγονότα (sic )» ) ξεκίνησαν από τα Καλάβρυτα, αποτέλεσαν δε την βασική αιτία
απαγχονισμού του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’ ( Κυριακή του Πάσχα 10/22 Απριλίου
1821 ή 19ην Ρετζέπ στα οθωμανικά ), σύμφωνα με την διαταγή εκτελέσεώς του και
τον γιαφτά ( χαρτόνι ) που του κρεμάστηκε στο στήθος ( βλ. σελ. 103 & 183
αντιστοίχως από το βιβλίο του Νικ. Μοσχόπουλου ). Φυσικά η επιβεβαίωση αυτή,
ουδόλως στερεί των πρωταγωνιστικό ρόλο και την αγωνιστικότητα των
πληθυσμών , καθώς και άλλων περιοχών της Πελοποννήσου και του ελληνισμού .

*Το πρωτότυπο κείμενο της ιστορίας Tarih – i Cevdet ve Belagat – i Osmaniyye , θα το
βρείτε στην οθωμανική γλώσσα / γραφή « ελεύθερο
αναγνώσεως» στον ιστότοπο http :// www. archive. org / search. php ? query = ahmet
%20 cevdt του πανεπιστημίου του Τορόντο ( Καναδά).

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 2

Απόσπασμα από το μεταφρασμένο έργο του:
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 3


*Νικηφ. Μοσχόπουλος ( A.Cevdet Pasha ). Σελ. 103, Ο Π.Π.Γερμανός και οι
Καλαβρυτινοί δεν πάνε στην Τρίπολη. Η επανάσταση αρχίζει στα Καλάβρυτα. Σύλληψη
του βοεβόδα Καλαβρύτων Αρναούτογλου.

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 4


Επίσης σύμφωνα με τον οθωμανό ιστορικό, το πρωί της Κυριακής 10/22
Απριλίου 1821, εξεδόθη η παρακάτω δ/γή εκτελέσεως, η οποία και εφαρμόστηκε το
απόγευμα της ιδίας ημέρας με το κρέμασμα του υπερήλικα Πατριάρχη Γρηγορίου Ε’
στην κεντρική πύλη εισόδου στο Πατριαρχείο στο Φανάρι. Η δ/γή κατά τα ήθη της
εποχής γράφτηκε σε ένα χαρτόνι ( γιαφτά ) και «φορέθηκε» στον λαιμό του
Πατριάρχη, αναγράφοντας αυτολεξεί τα εξής, σύμφωνα με τα οθωμανικά αρχεία, τον
εν λόγω Ahmet Cevdet Pasha και τον ερευνητή των οθωμανικών αρχείων Νικηφ.
Μοσχόπουλο: «Επειδή χρέος των ανωτέρων και των αρχηγών, οιουδήποτε έθνους, είναι
το επαγρυπνείν νυχθημερόν επί των εις την επιτήρησιν αυτών εμπεπιστευμένων προσώπων, το
πληροφορείσθαι περί πασών των πράξεων αυτών και αναφέρειν εις την κυβέρνησιν πάντα τα
μεταξύ αυτών ανακαλυπτόμενα εγκλήματα και οι Πατριάρχαι, όντες επίσης, ως εκ της θέσεως
αυτών, ανώτεροι και αρχηγοί των υπηκόων, οίτινες ζώσιν εν ασφαλεία υπό την σκιάν της
αυτοκρατορικής εξουσίας, οφείλουσιν, ίνα προ πάντων ώσιν άμωμοι, έντιμοι, χρηστοί και
ειλικρινείς κεκτημένοι δε τας ιδιότητας ταύτας, αφ’ ου εννοήσωσι τας αγαθάς και κακάς κλίσεις
λαού τίνος, οφείλουσιν, ίνα προλαμβάνωσιν εγκαίρως τας κακάς δι’ απειλών τε και
συμβουλών, εν ανάγκη δια τιμωριών κατά τα παραγγέλματα της θρησκείας αυτών, και
πληρούσιν ούτω μέρος της ευγνωμοσύνης ην οφείλουσι τη υψηλή Πύλη δια τας ευεγερσίας και
τας ελευθερίας, ην απολαύουσιν υπό την αγοθοεργόν αυτής σκιάν.
Αλλ’ ο αλητήριος Ρωμηός Πατριάρχης, όστις όμως έδωκε προηγουμένως τοσαύτα
αφοσιώσεως δείγματα, δεν ηδυνήθη να μη συμμεθέξη νυν εις τας στάσεις και την επανάστασιν
του έθνους αυτού, επιχειρισθείσαν υπό διαφόρων διεφθαρμένων ανθρώπων, επιλαθομένων
εαυτών και παρασυρομένων υπό διαβολικών και χιμαιρικών ιδεών χρέος δε αυτού ην, όπως
διδάξη τους αμαθείς, ότι προέκειτο ενταύθα περί επιχειρήσεως ματαίας, ουδέποτε δυναμένης
ίνα πραγματοποιηθή, επειδή τα κακά σχέδια ουδέποτε θριαμβεύουσι κατά της μωαμεθανικης
ισχύος και θρησκείας, λαβουσών την ύπαρξιν αυτών παρά του θεού από χιλίων και πλέον ετών,
και διατηρηθησομένων μέχρι της τελευταίας κρίσεως, ως βεβαιεί ημάς ο ουρανός δια
αποκαλύψεων και θαυμάτων. Εν τούτοις ένεκα της διαφθοράς της καρδίας αυτού ου μόνον δεν
εγνωστοποίησεν, ουδ’ ετιμώρησε τους απλούς ανθρώπους, οίτινες επλανήθησαν, αλλά, κατά
πάσαν πιθανότητα, αυτός ο ίδιος μετέσχε κρυφίως ως αρχηγός της επαναστάσεως, ώστε
αναποφεύκτως σχεδόν άπαν το ρωμαίικον έθνος, εν υπάρχουσι πολλοί αθώοι και δυστυχείς
υπήκοοι, ουδέ την ελαχίστην ταύτης γνώσιν έχοντες, θέλει καταστραφή ίσως εκ θεμελίων και
καταστή το αντικείμενον της οργής του Θεού.
Όταν η αστυνομία επληροφορήθη περί της επαναστάσεως, και αφ’ ου αυτή εγνώσθη υπό
του κοινού, η υψηλή Πύλη, υπό μόνης της συμπαθείας προς τους δυστυχείς αυτής υπηκόους
ορμουμένη, εζήτησεν ίνα επαναγάγη αυτούς δια της γλυκύτητος εις την οδόν της σωτηρίας, και
διεύθυνεν επί τούτω προς τον Πατριάρχην προσταγήν, διαλαμβάνουσαν διαταγάς και
συμβουλάς αναλόγους προς τον σκοπόν τούτον, μετά διαταγής προς τον Πατριάρχην, όπως
αναθεματίση πάντα τα μέρη του τόπου, ένθα ο τρόπος ούτος κατέστη αναγκαίος κατά των
συμμετασχόντων της επαναστάσεως υπηκόων.

Άλλ’ αντί να δαμάση αυτούς, και πρώτος αυτός να επανέλθη εις το χρέος αυτού, αυτός ο
άπιστος υπήρξεν υπέρ πάντα άλλον ο άξων πασών των αταξιών, των μέχρι του
δεδιαταραξασών την κοινήν ησυχίαν, επείσθημεν, ότι και αυτός εγεννήθη εις Μωριά , και ότι
εγνώριζε πάσας τας βιαίας κακουργηματικάς εγκληματικάς πράξεις, ας τινές υπήκοοι
πεπλανημένοι έπραξαν εκεί εις την επαρχίαν των Καλαβρύτων. Ούτω λοιπόν αυτός ο ίδιος
υπήρξεν αίτιος της εξοντώσεως και της απωλείας, ην βεβαίως θέλουσιν υποστεί τη βοήθεια του
Θεού. Επειδή δε επείσθημεν απανταχόθεν περί της προδοσίας αυτού ου μόνον κατά της υψηλής
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 5
Πύλης, αλλά και κατά του ιδίου αυτού έθνους, αναγκαίον κατέστη, όπως αφαιρεθή το σώμα του
από της γης και δια τούτο απηγχονίσθη, ίνα χρησιμεύση εις παράδειγμα δια τους λοιπούς.»

Εξεδόθη την 19 του μηνός Ρετζέπ έτος 1230 (10/22 Απριλίου 1821).

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 6
Σελ. 183 ( Νικηφ. Μοσχόπουλος ) : Ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’, απαγχονίζεται ως
προδότης, αρχηγός της επανάστασης και λόγω ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ !!!!

Εν τω μεταξύ, άλλος ένας σύγχρονος ( αυτή την φορά ) Τούρκος ιστορικός
καθηγητής, ο Δρ Ali Fuat ORENC με το βιβλίο του: « Unuttuğumuz Mora
Türkleri Balkanlarda İlk Dram ve Eyaletten Bağımsızlığa Yunanistan / Οι
ξεχασμένοι Τούρκοι του Μοριά. Το πρώτο βαλκανικό δράμα και η κατάσταση
ανεξαρτησίας της Ελλάδας» ( ISBN: 978 – 9944-118-37-8 ), το οποίο έχει ήδη δύο
εκδόσεις, κάνει 10 αναφορές στα Καλάβρυτα και στον ηγετικό ρόλο της περιοχής
στην επανάσταση του ’21, στηριζόμενος στα οθωμανικά αρχεία και την επίσημη
ιστοριογραφία του Ahmet Cevdet Pasa , του Esad Efendi κ.ά
Πλέον συγκεκριμένα στη σελ. 22, κάνει αναφορά στα Καλάβρυτα και τα Ορλωφικά.
Στη σελ. 29: αναφέρεται στην κατάσταση των μουσουλμάνων της περιοχής
Καλαβρύτων και τις φρουρές τους.
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 7
Στις σελ. 33 -35 και σελ. 38: Η επανάσταση άρχισε στα Καλάβρυτα στις 21
Μαρτίου 1821 ( παλαιό ημερολόγιο ). Σφαγιάστηκαν 200 Τούρκοι ( βιβλιογ.:
Esad Tarih σελ..144-159, Cevdet Tarih IX, σελ.50-55 ).
Στη σελ. 39: … Μετά την σφαγή των Καλαβρύτων, ακολούθησε η ακόμα
μεγαλύτερη της Τριπολιτσάς .
Σελ. 53: …. Οι ειδήσεις της σφαγής ( επανάστασης ) των Καλαβρύτων έφτασαν στην
Πόλη και άρχισαν οι εκτελέσεις ( Πατριάρχη κ.λ.π ).
Σελ.: 54 Ο Πατριάρχης γνώριζε τι θα γινόταν στην ιδιαίτερη πατρίδα του, Μοριά , και
ειδικά στα Καλάβρυτα, γι αυτό εκτελέστηκε …
Σελ. 112: Στις 21 Μαρτίου 1821 σφαγιάστηκαν περίπου 200 Τούρκοι, κάηκαν 100
σπίτια και 2 τεμένη στα Καλάβρυτα.
Σελ. 138: Ο Ιμπραήμ ζήτησε από τα Καλαβρυτοχώρια να προσκυνήσουν ( af ) , αλλά
αυτά αρνήθηκαν. Αναφορά σε μάχες και στο Μ. Σπήλαιο .
Βλέπουε λοιπόν, και είναι γνωστό και αναγράφεται σε όλες τις ιστορικές πηγές,
ότι οι Οθωμανοί ( εν γένει ) και ειδικά στο Μοριά , ανέμεναν ήδη από το 1820 να
γίνει عصياني يونان Rum/yunan isyan = Ρωμαίικη/ελληνική στάση/ εξέγερση και όχι
اليونانية الثورة Yunan/ Rum ihtilal = ελληνική ή ρωμαίϊκη επανάσταση ( όπως
τελικά κατέληξε ).
Για το λόγο αυτό σκέφτηκαν να «περιορίσουν» τους Προεστούς και τους Αρχιερείς
του Μοριά στην Τρίπολη ( Τριπολιτσά ) , ούτως ώστε «ακέφαλοι» οι Ρωμιοί να μην
διανοηθούν να κάνουν isyan ( στάση ).
Ως αντίμετρα και μυημένοι στη Φιλική Εταιρεία ( ή την ελληνική εταιρεία της
επαναστάσεως όπως αναφέρουν συχνά τα χ.φ στο αρχείο αγωνιστών 1821 ), οι
περισσότεροι Αρχιερείς και προεστοί της Βόρειας Πελοποννήσου , στα τέλη
Ιανουαρίου 1821 στο Αίγιο ( Βοστίτσα ) , αποφάσισαν και συνυπέγραψαν συμφωνία
να μην πάνε στην Τριπολιτσά, όταν θα κληθούν ( άρθ. ΙΑ της συμφωνίας ) , γεγονός
που συνιστά την 1
η
και αρχική ομαδική συναπόφαση άρνησης άρα στάση των
«κεφαλών» των Ρωμιών του Μοριά την αρχή του 1821.
Όντως, όπως αναμενόταν, το Φεβρουάριο του 1821, ο kaymakamı του Μοριά
Mehmed Salih, αναπληρωτής του Hurşit Ahmet Paşa ( Γεωργιανής καταγωγής
Devşirme /γενίτσαρος, έμπειρος πολεμιστής και διοικητής, που το Νοέμβριο του 1820
είχε γίνει mora valisi, δηλ. διοικητής του Mora Eyalet , με έδρα την Τρίπολη και
serasker της εκστρατείας κατά του στασιαστή Ali Pasha των Ιωαννίνων ), κάλεσε τους
προκρίτους και τους Αρχιερείς της Πελοποννήσου να προσέλθουν άμεσα στην
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 8
Τρίπολη με πρόσχημα διαβουλεύσεις για τον κατευνασμό των «ανησυχιών» των
reaya του Μοριά.
Όπως μαρτυρούν οι πηγές, το 1
ο
δεκαήμερο του Φεβρουαρίου 1821, προσήλθαν
στην Τρίπολη 16 προεστοί και 8 αρχιερείς με τις συνοδείες τους και συγκεκριμένα
οι: Αναστάσιος Μαυρομιχάλης, γιος του Πετρόμπεη, Ιωάννης Τομαράς, Αντωνάκης
Καραπατάς, Ιωάννης Βιλαέτης, Πανάγος Κυριακός, Αναγνώστης Κωστόπουλος,
Ανδρέας Καλαμογδάρτης, Μήτρος Ροδόπουλος, Σωτηράκης Νοταράς, Ιωάννης
Περούκας, Γιαννούλης Καραμάνος, Αναγνώστης Κοπανίτζας, Μελέτης
Μελετόπουλος, Νικόλαος Γεωργακόπουλος, Θεόδωρος Δεληγιάννης και ο
Παπαλέξης˙ καθώς και οι αρχιερείς, Τριπολιτσάς Δανιήλ ( με τον ιερομόναχο ακόλουθό
του Ιωσήφ Ζαφειρόπουλο ) , Μονεμβασίας Χρύσανθος, Ανδρούσης Ιωσήφ, Δημητσάνης
Φιλόθεος, Ναυπλίου Γρηγόριος, Χριστιανουπόλεως Γερμανός, Κορίνθου Κύριλλος
και Ωλένης Φιλάρετος.
Οι πρόκριτοι και οι αρχιερείς των Πατρών και Καλαβρύτων δεν προσήλθαν,
εφαρμόζοντας τη σχετική απόφασή τους του Ιανουαρίου 1821 στο Αίγιο . Η
άρνησή τους ενίσχυσε τις υποψίες των Οθωμανών ότι οι Ρωμιοί ετοίμαζαν
στάση/ εξέγερση, οπότε οι προσελθόντες περιορίστηκαν και φυλακίστηκαν άμεσα
πλην του προεστού Μήτρου Ροδόπουλου, ο οποίος «ένεκα του φόβου ηρνήθη την
πατρώαν ημών θρησκείαν» και απέφυγε τα δεινά της φυλακής, ενώ ο Mehmed Salih
παρέλαβε υπό την προστασία του τον Αναστάση Καλαμογδάρτη και ο Κιαμήλμπεης
τον Κορίνθου Κύριλλο και τον Σωκράτη Νοταρά, οι οποίοι δεν φυλακίστηκαν, αλλά
παρέμειναν στο σαράϊ καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιορκίας της Τριπολιτσάς από τους
Έλληνες.
Την άρνηση του Π.Πατρών Γερμανού, του Λόντου και των Καλαβρυτινών
προκρίτων , καθώς και το «τέχνασμά» τους για να δικαιολογήσουν την άρνησή τους
να μεταβούν στην Τρίπολη παρουσιάζει παραστατικά ο Π.Π.Γερμανός στα
απομνημνεύματά του .
Όπως αναφέρει ο Π.Π.Γερμανός, αφού δεν πήγαν στην Τριπολιτσά επέστεψαν
στην μονή της αγ. Λαύρας. ( κάποιοι σήμερα οψιμαθείς λέγουν ότι τάχα
Π.Π.Γερμανός και αγ. Λαύρα δεν υπήρξαν ποτέ. Τα κείμενα τους διαψεύδουν οικτρά ).
Περαιτέρω, τις λεπτομέρειες της φυλάκισης των προκρίτων και Αρχιερέων
γνωρίζουμε από 3 μικρά σε έκταση, αλλά εξαιρετικής σημασίας, απομνημονεύματα
αιχμαλώτων κληρικών και συγκεκριμένα του διακόνου Ιωσήφ Ζαφειρόπουλου, του
Τριπολιτσάς Δανιήλ και του Ανδρούσης Ιωσήφ. Μάλιστα ο Τ. Γριτσόπουλος τα
ονόμασε «Απομνημονεύματα κληρικών – δεσμωτών», που καταγράφουν την
ψυχολογία των αιχμαλώτων, αλλά και τη στάση των δεσμωτών τους.
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 9
Από τις κακουχίες, τον υποσιτισμό και τις αρρώστιες, τελικά πέθαναν οι
φυλακισμένοι πρόκριτοι Αναγνώστης Κωστόπουλος, Θεόδωρος Δεληγιάννης (
καθώς τον μετέφεραν εκτός της πόλης μετά την άλωσή της ) , ο Ιωάννης Περούκας
στον Αχλαδόκαμπο, στο δρόμο προς το Άργος και ο Παπαλέξης˙ , ενώ από τους
αρχιερείς, ο Ναυπλίου Γρηγόριος, ο Χριστιανουπόλεως Γερμανός, ο Δημητσάνης
Φιλόθεος και από τους κληρικούς ο πρωτοσύγκελος Ανδρούσης Χρύσανθος.
Οι πληροφορίες που μας δίνονται , από τα εν λόγω απομνημονεύματα, είναι εν
κατακλείδι οι εξής:
1) Στο Αίγιο ( Βοστίτσα ) στα τέλη Ιανουαρίου 1821 αποφασίστηκε η «στάση»
κατά της οθωμανικής διοίκησης. Υπεγράφη σχετικό έγγραφο και στο άρθρο ΙΑ
οριζόταν ότι σε περίπτωση κλήσεως των προκρίτων και Αρχιερέων να μεταβούν
( εγκλωβιστούν ) στην Τρίπολη, αυτοί δεν θα πήγαιναν.
2) Π.Π.Γερμανός, Λόντος, Ζαϊμης, Θεοχαρόπουλος, Χαραλάμπης , Κρεβατάς
κ.λ.π, δεν πήγαν στην Τριπολιτσά και παρέμειναν στην αγ. Λαύρα. Οι
υπόλοιποι δεν τήρησαν τη συμφωνία και τελικώς εγκλωβίστηκαν φυλακισμένοι
στην Τρίπολη.
3) Ταυτόχρονα Καλαβρυτινοί (αναφέρονται ειδικά οι Χονδρογιανναίοι ) χτύπησαν
τον τραπεζίτη Ταμπακόπουλο με την φρουρά του , «φυλακίσθηκε» ο Βοεβόδας
Καλαβρύτων ( Αρναούτογλου ) και άρχισαν οι εχθροπραξίες .
4) Όλοι οι πρόκριτοι και Αρχιερείς ήταν μυημένοι στην Φιλική εταιρεία, τα δε
γράμματα της Φιλικής εταιρείας, ήταν τυλιγμένα σε κερί. Μόλις διάβαζαν το
γράμμα με τις οδηγίες, άναβαν το κερί και το έκαιγαν.
5) Όλοι τους ταλαιπωρήθηκαν αλυσοδεμένοι επί 6 μήνες , αρκετοί πέθαναν από τις
κακουχίες , ενώ ο Μήτρος Ροδόπουλος «τούρκεψε», δηλ. αλλαξοπίστησε επί
τόπου για να γλυτώσει.
Τα παραπάνω επιμέρους γεγονότα, με την συγκέντρωσή τους το 1838 (διάταγμα
Όθωνα) σε μία ημερομηνία (25η
Μαρτίου/Ευαγγελισμού, συμβολισμός, θέλημα θεού
να σκλαβωθούμε, θέλημα θεού να ελευθερωθούμε), ουδέποτε αμφισβητήθηκαν έντονα
ή ανατρεπτικά από τους ζώντες Αγωνιστές του 1821, γιατί η ημερομηνία αυτή είχε
αποφασιστεί και απο τη ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, ασχέτως άν τους πρόλαβαν τα
γεγονότα και ξεκίνησαν νωρίτερα. Αν η Αγ. Λαύρα ήταν «μύθος» δε θα το
συνομολογούσαν ο Κολοκοτρώνης και ο Πλαπούτας,, ενώ αν ήταν απλά μια εμμονή
της εκκλησίας για να έχει μερίδιο στη δόξα τότε γιατί να μην ήταν συμβολικά
οποιοδήποτε άλλο μοναστήρι ή εκκλησία της Πελοποννήσου; Όχι όμως, ήταν ειδική
αναφορά. Εκεί στην Άγια Λαύρα, πιστοποιώντας τα γεγονότα της 17ης Μαρτίου 1821
και τις πηγές ( Ελληνικές και Οθωμανικές ). Το λένε τα τραγούδια, οι
αδιαμφισβήτητοι καταγραφείς των γεγονότων όπως έλεγε και ο Κολοκοτρώνης, το
λένε οι προφορικές παραδόσεις εκατοντάδων δήθεν «μυθοπλαστών/sic»
προπαππούδων μας.
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Δη,m. Σταθακόπουλου 24 grammata.com 10

Το κράτος σε ένδειξη σεβασμού στα παραπάνω , το 1932 έφερε «φλόγα» από την
καντήλα της Αγ. Λαύρας την οποία κρατά άσβεστη μέχρι σήμερα στο Μνημείο του
αγνώστου στρατιώτη.

Εν κατακλείδι τι αναφέρουν , κυρίως, οι οθωμανικές και Ελληνικές πηγές:
Ιαν. 1821: Συνωμοτική Σύναξη Αιγίου (Βοστίτσας )
Φεβ. 1821: Επανάσταση Υψηλάντη (Μολδοβλαχία )
17.03.1821 Βουκουρέστι ( ναός Ταξιαρχών ) Αλ. Υψηλάντης.
17.03.1821 Αγ. Λαύρα ( πανηγυρίζει η μονή γιατί εκεί βρίσκεται η κάρα του αγίου
Αλεξίου ), τελείται η λεγόμενη ορκομωσία από τον Π.Π.Γερμανό και τον Κερνίκης
Προκόπιο ( βλ. κώδικα μονής ). Οδεύουν προς Καλάβρυτα ( 21 Μαρτίου ) , Αίγιο
( 22 Μαρτίου ) , Πάτρα ( 23 Μαρτίου ).
17.03.1821, Αρεόπολη Μάνης. Οι αδούλωτοι Μανιάτες ξεκινούν να συναντήσουν τον
Θ. Κολοκοτρώνη . Στόχος η Καλαμάτα ( 22Μαρτίου Ελεύθερη )
24-26 Μαρτίου 1821 : Συγκροτούνται το Αχαϊκό Διευθυντήριο στην Πάτρα και η
Μεσσηνιακή Γερουσία στην Καλαμάτα. Επιδίδονται ψηφίσματα/
δηλώσεις/declarations στα προξενεία των μεγάλων δυνάμεων αναφέροντας πως οι
ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΕΘΝΙΚΟΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΑΓΩΝΑ !!!
Ιούνιος 1821: Οι δηλώσεις τους δημοσιεύονται στην εφημερίδα Le
Constitutionnel Παρισίων και Times του Λονδίνου. Η Ελληνική επανάσταση
διεθνοποιείται και αποτελεί βαθιά πολιτική πράξη που συγκλονίζει όλο τον κόσμο.
Το ταξίδι της οριστικής απελευθέρωσης αρχίζει .Το μόνο που έχουν να φοβούνται οι
Ελληνες είναι “ο κακός εαυτός τους

www.24grammata.com

Δρ. Δημήτρης Σταθακόπουλος

Δρ. Παντείου Πανεπιστημίου – Οθωμανολόγος

Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος είναι Δρας Παντείου Πανεπιστημίου ( Οθωμανική Κοινωνία –ιστορία και πολιτισμός ) Συνεργάτης του Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών ( ΕΤΕΜ ) του Παν.Πειραιά (ΠΑ.ΠΕΙ) Δικηγόρος παρ’Αρείω Πάγω. Διπλωματούχος Βυζαντινής Μουσικής