Γράφει ο κ. Χρίστος Φωτεινόπουλος – Καλάβρυτα και Διεθνής Ημέρα Των Μουσείων

Το θέμα του εορτασμού της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων 2022 είναι «Η Δύναμη των Μουσείων».

Με την επιλογή του θέματος αυτού το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM) επιθυμεί να αναδείξει τη δύναμη που έχουν τα μουσεία ως φορείς κοινωνικών αλλαγών και βιώσιμης ανάπτυξης.

Τα μουσεία μεταμορφώνουν τον κόσμο. Παρουσιάζοντας το παρελθόν, ανοίγουν νέους ορίζοντες και διαμορφώνουν νέες καινοτόμες ιδέες με σκοπό την οικοδόμηση ενός καλύτερου μέλλοντος.

Ο φετινός εορτασμός θα επικεντρωθεί στη δυναμική συμβολή των μουσείων σε τρία επίκαιρα ζητήματα:
ήτοι της βιώσιμης ανάπτυξης, της γόνιμης συνύπαρξης της ψηφιακής συνθήκης με την προσβασιμότητα στο πολιτιστικό αγαθό, και της ενδυνάμωσης των κοινωνικών δεσμών μέσα από την εκπαίδευση,

Σε αυτή τη γιορτή των Μουσείων και του Πολιτισμού, το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος συμμετέχει με τη φωτογραφική αυτή έκθεση με τίτλο «Καλάβρυτα: Μια πόλη στην Ιστορία, πριν και μετά το Ολοκαύτωμα» –αφιέρωμα τιμής και μνήμης στους μάρτυρες του Ολοκαυτώματος,.
Γιατί, η γνώση της μνήμης, η μνήμη της γνώσης είναι η δύναμη των μουσείων που μπορούν να δείξουν τον τρόπο και τον δρόμο για ένα καλύτερο αύριο σε όσους είναι πρόθυμοι και έτοιμοι να αφουγκραστούν την ιστορία τους…..τη φωνή της μνήμης…

Η φωτογραφική έκθεση μέσα από μία αναδρομή και μέσα από συνοπτικά εισαγωγικά δίγλωσσα κείμενα και κυρίως μέσα από πλούσιο φωτογραφικό υλικό, χρονολογικά και θεματικά κατανεμημένο σε 29 πάνελ., αποτυπώνει, πότε σε γκρίζο και μαύρο φόντο και. πότε σε φωτεινό και χρωματιστό φόντο, την ιστορική διαδρομή και πορεία των Καλαβρύτων και της ευρύτερης επαρχίας με επίκεντρο το Καλαβρυτινό Ολοκαύτωμα από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι τις ημέρες μας.
Πρόκειται για ένα φωτογραφικό ημερολόγιο αίσχους και φρίκης, αλλά και μεγαλείου, ∙ ξεπεσμού και ανάτασης του ανθρώπου, Ενας ύμνος στον αληθινό κι ανυπόκριτο ηρωισμό του ανθρώπου που μεταμορφώνεται σε γίγαντα, όταν το καλούν οι περιστάσεις: «Να μη δώσει ο θεός ν’ ανακαλύψεις τις αντοχές σου» λέει ο λαός, παραφράζοντας μια σκέψη του Καζαντζάκη…
Η εικονογραφία της φρίκης του πολέμου εγείρει καίρια και ουσιαστικά ερωτήματα για τον πολιτισμό και την ανθρωπιά μας. Είναι ανάγκη να διερωτηθούμε για πολλά γεγονότα που συμβαίνουν γύρω μας και μας απειλούν κι εμείς μένουμε προκλητικά αδιάφοροι: στην αναβίωση του νεοναζισμού, στον ρατσισμό, στον φανατισμό, στη μισαλλοδοξία και στην ξενοφοβία, στη βία, στη φτώχεια, ή προκλητικά απαθείς και αδρανείς σε ανθρώπινα δράματα αποστρέφοντας το βλέμμα μας από τα χιλιάδες αθώα θύματα που έχουν εγκλωβιστεί στη δίνη των σύγχρονων πολέμων.
Η φωτογραφική έκθεση προσφέρεται και ως μάθημα βιωματικής ιστορίας. Αποτελεί, νομίζω, μαγιά πνευματικής ζύμωσης και αφετηρία εσωτερικής αναζήτησης κι επανατοποθέτησής μας ως άτομα και ως κοινωνία στο χθες, στο σήμερα και στο αύριο. Είναι, για όλους, μια άσκηση αυτογνωσίας, μια πάλη με τον εαυτό μας, με την ιστορία μας, με όσα μας στοιχειώνουν, μας εμπνέουν, μας τρομάζουν ή μας καθοδηγούν.

 

Η Έκθεση δημιουργήθηκε για να ταξιδεύει, να γίνει πρεσβευτής της εξωστρέφειας του Μουσείου, για να εξακτινώνει, το μήνυμα του Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος πέραν από τα τοπικά σύνορα. Στόχος είναι η διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης αλλά και η ευαισθητοποίηση των πολιτών πάνω σε θέματα πολέμου, ειρήνης, ελευθερίας, κοινωνικής δικαιοσύνης, αντίστασης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων ώστε να μην επαναληφθούν παρόμοια γεγονότα στο μέλλον.

Το πρώτο ταξίδι της η έκθεση θα το πραγματοποιήσει τον Οκτώβριο στην Πάτρα, όπου θα φιλοξενηθεί στις εγκαταστάσεις της Αχάια Κλάους. Αποτελεί στόχο μας μετά από συνεννόηση με τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης να την επισκεφθούν οι μαθητές των σχολείων της Πάτρας. Επίσης σκοπεύουμε να έρθουμε σε επικοινωνία με το Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας για να τους ενημερώσουμε για την ύπαρξη της Έκθεσης και ότι είναι στη διάθεσή τους εφόσον το επιθυμούν να την εντάξουν σε επετειακές εκδηλώσεις μνήμης. Τέλος, στις φιλόδοξες προθέσεις μας είναι να ταξιδέψει η έκθεση και να φιλοξενηθεί σε χώρες της Ευρώπης π.χ. Τσεχία, Πολωνία στα πλαίσια των πολιτιστικών ανταλλαγών. Ίδωμεν!

Η κινητή έκθεση χρηματοδοτήθηκε από ένα πρόγραμμα Τοπικής Ιστορίας στο πλαίσιο του έργου «Αγροτική Ανάπτυξη της Ελλάδας 2014-2020» – προσέγγιση CLLD/LEADER ,το οποίο εκτός της Έκθεσης περιλάμβανε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, που υλοποιείται και βρίσκεται σε εξέλιξη από σχολεία του Νομού Αχαΐας στο χώρο του Μουσείου, την προμήθεια εκπαιδευτικού και ηλεκτρονικού υλικού και την έκδοση του Οδηγού του Μουσείου που θα κυκλοφορήσει τον επόμενο μήνα.
Με αφορμή την αναφορά του κυρίου Δημάρχου στη δωρεά του Ιδρύματος Νιάρχου στο Μουσείο, βρισκόμαστε σήμερα στην ευχάριστη θέση να σας πληροφορήσουμε ότι εγκρίθηκε η πρόταση που είχε υποβάλει το Μουσείο σε πρόγραμμα ΕΣΠΑ του Υπουργείου Ανάπτυξης και αφορούσε την ψηφιακή αναβάθμιση και προβολή των υπηρεσιών του, ύψους 350.000.οοο ευρω.

Τέλος, θέλω να ευχαριστήσω τον Δήμαρχο Καλαβρύτων, κύριο Αθανάσιο Παπαδόπουλο, για την έμπρακτη αγάπη, τη στήριξη και την εμπιστοσύνη που δείχνει στην ιερή υπόθεση του Μουσείου. Επίσης, ευχαριστώ τη Διευθύντρια της εταιρείας «Αχαΐα Αναπτυξιακή», κυρία Ηρώ Τσιμπρή, καθώς και τους εργαζόμενους στην εταιρεία αλλά και τους εργαζόμενους του ΔΜΚΟ για την πολύτιμη βοήθειά τους. Και περισσότερο για τη φιλοτιμία…
Τέλος, ευχαριστίες οφείλω και στους κ. Κολιάκο Αντώνη (ιδιοκτήτη της εταιρίας ΙΔΙΟΤΥΠΟ) που είχε την ευθύνη του δημιουργικού, καθώς και στον κ. Καζάνη Ιωάννη, φίλο και εθελοντή του Μουσείου.

Ο Πρόεδρος του Μουσείου κ. Χρίστος Φωτεινόπουλος

 

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΣΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ

«Καλάβρυτα. Μια Πόλη, μια Ιστορία-Πριν και μετά το Ολοκαύτωμα».

 Κυρίες και Κύριοι,

Φίλες και Φίλοι,

«Καλάβρυτα. Μια Πόλη, μια Ιστορία-Πριν και μετά το Ολοκαύτωμα».

Αυτός είναι ο τίτλος της Φωτογραφικής Έκθεσης που εγκαινιάζουμε σήμερα, με αφορμή την Διεθνή Ημέρα Μουσείων.

Με αναφορά, φυσικά, και με πηγή μας, το πολύτιμο αρχειακό και φωτογραφικό υλικό του Δημοτικού Μουσείου Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος.

Και μ’ εκθέματα σπάνιες φωτογραφίες που διασώθηκαν, που διατηρήθηκαν και που αποτυπώνουν τις δυο διαφορετικές όψεις.

Απ’ την μία πλευρά, το πριν. Οι εικόνες μιας πόλης ζωντανής, δημιουργικής, μιας πόλης με έντονη κοινωνική ζωή και οικονομική δραστηριότητα. Με πολιτιστική και πνευματική καταγραφή. Και με κατοίκους που δείχνουν να έχουν κατακτήσει ένα καλό- για την εποχή-επίπεδο διαβίωσης.

Και απ’ την άλλη πλευρά, η ατμόσφαιρα του ολέθρου που μόλις έχει κοπάσει αφήνοντας πίσω του εκατοντάδες νεκρούς. Αφήνοντας πίσω μαυροφορεμένες γυναίκες, θρήνο και οδύνη, χαλάσματα, ένα γεμάτο Κοιμητήριο, έναν λόφο αιματοβαμμένο και μια πόλη με αναρίθμητες πληγές, με βαθιά τραύματα σε κάθε σημείο της και σε κάθε ψυχή της.

Αυτή η σπουδαία φωτογραφική έκθεση, αυτές οι φωτογραφίες-ντοκουμέντα, έρχονται να δείξουν πόσο πολυσήμαντος είναι ο ρόλος των Μουσείων στη σύγχρονη κοινωνία και πόσο καθοριστικός στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Αλλά, ακόμα περισσότερο, έρχεται να υπογραμμίσει και τον τρόπο με τον οποίο τα Μουσεία ενισχύουν την επίδραση και το αποτύπωμα μιας ιστορικής περιόδου ή ενός ιστορικού γεγονότος στο σήμερα, μέσα απ’ την επαφή και τη σχέση του επισκέπτη-θεατή με τα μουσειακά εκθέματα.

Αυτό συμβαίνει και με την έκθεση «Καλάβρυτα. Μια Πόλη, μια Ιστορία-Πριν και μετά το Ολοκαύτωμα».

Η σύγκριση ανάμεσα στο πριν και το μετά, είναι καθηλωτική.

Και κυριολεκτικά, μέσα απ’ τη σιωπή της, αυτή η σύγκριση κραυγάζει.

Μέσα απ’ τις εικόνες των δυο περιόδων που χωρίζονται απ’ την μεσολάβηση της πιο βίαιης, βάρβαρης, της πιο άνανδρης και απάνθρωπης επίθεσης των ναζί σε ελληνικό έδαφος, ξεπηδά ένας ποταμός από μηνύματα.

Είναι ακριβώς τα μηνύματα που το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος κρατά ζωντανά στην προμετωπίδα του. Συνυφασμένα με την Ειρήνη, την Ελευθερία, τον Ανθρωπισμό, με την Αλληλεγγύη και την Αξιοπρέπεια, με την καταδίκη κάθε δηλητηριώδους ιδέας που πυροδοτεί τον φασισμό.

Αλλά και με τα μηνύματα που συνδέονται με την πίστη και τη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής.

Με το σθένος της, μέσα στη φρίκη και στην απόγνωση, μέσα στην αδικία και στα ερείπια, την ώρα της απώλειας και του θρήνου, την ώρα που τα δάκρυα στερεύουν, να ξαναβρίσκει το κουράγιο της και να βαδίζει αποφασιστικά τον δρόμο της αναγέννησης.

Το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος που άνοιξε για πρώτη φορά τις πύλες του το 2005, εγκαινιαζόμενο απ’ τον αείμνηστο τότε Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο, σ’ αυτά τα 17 χρόνια της λειτουργίας του, έχει κερδίσει πολλούς χαρακτηρισμούς.

Ένας απ’ αυτούς, ο πιο ακριβής και πιο αντιπροσωπευτικός, κατά τη γνώμη μου, είναι ο χαρακτηρισμός «Το Σπίτι των Ηρώων μας».

Όχι μόνο γιατί το κτίριο στο οποίο στεγάζεται το Μουσείο μας, το κτίριο του τότε Δημοτικού Σχολείου Καλαβρύτων, είναι ιστορικά καταγεγραμμένο ως ο τόπος της πρώτης πράξης του Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος. Με την παραπλανητική συγκέντρωση των κατοίκων και τον χωρισμό των οικογενειών, με τον εγκλεισμό των γυναικόπαιδων και τη φωτιά που ακολούθησε.

Αλλά και γιατί αυτός ο χώρος, με την σημερινή μορφή και λειτουργία του, με κάθε έκθεμα και με κάθε ντοκουμέντο του, εκπέμπει τις ιδέες, τις αρχές, την αρετή, την ανυπότακτη θέληση και προσήλωση των μεγάλων ηρώων μας στα ιδανικά και σύμβολα τους.

Στα ιδανικά και σύμβολα μας.

Στις 9 Ιανουαρίου του 2005, στο βιβλίο επισκεπτών του Μουσείου μας, ο Πρόεδρος Στεφανόπουλος είχε γράψει, σχεδόν προφητικά, ότι «η μνήμη των ανθρώπων χρειάζεται υπενθύμιση και βοήθεια. Αυτή την ανάγκη- την τόσο σπουδαία- έρχεται να καλύψει το Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος, το οποίο θα θυμίζει στους επερχόμενους αυτό το μέγα γεγονός. Μέγα για τον αριθμό των θυμάτων, μέγα για την Ιστορία, μέγα για τα διδάγματα, μέγα για τα μελλοντικά».

Και στο τέλος της σημείωσης του είχε εκφράσει μια ευχή.

Είχε ευχηθεί το Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος να εκπληρώσει με μεγάλη επιτυχία την αποστολή του.

Και η ευχή ευοδώθηκε καθώς το Μουσείο μας έχει εκπληρώσει, στο ακέραιο έως τώρα, την αποστολή του. Και την εκπληρώνει με την μεγάλη επιτυχία που μάς είχε ευχηθεί εκείνο τον Γενάρη ο Κωστής Στεφανόπουλος.

Και θέλω, με τη σημερινή ευκαιρία και με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων προσωπικά να ευχαριστήσω και να συγχαρώ όλους όσοι συνέβαλαν και συμβάλλουν σ’ αυτό.

Να ευχαριστήσω τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και τον πρόεδρο του Μουσείου Χρήστο Φωτεινόπουλο και να πω ότι η δουλειά που κάνετε είναι σπουδαία.

Να ευχαριστήσω, όμως, και το ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» που φρόντισε για την ψηφιοποίηση του φωτογραφικού αρχείου του Δημοτικού Μουσείου Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος και τη διάσωση του στο διηνεκές, ως ένα πολιτιστικό και ιστορικό έργο με διαχρονική αξία.

Με τις σκέψεις αυτές εγκαινιάζουμε σήμερα τη φωτογραφική έκθεση «Καλάβρυτα. Μια Πόλη, μια Ιστορία-Πριν και μετά το Ολοκαύτωμα».

Και σας καλούμε όλους να δείτε τις εικόνες και να καταλάβετε γιατί αυτός ο τόπος έχει εκεί ψηλά, στην κορυφή του, γραμμένο κάτω απ’ το Λευκό Σταυρό το «Όχι πια πόλεμοι-Ειρήνη».

Σας ευχαριστώ.