Γράφει : ο Θεόδωρος  Γ. Θανόπουλος

21η, 25η Μαρτίου… Καλάβρυτα στα ˝παλιά τ’ αξέχαστα˝

Αργούσε το ραντεβού με το Μορφέα εκείνη τη νύχτα… Κι άρχιζε η σκέψη πάλι να περνοδιαβαίνει στα ˝παλιά κι αξέχαστα˝ μαθητικά και νεανικά χρόνια…

Μάρτης!.. Μήνας, της Εθνικής Παλιγγενεσίας! Πιότερο για τα Καλάβρυτα. Ετοιμασίες, πρόβες, δοκιμές, προπαντός για μας τους μικρούς μουσικούς, που από πολύ πιο πριν όλα αυτά είχαν αρχίσει.

Και τι χαρά νιώθαμε και τι ικανοποίηση σαν βλέπαμε τον αείμνηστο αρχιμουσικό μας Γεράσιμο Τούλιο να ανεβαίνει τα σκαλιά του γυμνασίου, για να πάρει άδεια από το γυμνασιάρχη για την επικείμενη ˝πρόβα˝!.. Χαρά, αφού θα ˝γλυτώναμε˝ ώρες μαθημάτων, αλλά συνάμα και μια ενδόμυχη υπερηφάνεια επειδή είμαστε οι λίγοι ˝εκλεκτοί˝ μ’ αυτό το ˝προσόν˝. Και δεν ήταν μόνο οι δικές μας ʺμοναδικέςʺ πρόβες… Ήταν κι αυτές, κι ήταν πολλές, που κάναμε μαζί με τα σχολεία για την παρέλαση και τους χορούς. Για την παρέλαση, ώστε να υπάρχει ˝μουσική˝ εξοικείωση και συγχρονισμός των εμβατηρίων που παίζαμε με τους παρελαύνοντες μαθητές και μαθήτριες για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα κι όχι όπως σήμερα που σε πολλές μαθητικές παρελάσεις τα σχολεία θυμίζουν «μπουλούκι ασκέρι»… Για τους χορούς, πάλι να υπάρχει εξοικείωση και συγχρονισμός μεταξύ των επιλεγμένων τραγουδιών, που γινόταν σε συνεννόηση του αρχιμουσικού και των υπεύθυνων δασκάλων-γυμναστών, με τις/τους χορεύτριες/τές. Οι χοροί, που πραγματώνονταν υπό τους ήχους και μόνο της φιλαρμονικής και όχι με ˝κασέτα˝, C.D. και «Ντι Τζέι» όπως γίνεται σήμερα.

21η Μαρτίου… Μετά το μεσημέρι οι Καλαβρυτινοί κι άλλοι απ’ τα γύρω χωριά κι επισκέπτες ανηφόριζαν προς την ιστορική μονή της Αγίας Λαύρας, όπου γινόταν η «Αναπαράσταση» με τη σύσκεψη των προκρίτων και των οπλαρχηγών στον περίβολο της Μονής κάτω από τον υπεραιωνόβιο πλάτανο κι ακολουθούσε η ορκωμοσία τους μπροστά από τον ιστορικό ναό ʺυπό τη σκέπηʺ του ιστορικού Λαβάρου και υπό τις ευλογίες του Π. Π. Γερμανού και όχι μπροστά από τον ιερό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Καλάβρυτα, που γίνεται σήμερα (σωστή ημερομηνία, λάθος μέρος). 

Μετέπειτα, όλος αυτός ο κόσμος, κατέβαινε στα Καλάβρυτα για να παρακολουθήσει τη μάχη, που γινόταν στην πλαγιά του «Ντάνου», πάνω από την «Αγία Βαρβάρα», όταν οπλαρχηγοί και παλικάρια (με τη βοήθεια του στρατού) ξεχύνονταν, πυροβολώντας και αλαλάζοντας, άλλοι έφιπποι κι άλλοι πεζή, για να καταλάβουν κι απελευθερώσουν τα Καλάβρυτα, περνώντας από τα «πευκάκια» και τους «Αγίους Αναργύρους» για να καταλήξουν στο Ξενοδοχείο «Χελμός» – τοποθεσία που βρισκόταν ο πύργος του Βοεβόδα των Καλαβρύτων – και αφού τον καταλάμβαναν κι αιχμαλώτιζαν τον Αρναούτογλου και τη συνοδεία του, πανηγυρικά, μέσω του κεντρικού δρόμου (σημερινού πεζόδρομου) κατέληγαν στην κεντρική πλατεία της πόλης, όπου τους παρέδιδαν στον οπλαρχηγό Γ. Λεχουρίτη για να τους εγκλείσει στον Πύργο του στο Λεχούρι.

Μετά τη Δοξολογία που ακολουθούσε στον καθεδρικό ναό, στηνόταν από τους «επαναστάτες» και τον κόσμο τρικούβερτο πανηγύρι (χοροί και τραγούδια) συνοδεία της «Μουσικής» μας και συμμετοχή των σχολείων.

Μια ολάκαιρη κοινωνία τόσα χρόνια!… μα τόσα χρόνια!… ζούσε και ζει, ένιωθε και νιώθει όμορφα, ευχάριστα, μεγαλόπρεπα την ιστορική μνήμη, περήφανα, με εθνική έξαρση, στης Δόξας το στερέωμα!

Αναπαράσταση της ορκωμοσίας δε γινόταν τότε στις 25 Μαρτίου και πολύ σωστά. Αυτό το πρόγραμμα τα τελευταία, αρκετά, χρόνια έχει καθιερωθεί. Μάλλον με το σκεπτικό, να το παρακολουθήσουν και οι ξένοι επισκέπτες και προσκυνητές. Σωστά…

Αλλά, δεν πρέπει να τους διευκρινιστεί, ίσως από τον τελετάρχη, ίσως από κάποιον, που ο Δήμος ορίζει… ότι αυτό, που θα δουν (στις 25 Μαρτίου και στην Αγία Λαύρα) έτσι γίνηκε και σ’ αυτό το χώρο, αλλά στις 21 Μαρτίου κι ακολούθησε (την ίδια μέρα) η μάχη κι η απελευθέρωση των Καλαβρύτων;

Πού να γνωρίζει ο κάθε επισκέπτης, ο κάθε ξένος, τις σωστές ημερομηνίες και τα πραγματικά γεγονότα!..

Δεν είναι χρέος και καθήκον μας, ώστε να αποκαθίστανται η αλήθεια;

Για αποφυγή της κάθε σύγχυσης, της κάθε απορίας, του κάθε προβληματισμού.

Όπως και να έχει…

«Σαν σήμερα, σαν σήμερα, ψηλά στην Άγια Λαύρα, / σκλαβιάς, ανεμοσκόρπισαν τα σύννεφα τα μαύρα!!!»…

Παραμονή της Εθνικής Επετείου, συνήθως, δίνονταν θεατρικές παραστάσεις ή άλλα θεατρικά δρώμενα, που είχαν σχέση με την Επανάσταση του 1821, από τα σχολεία μας…

25η Μαρτίου!.. Ροδοχάραζε η Μεγάλη Μέρα… Και γλυκοξύπναγες από το πιανίσιμο παίξιμο του ʺΕωθινούʺ από τη φιλαρμονική μας!.. Και πλέον με το ολοκληρωμένο ξημέρωμα και με το άκουσμα των εμβατηρίων, που πάλι παιάνιζε η φιλαρμονική μας στους κεντρικούς δρόμους των Καλαβρύτων, γέμιζες περίσσια με «Εθνική περηφάνια» κι απ’ αυτή την ώρα «μεθούσες με το κρασί του εικοσιένα»!..

Καλαβρυτινοί, άνθρωποι από τη γύρω κι όχι μόνο περιοχή, επισκέπτες, προσκυνητές… με πούλμαν, Ι. Χ. (τότε ήσαν λιγοστά), με ταξί, με φορτηγά, πεζοί, με γαϊδούρια, μουλάρια κι άλογα, ανηφόριζαν για την Άγια Λαύρα.

Γέμιζε το μοναστήρι μέσα, έξω, τριγύρω… Μετά την άφιξη των επισήμων γινόταν, αφού είχε προηγηθεί η Θεία Λειτουργία, η Δοξολογία κι η επετειακή ομιλία. Ακολούθως σχηματιζόταν πομπή από τη/τις Φιλαρμονική/ές, τα σχολεία, τους προσκόπους με τα ʺλυκόπουλαʺ, τους συλλόγους ή άλλα σωματεία, το στρατό, τον κλήρο, τους επισήμους, το λαό και πεζή μετέβαιναν στο Πανελλήνιο Ηρώο. Εκεί γινόταν τρισάγιο, κατάθεση στεφάνων, σιγή ενός λεπτού κι η ανάκρουση του Εθνικού μας Ύμνου (σήμερα το προαναφερθέν πρόγραμμα γίνεται αντίστροφα). Πάλι, όλοι αυτοί γυρνούσαν στο μοναστήρι, όπου μπροστά του, γινόταν η παρέλαση με τη/τις Φιλαρμονική/ές, σχολεία, προσκόπους, σωματεία, συλλόγους κι έκλεινε με το στρατό.

Σαν τέλειωνε κι η παρέλαση, όλοι οι Καλαβρυτινοί και όχι μόνο (καιρού επιτρέποντος), ξεχύνονταν προς τα αλώνια (το μεγάλο άπλωμα, που βρίσκεται μεταξύ της μονής και του Ηρώου). Εκεί κάτω από τις πουρνάρες και τ’ άλλα δέντρα άπλωναν στρωσίδια, έβγαζαν απ’ τα ζεμπίλια, τράστα ή τσάντες, διάφορα φαγητά-καλούδια. Εξάλλου το μοναστήρι της Άγιας Λαύρας είχε κι έχει ως έθιμο να μοιράζει μπακαλιάρο με ψωμί αυτή τη μέρα. Κι εκεί στου μεσημεριού την ώρα, που το φαγοπότι στα πάνω του ήταν, νάσου και ξεπρόβαιναν οι Μπακοπουλαίοι από τη Βυσωκά με τις πίπιζες και τα νταούλια κι άλλοι πλανόδιοι κλαρινοπαίχτες. Αντιβούιζαν οι πλαγιές, τα καταράχια και τα διάσελα από το κλέφτικο και το δημοτικό τραγούδι. Σ’ αυτό τον ένδοξο τόπο της Λευτεριάς, «πάνω στην πέτρα την αγιασμένη», χόρευαν οι Καλαβρυτινοί πιασμένοι έως αργά το απόγευμα, όπου γύριζαν στα Καλάβρυτα για να παρακολουθήσουν και πάλι τους χορούς, που κύρια χόρευαν οι μαθήτριες των σχολείων μας υπό τη μουσική υπόκρουση βέβαια της Φιλαρμονικής μας. Οι εκδηλώσεις έκλειναν με τη βραδινή λαμπαδηδρομία!..

…Ξαλάφραινε η σκέψη!.. Ξεθώριαζε η αναπόληση!.. Γλυκόφευγε η νοσταλγία!.. Μέχρι, που ο Μορφέας τελικά, με πήρε στου ύπνου την ανακούφιση!..

Ο Θεόδωρος Γ. Θανόπουλος είναι συνταξιούχος εκπαιδευτικός,τ. Σχολικός Σύμβουλος Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης με καταγωγή από τα Καλάβρυτα.