AΘΑΝΑΣΙΑ   Π. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΑΧΑΪΑΣ

   Oμιλία  της βουλευτού Αχαΐας ΣΥΡΙΖΑ, Σίας Αναγνωστοπούλου κατά τη συζήτηση επί των αναθεωρητέων διατάξεων του Συντάγματος, σύμφωνα με τα άρθρα 110 του Συντάγματος και 119 του Κανονισμού της Βουλής (1η και 2η θεματική ενότητα της Επιτροπής: άρθρα 3 παρ. 1 και 2, 3 παρ. 3 (κατάργηση παραγράφου), 3 (εισαγωγή ερμηνευτικής δήλωσης), 13 παρ. 5, 33 παρ. 2, 59 παρ. 1 και 2, 5 παρ. 2, 21 παρ. 1 και 3, 21 (προσθήκη παρ. 7), 22 παρ. 1, 2, 4 και 5 και 25 παρ. 3).

«Η εργαλειοποίηση της θρησκείας για πολιτικούς λόγους οδηγεί σε διχαστικό λόγο και «νομιμοποιεί» αυτούς που θέλουν να κατασκευάσουν επικίνδυνους πολίτες και επικίνδυνες πολιτικές δυνάμεις»

Αναλυτικά η ομιλία: 

«Θα κάνω μία τελευταία απόπειρα σε αυτή την Ολομέλεια πριν λήξει η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, να εξηγήσω αυτό που προσπαθούμε να εξηγήσουμε από την προηγούμενη, την προτείνουσα Βουλή. Είμαστε μπροστά σε ένα μείζον θέμα, αυτό της αναθεώρησης του άρθρου 3 που αφορά στις σχέσεις Εκκλησίας-Πολιτείας. Είναι τόσο σημαντικό αυτό το άρθρο που χρειάζεται αναθεώρηση; Βεβαίως και είναι σημαντικό. Αποτυπώνεται από τη μία μεριά η ιστορικότητα των σχέσεων Κράτους-Εκκλησίας, από την άλλη όμως αποτυπώνεται μία επώδυνη αλλά και  φωτεινή ιστορία αυτού του έθνους.

Είναι εξισορροπιστική, συμβολική ή και αδιάφορη η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ, για το άρθρο 3; Θα μπορούσε όντως να μιλήσει για χωρισμό Κράτους-Εκκλησίας. Στην ιστορική πορεία, έτσι όπως διαγράφεται και στη συζήτηση που γίνεται στην ολομέλεια αυτά τα δύο χρόνια, βλέπουμε ότι τα αυτονόητα δεν μπορούμε να τα συζητήσουμε. 

Πρώτον, το ουδετερόθρησκο κράτος, αδιάφορο θρησκευτικά κράτος, πλήττει την ταυτότητα ενός έθνους; Σε ένα φιλελεύθερο σύνταγμα, η κατηγορηματική δήλωση ότι το κράτος δεν θρησκεύει, αγκαλιάζει και αποτυπώνει όλη την πορεία των 200 χρόνων αυτού του έθνους; Που πλήττει την εθνική ταυτότητα; Ξέρετε υπάρχει μία σύγχυση ανάμεσα στο τι είναι το κράτος, τι είναι η εθνική ταυτότητα, τι είναι η εθνική συνείδηση. Το φιλελεύθερο ευρωπαϊκό κράτος είναι υποχρεωμένο στο όνομα της λαϊκής κυριαρχίας, να είναι συμπεριληπτικό όλων των πολιτών του. Όλων. Ακόμα και του ενός που διαφοροποιείται από τους άλλους. Η εθνική ταυτότητα λοιπόν έχει πολλά στοιχεία και το κράτος πρέπει να είναι ο προστάτης όλων αυτών των στοιχείων. 

Δεύτερον, όσο δεν υπάρχει η κατηγορηματική διατύπωση ουδετερόθρησκο ή αδιάφορο θρησκευτικά κράτος, υπονοείται ο ανεξίθρησκος χαρακτήρας του κράτους, η ανεκτικότητα δηλαδή του κράτους υπό το φως του άρθρου 13. Στο διαφωτισμό και στον Κοραή και σε όλους τους διαφωτιστές, το ανεξίθρησκο –που παραπέμπει σε μία άλλη εποχή, στο 16ο αιώνα-δεν είναι αποδεκτό. Το κράτος είναι ουδέτερο θρησκευτικά, για να μπορεί να συμπεριλαμβάνει όλους τους κατοίκους του, όλους τους πολίτες του. Αν αυτό δεν μπορούμε να το κάνουμε ρητό και κατηγορηματικό πια στο σύνταγμά μας εν έτη 2019, φοβούμενοι μην πληγεί η εθνική ταυτότητα των Ελλήνων, εκεί πραγματικά δεν μιλάμε για φιλελεύθερο κράτος. 

Τρίτο σημείο, επικρατούσα θρησκεία: όντως μένει η διατύπωση για ιστορικούς, διαπιστωτικούς λόγους που καθιστούν τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει κάθε σύγχρονο κράτος στην πορεία του, στη νεωτερικότητα. Χρειάζεται η δεν χρειάζεται αυθεντική ερμηνεία της διατύπωσης «επικρατούσα θρησκεία»; Το είχαν προτείνει και ο κ. Βενιζέλος και ο κ. Λοβέρδος στην προηγούμενη αναθεωρητική Βουλή. Γιατί υπάρχει αυτή η ανάγκη αν αποσαφηνιστεί άπαξ δια παντός τι σημαίνει  «επικρατούσα θρησκεία»; Γιατί έχουν χυθεί τόνοι μελανιού για αυτό το θέμα. Και γιατί το «επικρατούσα θρησκεία», πράγματι εισάγεται το 1817 στο Σύνταγμα των Ιονίων Νήσων. Το «επικρατούσα θρησκεία και γλώσσα» χρησιμοποιείται γιατί υπάρχει η ιστορική αναγκαιότητα εξαιτίας του φόβου ξένων μοναρχών και της επιβολής μιας άλλης θρησκείας και μιας άλλης γλώσσας. Και πάλι εδώ ο Κοραής λέει όχι επικρατούσα, γιατί η χρήση του όρου κάνει το κράτος υπαινικτικά ανεξίθρησκο και όχι αδιάφορο θρησκευτικά. 

Στην απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας έρχεται και αυτό το ‘’της’’ εθνικής και «της» θρησκευτικής συνείδησης, το οριστικό άρθρο δηλαδή, φωτίζεται υπό το φως της επικρατούσας θρησκείας. Και τι λέει η πλειοψηφία του Συμβουλίου της Επικρατείας που πλειοψηφεί με μία ψήφο; Λέει ότι αυτό το «της» παραπέμπει στην ορθοδοξία γιατί είναι η επικρατούσα θρησκεία. Εκεί υπονομεύεται υπαινικτικά το άρθρο 13 και οι θρησκευτικές ελευθερίες ναι ή όχι; Γιατί έρχεται η μειοψηφία και λέει αν κάνετε τέτοια χρήση του «της» για θρησκευτική συνείδηση, δεν έχουμε να κάνουμε με ανάπτυξη θρησκευτικής συνείδησης αλλά με επιβολή θρησκευτικής συνείδησης. 

Άρα έχουμε να κάνουμε με ομολογιακού τύπου μάθημα, το οποίο δεν μπορεί να υπάρχει σήμερα. 

Και εδώ ερχόμαστε σε ένα κρίσιμο ζήτημα, που αφορά την παιδεία. Το άρθρο 16 παράγραφος 2. Και ναι δεν θέλαμε την αναθεώρησή του γιατί δεν είχαμε εμπιστοσύνη. Δεν δέχεστε όμως το αυτονόητο, δηλαδή για να έχει νόημα ακόμα και η κατάργηση της παραγράφου 2 του άρθρου 16 οφείλουμε να συμφωνήσουμε ότι πρέπει κατηγορηματικά να οριστεί το ουδετερόθρησκο κρατος. Λίγες μέρες πριν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πήρε μία απόφαση στην προσφυγή που έκανε Έλληνας πολίτης για το θέμα της υποχρεωτικής αναγραφής  της μη ορθόδοξης πίστης του παιδιού του, για την απαλλαγή του από το μάθημα των θρησκευτικών, η οποία απόφαση τον δικαίωσε. Θυμάμαι πολύ καλά όταν είχα πρωτοπάει στο Υπουργείο Παιδείας, στα τέλη Σεπτεμβρίου 2015, θεώρησα αυτονόητο να πω ότι δεν πρέπει να αναγράφεται το θρήσκευμα, τότε είχαν ξεσηκωθεί όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ότι καταργούμε τη θρησκευτική πίστη, ότι είμαστε εναντίον της ορθοδοξίας. Αυτή η βαθιά ιδεοληψία –ναι σίγουρα πρόκειται για ιδεοληψία, που έχει στοιχίσει πολύ σε αυτόν τον τόπο- πότε έγινε εις βάρος της θρησκείας και της Εκκλησίας; Σε σκοτεινές περιόδους. Η εργαλειοποίηση της θρησκείας στον πολιτικό δημόσιο χώρο δημιουργεί διχαστικό λόγο και επικίνδυνους πολίτες.  Το είδαμε από ανθρώπους της ΝΔ, την προηγούμενη περίοδο, όταν έλεγαν ότι είμαστε εναντίον της ορθοδοξίας. Ο εξορθολογισμός των σχέσεων Κράτους-Εκκλησίας είναι εναντίον της ορθοδοξίας; Ή είναι ένα κράτος το οποίο είναι πάνω από τα επιμέρους στοιχεία , ακόμα και από το πιο ισχυρό στοιχείο, της εθνικής ταυτότητας. Γιατί το κράτος προστατεύει και το παραμικρό στοιχείο ταυτότητας. Αγκαλιάζει, είναι συμπεριληπτικό. Και εδώ βλέπουμε ένα πράγμα. Ενώ είστε υπέρ του νεοφιλελεύθερου κράτους, άρθρο 16 , ιδιωτικοποίηση της παιδείας, στα σημαντικά πράγματα που αφορούν τον πυρήνα του φιλελευθερισμού, είστε εναντίον. 

Κλείνω λέγοντας: αυτή η χώρα έχει πληρώσει πάρα πολύ ακριβά το τρίπτυχο «Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια» αλλά και το «Ελλάς Ελλήνων χριστιανών». Είμαστε σε μία ώριμη στιγμή, σεβόμενοι την πορεία αυτού του έθνους, τους αγώνες και τις θυσίες του, για να μπορέσουμε να πάμε σε μία άλλη κατεύθυνση. Και καλώ εδώ τους βουλευτές και τις βουλευτίνες από οποιοδήποτε κόμμα, οι οποίοι πιστεύουν ότι αξίζει σε αυτή τη χώρα να μην ξαναγυρίσει σε ένα παρελθόν επικίνδυνων πολιτών, να ψηφίσουν υπέρ των τροποποιήσεων αυτών, που δεν έχουν να κάνουν  με τη δογματική ενότητα. Αν είναι δυνατόν τη δογματική ενότητα πατριαρχείου- αυτοκέφαλης εκκλησίας να την υπονομεύει το άρθρο 3 με την οποιαδήποτε αλλαγή, εκτός και αν θέλουμε όλες αυτές τις θεολογικές αναφορές που οδήγησαν, επιμένω, σε αριστίνδην συνόδους. 

Και όσον αφορά τον πολιτικό όρκο, η ίδια η Εκκλησία λέει να μην ορκίζεστε με θρησκευτικό όρκο, εμείς πάμε εναντίον και αυτού; Εναντίον της Εκκλησίας δηλαδή».