Παρατίθενται φωτογραφίες των Κολοκοτρώνη και Νικηταρά.

 

 

 

Ι. ΛΑΪΚΗ ΜΟΥΣΑ:

«Σισίνης εκαθότανε στο Κάστρο στο Χλεμούτσι =(το Κάστρο της Κυλλήνης) κι’ αγνάντευε τη Ζάκυνθο και τα πουλιά ρωτούσε: Μην είδατε το Θόδωρο το Γερο-Καπετάνιο, αν το δείτε πέστε του στη μάχη για νἀρθή, τον περιμένει η Κλεφτουριά».

Ως γνωστόν, ο Σισίνης, εκ Γαστούνης της Ηλείας καταγόμενος, φίλος του Κολοκοτρώνη. τον ανέμενε να περάση στο Μοριά, για να δώση το έναυσμα της Επαναστάσεως.

Ο Γέρος του Μοριά, ξεκίνησε για την Πελοπόννησον από το σπίτι του στο Καταστάρι Ζακύνθου, το οποίον ευρίσκεται μεταξύ θάλασσας και αμαξιτής οδού, η οποία άγει από την πόλιν της Ζακύνθου εις το Βασιλικόν.

Όταν μέσα εις την δεκαετίαν 1990 ένα καλοκαίρι έκανα διακοπές εις την Ζάκυνθον και διέμενα εις το ξενοδοχείον του κ. Βυθούλκα, εις το Βασιλικόν, επερνούσα από το Καταστάρι δύο φορές την ημέραν.

Τότε το σπίτι του Γερο-Καπετάνιου ευρίσκετο υπό αναπαλαίωσιν.

Και τώρα, ας εγγίξωμεν ακροθιγώς την πλοκήν του νήματος των Αγώνων.

ΙΙ. ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΞΕΣΗΚΩΜΟΥ.

  1. Η Φιλική Εταιρεία, η  οποία απετέλεσε την πρώτην καθολικήν προσπάθειαν για την Απελευθέρωσιν του Γένους. Από τα τέλη του 18ου αιώνος πολλές παρόμοιες κινήσεις είχαν εκδηλωθεί. Απ’ όλες όμως αυτές, έλειψεν ο Αρχηγός, ο οποίος θα ηδύνατο να τις αξιοποιήση και να τις μετατρέψη εις μαχητικήν δύναμιν, ικανήν ν’ αντιμετωπίση τον τύραννον. Έτσι έσβησαν η μία μετά την άλλην, χωρίς να επιτύχουν αξιόλογα αποτελέσματα.

Η αρχική ιδέα, για την Επανάστασιν των Χριστιανικών Λαών της Βαλκανικής κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας =(Τυραννίας), οφείλεται εις τον Εθνομάρτυρα Ρήγαν Βελεστινλήν, ο οποίος ίδρυσεν εις Βιέννην την Εταιρείαν «των καλών εξαδέλφων». Η Αρχηγία προσφέρεται εις τον Καποδίστριαν, ο οποίος δεν την απεδέχθη. Όμως εγένετο ενθουσιωδώς αποδεκτή από τον Αλέξανδρον Υψηλάντην. 

α. Αρχική συγκρότησις. 

  Αθανάσιος Τσακάλωφ, Νικόλαος Σκουφάς, Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος, Εμμανουήλ Ξάνθος.

Παρατίθενται φωτογραφίες των ανωτέρω.

 

 

 

 

β. Μυήσεις και επέκτασις. 

Οι πρώτες δυσκολίες. Μύησις του Σέκερη, Αναγνωσταρά, Δημητρόπουλου, Χρυσοσπάθη.

Μύησις του Κολοκοτρώνη, του Πλαπούτα, του Πετιμεζά, του Βιλαέτη και των άλλων Οπλαρχηγών, που υπηρετούσαν εις τα Τάγματα της Επτανήσου. Υπέροχοι φυσιογνωμίες από τα χωριά μας Καμενιάνους, Δροβολοβόν και Δεσινόν εμυήθησαν εις την Φιλικήν Εταιρείαν. 

Παρατίθενται φωτογραφίες: Εφοδιαστικού ιερέα της Φιλικής Εταιρείας και Αποτυπώματος σφραγίδος της Φιλικής Εταιρείας.

 

 

 

  1. Η Κοινότητα.

Ανεξάρτητος αρχή μεταξύ κατακτητών και υποδούλων. Εθνική υπόστασις του ραγιά. Αντιπροσώπευσίς του εις την Τουρκικήν διοίκησιν.

  1. Εκκλησία και Κλήρος. 

Αναγνώρισις της Ελληνορθοδόξου Εκκλησίας. Διατήρησις και φορολογική απαλλαγή της περιουσίας της. Δικαιοδοσία και προνόμια του Πατριάρχη κ.λπ.

  1. Πνευματική Αναγέννησις.      

Οι πνευματικοί Έλληνες και η Ελληνική σοφία εις την Δύσιν. Έκδοσις Ελληνικών βιβλίων και διάδοσις της γλώσσας. Το κρυφό σχολειό. Οι μεγάλοι διδάχοι του ραγιά, Ηλίας Μηνιάτης, Κοσμάς Αιτωλός κ.λπ.

Παρατίθενται φωτογραφίες: Ηλία Μηνιάτη και Κοσμά του Αιτωλού. 

 

  1. Ναυτικές δυνάμεις.

Οι στόλοι των ναυτικών νήσων. Πολεμικός εξοπλισμός πλοίων. Σκληροί αγώνες με τους πειρατές. Συνθήκη Κιουτσούκ Καϊναρτζή. Ανάπτυξις της Ελληνικής ναυτιλίας και του ναυτικού εμπορίου. Ανθηρότης Ελληνικών παροικιών.

  1. Πολεμικές Δυνάμεις της Ξηράς.

Κλέφτες. Προσπάθεια δυσφημήσεώς των από την εξουσίαν. Αρματολοί. Συχνές εναλλαγές μεταξύ Αρματολών και Κλεφτών. Κλεφτοκαπεταναίοι του Μοριά. Ανεξάρτητη Μάνη. Στρατός Ηγεμονιών του Δουνάβεως, όπου από την συνθήκην του Κιουτσούκ Καϊναρτζή απηγορεύετο η παρουσία Τουρκικού στρατού. Τάγματα Επτανήσου. 

Εδώ ας μου επιτραπή να επεκταθώ έτι μάλλον, προκειμένου να δώσω τον ρόλον της Επτανήσου εις τον Αγώνα της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας και ειδικώτερον πως συνεκροτήθη εκεί Ελληνικός Στρατός, πως εξεπαιδεύθη και πως καθωρίσθησαν οι Επαναστατικοί πυρήνες και οι αρμοδιότητες αυτών εις την Χώραν μας.

[Μπαίνομεν εις τον 19ον αιώνα. Τα βουνά της Ελλάδος είναι πλημμυρισμένα από ενόπλους ραγιάδες. 

Η Πύλη συγκεντρώνει τις πολεμικές της δυνάμεις και αρχίζει τον άγριον διωγμόν εναντίον αυτών.

Όσοι κατορθώνουν να σωθούν περνούν εις τα Επτάνησα, το πρόθυμον και στοργικόν καταφύγιον των κατατρεγμένων ραγιάδων.

Εκεί κάτω από την Ρωσικήν, την Γαλλικήν και την Αγγλικήν σημαίαν, θα δημιουργηθή μία συστηματική οργάνωσις των πολεμικών δυνάμεων του Έθνους και θα αναδειχθούν οι Αρχηγοί, οι οποίοι θα το οδηγήσουν εις την αποφασιστικήν αναμέτρησίν του με τους Τούρκους. 

Πρώτοι οι Ρώσοι όταν το 1793 επήραν τα Επτάνησα, εσκέφθησαν να τους χρησιμοποιήσουν κατά του Ναπολέοντα. Εκείνοι συνεκρότησαν τα πρώτα Ελληνικά Σώματα, τα οποία απετέλεσαν τις αναγκαίες σχολές εις τις οποίες εδιδάχθησαν την τεχνικήν των αρμάτων οι πρωτόγονοι πολεμιστές των Ελληνικών βουνών. Όταν το 1807 οι Γάλλοι έδιωξαν τους Ρώσους, διετήρησαν τα Ελληνικά Σώματα, αφού τα συνεπλήρωσαν και τα ανασχημάτισαν. 

Ακολούθησεν η Αγγλική κατοχή της Επτανήσου, κατά την οποίαν αυξήθηκαν και εσυστηματοποιήθησαν. 

Τότε εμπήκαν εις τις τάξεις των Αξιωματικών των οι ενδοξότερες μορφές του 1821, όπως ο Κολοκοτρώνης, ο Νικηταράς, ο Πλαπούτας, ο Βιλαέτης, οι Πετιμεζαίοι και πολλοί άλλοι.

(Γεώργιος Α. Μαραβελέας, Ταξίαρχος ε.α. / ΔΕΚ/ΓΕΣ)].

Παρατίθεται φωτογραφία του Ανδρέα Βερούση.

 

 

 

Εκεί είχε θητεύσει και εξεπαιδεύθη εις τον ανορθόδοξον πόλεμον ο μετέπειτα Καμενιανίτης Οπλαρχηγός Ξενοχρήστος.

Παρατίθεται πορτρέτο του Οπλαρχηγού Ξενοχρήστου.

 

 Τούτο προκύπτει: α. Από την παράδοσιν, η οποία είναι αυθεντική. Ο παππούς μου Φωτόπουλος Ιωάννης του Γεωργάκη, γεν. εν έτει 1884 εις Καμενιάνους Καλαβρύτων, ο γνωστός με το παρατσούκλι Γερμανός, μου είχε μεταφέρει αρκετές από τις αφηγήσεις του παππού του Γεωργακοπούλου ή Φωτοπούλου Παναγιώτη από τους Καμενιάνους Καλαβρύτων, γαμβρού επί θυγατρί του Αλεξάνδρου Παρασκευοπούλου από Δροβολοβό Καλαβρύτων, του μυημένου εις την Φιλικήν Εταιρείαν. Επίσης μυημένος εις την Φιλικήν Εταιρείαν ήτο και ο πατέρας του Παναγιώτη, ο Γεωργακόπουλος ή Φωτόπουλος Φώτιος ή Φώτης του Γεωργάκη.

Πέραν των άλλων αφηγήσεων μου είχε μεταφέρει και την πληροφορίαν ότι ο Καμενιανίτης Οπλαρχηγός, γνωστός με το Αγωνιστικόν του Όνομα Ξενοχρήστος, είχε σπουδάσει ανορθόδοξον πόλεμον εις τα Επτάνησα. Με τον παππού μου και τη γιαγιά μου διέμενεν η πατρική μου οικογένεια μέχρι το τέλος της ζωής των. Όταν ο παππούς μου μετέστη από τα εγκόσμια, ήμουν τριάντα πέντε (35) ετών. Τώρα εις ό,τι αφορά την εγκυρότητα των αφηγήσεων του Γεωργακοπούλου ή Φωτοπούλου Παναγιώτη, παραθέτω τα ακόλουθα στοιχεία:        

[Γεωργακόπουλος Παναγιώτης: (ή Φωτόπουλος), από Καμενιάνους Καλαβρύτων. Στο φάκελλό του στο μητρώο αγωνιστών του 1821 στην Εθνική Βιβλιοθήκη αναφέρεται με Α.Μ. 17569 ως στρατιώτης και εκεί υπάρχει αίτησή του που συντάχθηκε στα Καλάβρυτα στις 7 9βρίου 1846 και απευθυνόταν προς τον Έπαρχο Καλαβρύτων από τον οποίο ζητούσε να την διαβιβάσει μετά του συνημμένου πιστοποιητικού προς την αρμόδια επί των Θυσιών και Αγώνων επιτροπή για να του δοθεί αμοιβή για τους αγώνες του. Συνημμένο υπάρχει πιστοποιητικό με ημερομηνία 6 9βρίου 1846 το οποίο υπογράφει ο Β. Πετιμεζάς, στο οποίο αναφέρεται ότι ο Παναγιώτης Φωτόπουλος ή Γεωργακόπουλος καταγόταν από τους Καμενιάνους Καλαβρύτων, ότι αγωνίστηκε για την πατρίδα υπό τις διαταγές του περιοδικώς από το 1821 έως το 1828, ως υπαξιωματικός και ότι έλαβε μέρος στις μάχες Καλαβρύτων, Πατρών, Σαραβαλίου, Γηροκομείου όπου πληγώθηκε στο αριστερό του χέρι, Ακράτας, Κορίνθου, Άργους, Δερβενακίων και άλλες όπου επολέμησε με πίστη, αφοσίωση και γενναιότητα. Προστίθεται ότι κατά το διάστημα αυτό δεν έλαβε κάποια αποζημίωση και του χρεωστούνται οι μισθοί του. Πρόκριτος Καλαβρύτων, υπογράφει με άλλους στις 11 Οκτωβρίου 1831 από Καλάβρυτα, συλλυπητήρια επιστολή για τη δολοφονία του Ι. Καποδίστρια (Γ.Α. Κ. Βλαχογιάννη, Φ. 94). Αγωνιστής του 1821 που αναφέρεται και ως Φωτόπουλος Παναγιώτης με καταγωγή από τους Καμενιάνους, επολέμησε στην Πάτρα (Παπαδόπουλος εις περ. Άμπελος, τ. 10, 1957) (Τριανταφύλλου, Λεξ. 2218). 

(ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ Αθανασίου Τζώρτζη) ο οποίος ευγενώς μου προσέφερε τα στοιχεία].     

β. Πέραν από την παράδοσιν, η οποία ως προανέφερα είναι αυθεντική, το γεγονός ότι ο Καμενιανίτης Οπλαρχηγός είχε θητεύσει εις τα Τάγματα της Επτανήσου και είχεν εκπαιδευθεί εις τον ανορθόδοξον πόλεμον και δεν είχε παραμείνει ο πρωτόγονος πολεμιστής των Ελληνικών βουνών, αποδεικνύεται και από την μετέπειτα εν γένει πολιτείαν του, ήτοι:   

(1) Την αρμοδιότητα, η οποία του εδόθη προεπαναστατικά, να επιλέξη ως τόπον εκπαιδεύσεως των νεαρών βλαστών του τόπου μας την Ερυμάνθιον Καπρίβαιναν. Ευθύνη γιγάντια μέσα εις μίαν τουρκοκρατούμενην περιοχήν.              

(2) Την εχέμυθον στρατολόγησιν και εκπαίδευσιν των ικανών για πόλεμον νέων. Τούτο διεπιστώθη την 21ην Μαρτίου 1821 με την ελευθέρωσιν της πρώτης πόλεως της Ελλάδος, τα Καλάβρυτα.

(3) Το προεπαναστατικόν επεισόδιον με τον τούρκον φοροεισπράκτορα εις το αλώνι, εις τους Καμενιάνους, το καλοκαίρι του 1820. Ο φοροεισπράκτορας – κατά που εσυνήθιζεν – επεχείρησε να τον προσβάλη, γιατί τον εζήλευε, για την ευφυΐαν του και δραστηριότητά του. Τότε ο Ξενοχρήστος τον εκτύπησε με το δικράνι, λέγων: «Άντε μουρτάκι και του χρόνου ούτε εσύ σπαής, ούτε εγώ φορολογούμενος» και εξηφανίσθη μέσα εις τον δασώδη ορεινόν όγκον Μπέλη βουνό, όπου είχε τα Λημέρια του ο Καπετάν Μπέλης από την γειτονικήν Κερασιάν =(Κερέσοβαν). 

Εγνώριζε τον χρόνον ενάρξεως της Επαναστάσεως. Και όταν ο σπαής ερώτησε: «Τι είπεν εκείνο;» παρενέβη ο Φιλικός, ο Φώτης ο Γεωργακόπουλος ή Φωτόπουλος ή Φώτης του Γεωργάκη, λέγων: «Μη δίνεις σημασία αγά μου, παιδί είναι, δεν ξέρει τι λέει».

Και έτσι απεσοβήθη το επεισόδιον.

(4) Την πολεμικήν του δεινότητα. 

Ήταν ένα από τα έξι (6) πρώτα σπαθιά της Επαναστάσεως.

Όπως βλέπομεν η Επανάστασις του 1821 δεν ήταν απλό επιχείρημα, αλλά αποτέλεσμα σωστής οργανώσεως, προπαρασκευής και κινητοποιήσεως εις τον κατάλληλον χρόνον.

Όλα αυτά τα εγνώριζεν ο Γέρος του Μοριά. Εγνώριζε την εκπόνησιν των σχεδίων και γενικά την προετοιμασίαν, η οποία είχε προηγηθεί εις τα Επτάνησα και εις ολόκληρον την Ελλάδα.

Για τον λόγον αυτόν  έλεγεν: 

«Ο Θεός υπέγραψε τη Λευτεριά της Ελλάδος και δεν παίρνει πίσω την υπογραφήν του».

Επειδή κάνω λόγον για τον Καμενιανίτην Οπλαρχηγόν, τον  Ξενοχρήστον, εθεώρησα φρόνιμον να παραθέσω τις τελευταίες ανησυχίες και επιθυμίες του, τις οποίες απαθανάτισεν η Λαϊκή Μούσα.

«Τον Ξενοχρήστο σκότωσαν στης Πάτρας το Καστέλι και καθίσαν και τον έκλαιγαν οχτώ Καπεταναίοι».

Τούτο σημαίνει ότι επρόκειτο για σπάνιαν ηγετικήν φυσιογνωμίαν, αποδεκτήν απ’ όλους.

«Παιδιά μου μη μαλώνετε, παιδιά μην οχτρευόστε»

Σφοδρή επιθυμία για συμφιλίωσιν μεταξύ των αγωνιστών, καθ’ ότι διησθάνετο την αλληλοφαγωμάραν, η οποία ωδήγησεν εις τον εμφύλιον, ο οποίος αργότερα ξέσπασε μέσα εις τις φλόγες του πολέμου και παρ’ ολίγον να γίνη ο τάφος της αναγεννημένης Ελλάδος από τα ίδια τα παιδιά της.

«Εγώ δεν έχω τίποτα, λίγο είμαι λαβωμένος στο χέρι και στο δάχτυλο πὄχω τον αρραβώνα».             

Αρραβώνας σύμβολον του γάμου και δημιουργίας οικογενείας.

Η φράσις «λίγο είμαι λαβωμένος στο χέρι και στο δάχτυλο πὄχω τον αρραβώνα», έδειχνε την ανησυχίαν του για τις οικογένειες των αγωνιστών, οι οποίες είχαν απορφανισθεί ή θα απορφανίζονταν, τις οποίες έθετε ακόμη και επάνω από την ίδιαν του την ζωήν.

«Μον’ πάρτεμε και σύρτεμε ψηλά στον Αηθανάση».

Εκεί ήθελε να ταφή, εις τον Άγιον Αθανάσιον των Καμενιάνων (υψόμετρον 1.100 μέτρα). Η επιθυμία του αυτή συνδυάζεται με την αγάπην του προς την ιδιαιτέραν του πατρίδα τους Καμενιάνους και την πίστιν του προς τον Άγιον Αθανάσιον, ο οποίος και σήμερον είναι ο Πολιούχος του χωριού μας, των Καμενίανων.

«Κόφτε κλαριά και στρώστε μου, κλαριά να με σκεπάστε».

Μαρτυρεί την απλότητα του οπλαρχηγού, ο οποίος, όταν επολεμούσε, είχε συνειδητοποιήσει ότι ίσως κάποιαν ημέραν θα έδιδε την ίδιαν του τη ζωήν, όχι για υλικά αγαθά, όχι για τίτλους και περγαμηνές, αλλά για τη Λευτεριά της Πατρίδος του και μόνον: «Δεν πολεμάμε για λάφυρα Πρίγκηπα», είπεν ο Νικηταράς εις τον Πρίγκηπα Υψηλάντην, μετά την μάχην των Δερβενακίων, όταν ο δεύτερος απόρησε γιατί ο Νικηταράς δεν είχε πάρει λάφυρα. Έτσι είναι οι υπέροχες φυσιογνωμίες, γεννώνται δεν γίνονται. Γνωρίζουν να αξιολογούν καταστάσεις.

«Και στη δεξιά μου τη μεριά αφήστε παραθύρι να μπαινοβγαίνουν τα πουλιά, να φέρνουν το χαμπέρι, πώς πολεμάν οι Έλληνες, πως πολεμάν τους Τούρκους».

Ήθελε ακόμη και από τον τάφον ο Οπλαρχηγός Ξενοχρήστος να παρακολουθή την πορείαν των εξελίξεων εις την Πατρίδα μας εις την Ελλάδα μας.

Το ενδιαφέρον του αυτό ίσως και έφθανε μέχρι των ημερών μας, μέχρι και σήμερον, που βιώνουμε με τον χειρότερον τρόπον το ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ Εικοσιένα. Τον Νοέμβριον του έτους 2002 και τον Απρίλιον του έτους 2011 οι τοπικές εφημερίδες εφιλοξένησαν σχετικά άρθρα του γράφοντος.

Τούτων το πρώτον, υπό τον τίτλον: «Για ένα καινούργιο Εικοσιένα» και υπότιτλον: «Από τη Μάχη του Πουρναροκάστρου στην Πολιτισμική αναμέτρηση των Καμενιάνων», συμπεριελήφθη εις σελίδα του βιβλίου Ιστορικά Σημειώματα. Ξενοχρήστος Καμενιανίτης. Τιμή και Δόξα. (του Πανοσιολογιωτάτου Μάξιμου Ιβηρίτου, κατ’ ευθείαν γραμμήν απόγονου του Οπλαρχηγού).

Ο Ξενοχρήστος, αφού ετραυματίσθη εις την μάχην του Πουρναροκάστρου =(της Πάτρας το Καστέλι), μετεφέρθη εις την Ιεράν Μονήν Ομπλού, η οποία παρείχε στέγην και ιατροφαρμακευτικήν περίθαλψιν εις τους τραυματίες του πολέμου εις την περιοχήν.

Εν συνεχεία, προς ικανοποίησιν της επιθυμίας του να ταφή εις τον Άγιον Αθανάσιον των Καμενιάνων, ήρχισεν η μεταφορά του προς τον τελικόν προορισμόν, πλην εις το εγγύς ευρισκόμενον χωριό Μπαρδικώστα νυν Κρυσταλλόβρυσιν, εκοιμήθη εν Κυρίω και ετάφη όπισθεν του Ιερού του Ναού του Αγίου Αθανασίου την 9ην Σεπτεμβρίου 1822. Ικανοποιήθη εν μέρει η επιθυμία του εις ό,τι αφεώρα την τελευταίαν υλικήν κατοικίαν του. Όμως Τύχη Αγαθή επί σειράν ετών οι μεταβαίνοντες πεζοί εις την πόλιν των Πατρών ομοχώριοί μας, Καμενιανίτες και Δροβολοβίτες, επερνούσαν ακριβώς δίπλα από το ταφικόν του μνημείον, προσευχόμενοι επ’ ολίγων υπέρ αναπαύσεως της ψυχής αυτού.

Τώρα εις ό,τι αφορά τον Ι. Ναόν του Αγίου Αθανασίου Καμενιάνων υπενθυμίζω και αύθις ότι ο Λατρευτικός αυτός χώρος ευρίσκετο εις την κορυφήν του υψώματος Χέρωμα =(κατά παραφθοράν της λέξεως Οχύρωμα). Η τοποθεσία είναι περίοπτος και ελέγχει ολόκληρον την περιοχήν. Είναι ο πλέον κατάλληλος χώρος για συλλογήν πληροφοριών μάχης. Για συλλογήν στρατηγικών πληροφοριών προσφέρεται η κορυφή του όρους Φραγκόραχη, υψομ. 1650 μ. περίπου. 

Κατά τα χρόνια της κατοχής Γερμανικών και Ιταλικών στρατευμάτων εις την περιοχήν μας, αλλά και εις την ευρύτερη τοιαύτην, οι κάτοικοι του χωριού μας, των Καμενιάνων, ετοποθετούσαν εις την κορυφήν του υψώματος Χέρωμα παρατηρητήριον: (καραούλι). Όταν ο παρατηρητής έβλεπε κίνησιν εχθρικών στρατευμάτων με κατεύθυνσιν προς το χωριό μας εσφύριζε. Τότε άλλος άνθρωπος, ο οποίος ήταν εγκατεστημένος εις το κωδωνοστάσιον =(καμπαναριό) του χωριού, εκτυπούσε την καμπάνα και οι κάτοικοι εγκατέλειπαν το χωριό και εκρύπτοντο εις προκαθωρισμένους ασφαλείς χώρους. Ο Ι.Ν. του Αγίου Αθανασίου επυρπολήθη από τις ορδές του Ιμπραήμ. Τότε ο Αντρίας ο Παναγόπουλος, γυιος του Πανάγου και αδελφός του Χρηστάρα, ερρίφθη, οικειοθελώς εις τις φλόγες και έσωσε την εικόνα του Αγίου Αθανασίου. Όμως υπέστη εκτεταμένα επιφανειακά εγκαύματα =(εκαψαλίσθη) εξ οὗ και το παρατσούκλι ΚΑΨΑΛΗΣ, το οποίον επαξίως φέρουν οι οικογένειες των Παναγοπουλαίων ΚΑΨΑΛΑΙΩΝ.     

Ό,τι περιεσώθη από την πυρπόλησιν μετεφέρθη εις τον Ι.Ν. του Αγίου Κωνσταντίνου και εν συνεχεία εις τον νεόδμητον εντός του χωριού μας Ι.Ν. του Αγίου Αθανασίου.

Κατά που προκύπτει εκ του οικογενειακού αρχείου του λογοτέχνη Νικολοπούλου Κωνσταντίνου, κατ’ ευθείαν γραμμήν απογόνου του οπλαρχηγού, ο Ξενοχρήστος είχεν έλθει εις γάμου κοινωνίαν μετά της αδελφής του Νικολάου Διδάχου Αικατερίνης και απέκτησαν τέσσαρα τέκνα: Τον Νικόλαον, την Ευφροσύνην, την Ελένην και την Γιαννούλαν. Μία – πιθανόν η Ελένη – είχεν υπαντρευθεί τον Μήτρον τον Μητρόπουλον από τους Καμενιάνους.

Ο Διδάχος =(δάσκαλος), έλκων την καταγωγήν εκ του οικισμού Διδαχαίικα Νεζερών Αχαΐας, είχεν εγκατασταθεί εις τους Καμενιάνους, πιθανόν κυνηγημένος υπό των Τούρκων, όπως εσυνηθίζετο. Ο οικισμός Διδαχαίικα ευρίσκεται κάτω από τον οικισμόν Δενδρά, πλησίον του ρέματος Πείρου. Εκεί οι Διδαχαίοι διατηρούσαν μύλον, νεροτριβές και χάνι. Είχαν δώσει μαθήματα φιλοξενίας, τέχνης, τουρισμού και προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Εκ της μελέτης ωρισμένων ιστορικών ντοκουμένων, προκύπτει ότι οι οικογένειες Διδάχου αποτελούσαν συνέχειαν των Πνευματικών Ελλήνων, των μεγάλων Διδάχων του ραγιά, όπως ο Ηλίας Μηνιάτης, ο Κοσμάς ο Αιτωλός (ένθα ανωτέρω ΙΙ. 4).

Κατά που γράφει ο Γεώργιος Α. Μαραβελέας, Ταξίαρχος ε.α. Δ.Εκ./Γ.Ε.Σ., οι άνθρωποι αυτοί είναι από εκείνους, οι οποίοι εδημιούργησαν την Πνευματικήν Αναγέννησιν, έναν εκ των σπουδαιοτέρων παραγόντων του Μεγάλου Ξεσηκωμού. 

Παρατίθεται φωτογραφία του Νικολάου Διδάχου, Αξ/κού Χωροφυλακής και της συζύγου αυτού Γκόλφως, τρισεγγονού του Αγωνιστού Νικολάου Διδάχου.

 

 

Κληρονομικώ, εθιμικώ και ηθικώ δικαιώματι το ονοματεπώνυμον Νικόλαος Διδάχος φέρουν επαξίως δύο παλληκάρια πεντάκις εγγονοί του Αγωνιστού της Παλιγγενεσίας του Έθνους μας Υπαξιωματικού Νικολάου Διδάχου. (Νικόλαος Διδάχος του Θεοδώρου και Νικόλαος Διδάχος του Βασιλείου).       

Οι τελευταίες ανησυχίες και επιθυμίες του Καμενιανίτη Οπλαρχηγού μας κάνουν κοινωνούς μιας εκ των εξαιρέτων και ανωτάτων Αρετών του Ανθρώπου, η οποία αποκαλείται Ανδρεία και δηλώνει την κατάστασιν εκείνην της ψυχής και του νου, κατά την οποίαν ο άνθρωπος προ των δεινών ευρισκόμενος, γίνεται εγκρατής και κυρίαρχος του εαυτού του, εξασφαλίζων έτσι κάθε δυνατήν ηρεμίαν και όσον γίνεται υψηλήν διανοητικήν διαύγειαν.

«Ανδρός τα προσπίπτοντα γενναίως φέρειν» (ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ).

Η Ελληνική Επανάστασις υπήρξε μέγα γεφύρωμα, κρίκος συνοχής της Βυζαντινής Ιστορίας μετά της Ιστορίας της Νεωτέρας Ελλάδος και εσφυρηλάτησε τις ψυχές και εχαλύβδωσε τις καρδιές για την δημιουργίαν του Έπους 1912-1913 και του Έπους 1940-1941.

Βωμοί και θυσίες θα διατηρούνται αμετάβλητοι εις τους αιώνες και θα αποτελούν σύμβολα ιδανισμού και προϋποθέσεις εμψυχώσεως ιδεών.

Αιμορραγίες, συγκρούσεις, Ήρωες, Ημίθεοι, θα είναι πάντοτε αναγκαίοι, όταν οι στίβοι ανοίγωνται για δράματα που έχουν σχέσιν με την ικανοποίησιν Ιδεών. 

  Με την σκέψιν ότι εκ του αίματος του διάσημου Φιλικού Παναγιώτη Σέκερη, προέρχονται τα τρισέγγονα αυτού, ο Υποστράτηγος Ανδρέας Καλίνσκης (1895-1956), Ιδρυτής και πρώτος Αρχηγός των Μονάδων Καταδρομών του Στρατού μας και η αδελφή αυτού Μαρία (1893), σύζυγος του Στρατάρχου Αλεξάνδρου Παπάγου, δράττομαι της ευκαιρίας να στεφανώσω την Εθνικήν μας Παλιγγενεσίαν με το Έπος 1912-1913, με το Έπος 1940-1941, καθώς και με τους λοιπούς Αγώνες εις τους οποίους συμμετείχεν η Χώρα μας καθόλην την διάρκειαν του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, δια της παραθέσεως φωτογραφιών του διάσημου Φιλικού Παναγιώτη Σέκερη, του Υποστρατήγου Ανδρέου Καλίνσκη και του πρωτανεψιού αυτού Λεωνίδα Παπάγου.   

    

 

 

 

 

Εν κατακλείδι για να μην αφήνω μετέωρον τον αναγνώστην, επανέρχομαι και αύθις και παραθέτω τα ακόλουθα:

Είδαμεν ανωτέρω ΙΙ.1 ότι «από τα τέλη του 18ου αιώνος πολλές παρόμοιες κινήσεις είχαν εκδηλωθεί. Απ’ όλες όμως αυτές έλειψεν ο Αρχηγός ο οποίος θα ηδύνατο να τις αξιοποιήση και να τις μετατρέψη εις μαχητικήν δύναμιν ικανήν ν’ αντιμετωπίση τον τύραννον. Έτσι έσβησαν η μία μετά την άλλην, χωρίς να επιτύχουν αξιόλογα αποτελέσματα».

Η Αρχηγία προσφέρεται εις τον Καποδίστριαν ο οποίος δεν την απεδέχθη. Όμως εγένετο ενθουσιωδώς αποδεκτή από τον Αλέξανδρον Υψηλάντην.

Συγκαλείται Πολεμικόν Συμβούλιον εις το Ιάσιον και αποφασίζεται να γίνη το ξεκίνημα από τις Ηγεμονίες του Δουνάβεως, το οποίον δυστυχώς δεν είχεν αίσιον τέλος. Μετά το τραγικόν τέλος της μάχης του Σκουλενίου =(χωρίου εις την δυτικήν όχθην του Προύθου), εσταμάτησε κάθε επαναστατική κίνησις εις τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες.

Όμως μετά την αποτυχίαν εις τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες έρχεται ο χρόνος των Θριάμβων. Το Στρατιωτικόν δαιμόνιον του Γέρου του Μοριά έχει ήδη εκπονήσει τα σχέδιά του, έχει δημιουργήσει τους τοπικούς πυρήνες, περνάει από την Ζάκυνθον εις τον Μοριάν και αρχίζει την υλοποίησιν των σχεδίων. Την 21ην Μαρτίου 1821 ελευθερώνεται η πρώτη πόλις της Ελλάδος, τα Καλάβρυτα, τα οποία προσφέρονται πάντα για ανορθόδοξον πόλεμον. Έτσι δίδεται η ευκαιρία εις τον ίδιον να μπη εις την Καλαμάταν την 23ην Μαρτίου. Προχωρούν ακάθεκτοι οι Έλληνες. εις το πέρασμά των ουδείς δύναται  να αντισταθή και η Επανάστασις γενικεύεται. Υπέροχοι φυσιογνωμίες λαμβάνουν μέρος εις το  μεγάλο αυτό δράμα της Επαναστάσεως του 21. Ο Διάκος, ο Κολοκοτρώνης, ο Καραϊσκάκης, ο Καψάλης, ο Σαμουήλ, ο Πετρόμπεης, εις το δίπτυχον της Στερεάς και της Πελοποννήσου και εις την σκηνήν της θάλασσας ο Μιαούλης, ο Κουντουριώτης, ο Κανάρης. Εδώ το δαυλί του Καψάλη μεταβάλλεται εις αιώνιον σύμβολον αυτοθυσίας, εκεί οι καπνοί της μπαρούτης του Σαμουήλ φωτίζουν ως πυροτέχνημα τους αιθέρες του κόσμου. Πιο πέρα η θυσία του Διάκου διαγράφει με χονδρές γραμμές τις προσφορές, οι οποίες είναι αναγκαίες για την πραγμάτωσιν Υψηλών Ιδεών. Ακόμη πιο εκεί ο χορός του Ζαλόγγου, τα κατορθώματα της Μπουμπουλίνας και άλλων Ελληνίδων δείχνουν κατά τρόπον φαεινόν την συμβολήν της Ελληνίδος εις τον τιτάνιον Αγώνα του Έθνους.

Και ο Κλήρος συνεχίζει την υπέροχον αποστολήν του από τον Γερμανόν και τον Σαμουήλ μέχρι και τον τελευταίον καλόγηρον.

Ύστερα από επτά ολόκληρα χρόνια η Ελλάδα μας, μετά το λυκαυγές της Επαναστατικής εκρήξεως, κατώρθωσεν επί τέλους να ιδή τον λαμπρόν και ελπιδοφόρον Ήλιον της Ελευθερίας.          

Φωτόπουλος Δ. Γεώργιος-Γεωργάκης 

Εκ Μεγάλης Βρύσης Καμενιάνων Καλαβρύτων