Δημοφιλέστεροι προορισμοί στα Καλάβρυτα

Αγαπητέ μας επισκέπτη, από τα Καλάβρυτα θα αναχωρήσεις πλουσιότερος!

Η περιοχή του Δήμου Καλαβρύτων κατά την αρχαιότητα

Στην αρχαιότητα, το μεγαλύτερο μέρος του Καλλικρατικού Δήμου Καλαβρύτων (πρώην επαρχία Καλαβρύτων) δεν ανήκε στην Αχαΐα, αλλά αποτελούσε τη Βόρεια Αρκαδία, που αποκαλούνταν ιδιαίτερα Αζανία, από το όνομα του Αζάνα, γιου του Αρκάδα, απόγονου του πρώτου βασιλιά της Αρκαδίας Πελασγού, από τον οποίο και είχε ονομαστεί η Αρκαδία αρχικά Πελασγία.

Μικρά τμήματα της αρχαίας Αζανίας βρίσκονται και στους Νομούς Κορινθίας και Αρκαδίας. Αλλά το βορειότερο τμήμα της σημερινής Επαρχίας Καλαβρύτων ανήκε στην αρχαία Αχαΐα.

Μέσω της Ιστοσελίδας του Δήμου θα γίνει μια περιήγηση στην ιστορική διαδρομή της περιοχής και στους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της.

Η σημαντική στρατηγική θέση της περιοχής, στο κέντρο του βόρειου τμήματος της Πελοποννήσου, τα πολλά περάσματα από και προς όλες τις κατευθύνσεις, δηλαδή από την Αχαΐα, την Κορινθία, την Αργολίδα, την Ηλεία, και μέσω της νότιας Αρκαδίας από την Λακωνία και τη Μεσσηνία, το κατά βάση ορεινό, αλλά πολύμορφο έδαφος, με τα οροπέδια, τις κοιλάδες, τα ποτάμια και τις μικρές λίμνες, και οι μεγάλες δυνατότητες για κτηνοτροφική, προπάντων, απασχόληση, αλλά και για γεωργική καλλιέργεια και για κυνήγι, προσείλκυσαν πολύ ενωρίς το ενδιαφέρον των ανθρώπων για εγκατάσταση.

Δεσπόζει ο ορεινός όγκος του Χελμού, που, λόγω ακριβώς της επίκαιρης γεωγραφικής του θέσης και των φυσικών περασμάτων του, σε στρατηγικές ή εύφορες θέσεις του, και κυρίως στις κοιλάδες και στα χαμηλά γύρω από αυτές υψώματα, όπως και στα πολυπληθή οροπέδιά του, δημιουργήθηκαν σημαντικές αρχαίες εγκαταστάσεις και πόλεις. Στην αρχαιότητα το βουνό Χελμός, που αποκαλούνταν Αροάνια, μοιραζόταν ανάμεσα στην Αχαΐα και την Αρκαδία. Σήμερα, που η αρχαία βόρεια Αρκαδία ανήκει στο Νομό Αχαΐας, το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται στην Αχαΐα και ένα μικρό μόνο μέρος του στην Κορινθία.

Α’ Προϊστορικοί Χρόνοι

Παλαιολιθική και τη Μεσολιθική Εποχή (πριν από το 7000 π.Χ.)

Ασφαλή ίχνη από την Παλαιολιθική και τη Μεσολιθική Εποχή, δηλαδή την περίοδο πριν από το 7000 π.Χ., δεν σώζονται. Υπαίθριες εγκαταστάσεις της Παλαιολιθικής και Μεσολιθικής Εποχής, επειδή οι άνθρωποι μετακινούνταν συχνά για την εξασφάλιση της τροφής τους, δεν βρέθηκαν, αλλά η παρουσία ανθρώπων της εποχής αυτής πρέπει να θεωρείται σίγουρη, αφού σε όλες τις περιοχές, που περιβάλλουν την Επαρχία Καλαβρύτων, έχουν βρεθεί ίχνη τους. Ο Παλαιολιθικός άνθρωπος, όμως, χρησιμοποιεί, όπως είναι γνωστό, και τα σπήλαια για περιστασιακή διαμονή και για την προστασία του, αλλά προς το παρόν δεν έχει γίνει συστηματική διερεύνηση όλων των σπηλαίων, που βρίσκονται σχεδόν παντού στον ορεινό όγκο.

Νεολιθική Εποχή (7.000-3.000 χρόνια π.Χ.)

Κατά την επόμενη Περίοδο, τη Νεολιθική Εποχή (7.000-3.000 χρόνια π.Χ.), η σημαντικότερη, μέχρι στιγμής θέση που ερευνήθηκε, βρίσκεται στο Σπήλαιο των Καστριών ή Λιμνών.

(βλέπε Αρχαιολογικοί χώροι)

Εποχή του Χαλκού, (3000 έως το 1100 π.Χ)

Οι αρχαιολογικές θέσεις πολλαπλασιάζονται κατά την Περίοδο της Εποχής του Χαλκού, που διαρκεί από το 3000 έως το 1100 π. Χ. περίπου. Την Εποχή αυτή, η βασική πρώτη ύλη για τα εργαλεία και τα όπλα, που ήταν ο Λίθος κατά τις προηγούμενες Περιόδους, αντικαθίσταται τώρα από το Χαλκό. Κατά την πρώιμη φάση του, 3η χιλιετία π.Χ., που αποκαλείται και Πρωτοελλαδική, γιατί κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα ελληνικά φύλλα, αν και τα οικοδομικά κατάλοιπα είναι ελάχιστα, εντούτοις, είναι σαφές ότι ο ορεινός όγκος εξακολουθεί να αποτελεί ασφαλή χώρο κατοίκησης. Το σπήλαιο των Καστριών, αλλά και άλλες νεολιθικές θέσεις, εξακολουθούν να κατοικούνται. Συγκριτικά και με άλλες Πρωτοελλαδικές θέσεις της αρχαίας Αρκαδίας, φαίνεται ότι κατά την περίοδο αυτή οι κάτοικοι προτιμούν τις μικρές και διεσπαρμένες στο χώρο εγκαταστάσεις, ενώ κατά τη Μέση και Ύστερη Χαλκοκρατία επιλέγουν θέσεις περισσότερο οχυρές.

Μέση Χαλκοκρατία (ή Μεσοελλαδική Περίοδο, 1900-1570 π.Χ.)

Κατά τη Μέση Χαλκοκρατία (ή Μεσοελλαδική Περίοδο, 1900-1570 π.Χ.), τόσο το σπήλαιο των Καστριών, όσο και το οροπέδιο των Καλαβρύτων, εξακολουθούν να κατοικούνται, αλλά και νέες θέσεις αναπτύσσονται, όπως στην ποτάμια κοιλάδα ανάμεσα στον Κάνδαλο και τα Καλάβρυτα. Η δημιουργία Μεσοελλαδικού οικισμού στη θέση Μπουρή του Κανδάλου, δηλαδή σε δύσβατη και αθέατη περιοχή, υποδηλώνει πιθανώς πολιτική αστάθεια και μετακινήσεις διαφόρων φύλων.

Μυκηναϊκή Εποχή, (1570-1100 μ.Χ.)

Κατά την Ύστερη Χαλκοκρατία, που αποκαλείται και Υστεροελλαδική, αλλά είναι γνωστότερη ως Μυκηναϊκή Εποχή, γιατί το σημαντικότερο κέντρο είναι οι Μυκήνες στην Αργολίδα, και διαρκεί από το 1570-1100 μ.Χ., εξακολουθούν να λειτουργούν κάποιες από τις προηγούμενες θέσεις, αλλά σημαντικά οικοδομικά κατάλοιπα οικισμών ή ακροπόλεις δεν έχουν έλθει ακόμη στο φως, εκτός από κάποια όστρακα, δηλαδή κομμάτια πήλινων αγγείων, τα περισσότερα από τα οποία βρέθηκαν κοντά στην Κλειτορία, στο σπήλαιο των Καστριών, στον Κάνδαλο και στην περιοχή των Καλαβρύτων. Όμως οργανωμένα νεκροταφεία έχουν ήδη εντοπιστεί, έστω και μερικώς ανεσκαμμένα. Τα σημαντικότερα βρέθηκαν στο Βρυσάρι, τον Μποντιά και το Μάνεσι, δηλαδή επάνω στο μοναδικό φυσικό πέρασμα από την Αρκαδία προς την κεντρική Αχαΐα. Από τα μέχρι στιγμής στοιχεία φαίνεται πολύ πιθανόν ότι στην περιοχή μας, δεν υπήρχε κάποιο μεγάλο και καλά οργανωμένο κέντρο, όπως στην υπόλοιπη Αχαΐα, την Κορινθία και την Αρκαδία, και ότι ολόκληρη η έκτασή της είχε διαμοιραστεί σε μικρότερα διαμερίσματα με μικρούς οικισμούς, που αποτελούσαν πιθανώς τμήματα της επικράτειας των μεγάλων περιφερειακών μυκηναϊκών κέντρων.

Β’ Ιστορικοί Χρόνοι

Μετά το τέλος της Μυκηναϊκής Εποχής, ακολουθεί η συμβατικά αποκαλούμενη Γεωμετρική Περίοδος, που τελειώνει γύρω στο 700 π. Χ. Ονομάζεται δε γεωμετρική, γιατί οι άνθρωποι χρησιμοποιούν γεωμετρικά κοσμήματα για τη διακόσμηση των αγγείων και των άλλων χρηστικών αντικειμένων. Τώρα, ολόκληρη η περιοχή κατοικείται και για πρώτη φορά εντοπίζεται ελληνικό ιερό, όπως αυτό της Αρτέμιδος Ημέρας στους Λουσούς των Καλαβρύτων, ενώ ένα σημαντικό σύνολο γεωμετρικών αντικειμένων, μεταξύ των οποίων και τον οπλισμό ενός πολεμιστή, αποκάλυψε η ανασκαφή ενός νεκροταφείου στη θέση Κιούπια των Καλαβρύτων.

Στην περίοδο αυτή βρίσκονται και οι απαρχές της δημιουργίας των ισχυρών πόλεων των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, όπως της Ψωφίδος, του Πάου, των Λουσών, του Κλείτορος, της Κύναιθας, της Νωνάκριδος, αλλά και της Φενεού, που βρίσκεται σήμερα στο Νομό Κορινθίας. Στο βορειότερο τμήμα της Επαρχίας Καλαβρύτων, που ανήκε στην αρχαιότητα στην Αχαΐα, υπάρχει μία αχαϊκή πόλη, το Λεόντιο, το οποίο ταυτίζεται με τη μικρή οχυρωμένη αρχαία πόλη στην Κάτω Βλασία.

Από την κλασική, την ελληνιστική και τη ρωμαϊκή περίοδο (5ος αι. π.Χ.-4ος αι. μ.Χ.) σώζονται τα καλύτερα διατηρούμενα αρχαία μνημεία, όπως οι πόλεις που αναφέραμε παραπάνω, και στις ίδιες περιόδους ανήκουν και άλλες αρχαίες θέσεις, γνωστές από τις αρχαίες πηγές, που είτε δεν έχουν ακόμη ταυτιστεί, είτε η ταύτισή τους θεωρείται επισφαλής.

Σ.Σ.
Η πιο πάνω περιγραφή της περιοχής του Δήμου Καλαβρύτων (πρώην επαρχία Καλαβρύτων), κατά την αρχαιότητα, αποτελεί μέρος της ομιλίας του Δρος. Μιχάλη Πετρόπουλου πρώην Δ/ντη της ΣΤ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, στο Β’ Παγκόσμιο Συνέδριο των Αποδήμων Καλαβρυτινών στις 5 Αυγούστου 2004 στα Καλάβρυτα.

Στο τμήμα ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ γίνεται αναφορά στους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Επαρχίας Καλαβρύτων ξεκινώντας από Νότο.

Δήμος Καλαβρύτων

Ο Δήμος Καλαβρύτων είναι δήμος της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, εκτεινόμενος στην ενδοχώρα της Αχαΐας και της βόρειας Πελοποννήσου. Λειτουργεί από το 1944 έχοντας αλλάξει δύο φορές μορφή με την εφαρμογή των διοικητικών μεταρρυθμίσεων «Καποδίστριας» το 1997 και «Καλλικράτης» το 2010[1]. Ο Δήμος Καλαβρύτων υπήρξε και παλιότερα, πριν το 1944, κατά την χρονική περίοδο 1835-1912[1]. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους σε έκταση δήμους στην Ελλάδα.

Έδρα του δήμου είναι τα Καλάβρυτα.

Δήμος Καλαβρύτων (1835-1912)

Ο Δήμος Καλαβρύτων σχηματίσθηκε για πρώτη φορά με το Β.Δ. της 8ης Απριλίου του 1835, ως Δήμος της Επαρχίας Καλαβρύτων. Κατατάχθηκε στη Β΄ τάξη, με πληθυσμό 2.492 κατοίκους και έδρα του ήταν τα Καλάβρυτα.

Οι οικισμοί που τον αποτελούσαν εκτός από τα Καλάβρυτα ήταν οι εξής: Βραχνί, Σούβαρδο, Κραστικοί, Βυσωκά και η Μονή Αγίας Λαύρας. Το 1841 στο Δήμο Καλαβρύτων προσαρτήθηκαν οι οικισμοί που αποτελούσαν τους γειτονικούς Δήμους Καλλιφωνίας και Σουδενών. Οι οικισμοί όμως αυτοί αποσπάστηκαν από το Δήμο Καλαβρύτων το 1870 όταν έγινε ανασύσταση των Δήμων Καλλιφωνίας και Σουδενών. Αργότερα προσαρτήθηκαν στο Δήμο Καλαβρύτων και οι οικισμοί Αυλαίς, Ραλλιά και Πρίμησι. Το 1912 ο Δήμος καταργήθηκε και στη θέση του δημιουργήθηκαν δύο κοινότητες, η Κοινότητα Καλαβρύτων και η Κοινότητα Βυσωκάς.

Δήμος Καλαβρύτων (1944-1997)

Ο Δήμος Καλαβρύτων ανασυστάθηκε το 1944 οπότε και αναβαθμίστηκε η μέχρι τότε Κοινότητα Καλαβρύτων σε δήμο. Ο δήμος περιλάμβανε εκτός από τα Καλάβρυτα τους οικισμούς Αυλώνα, Βραχνί, Κραστικοί, Σούβαρδο και τη Μονή Αγίας Λαύρας^[1].

Πρόγραμμα Καποδίστριας (1997-2010)

Σύμφωνα με το διοικητικό πρόγραμμα «Καποδίστριας», ο δήμος διευρύνθηκε με τη συνένωση 30 παλαιότερων γειτονικών του κοινοτήτων, οι οποίες αποτέλεσαν στη συνέχεια τα υπόλοιπα δημοτικά διαμερίσματα του νέου Δήμου Καλαβρύτων. Είχε έκταση 531.797 στρέμματα και 7.243 κατοίκους (απογραφή 2001)^[2] και έδρα του ήταν τα Καλάβρυτα.

Δημοτική αρχή

Δήμαρχοι του Δήμου Καλαβρύτων έχουν διατελέσει τις τελευταίες δεκαετίες οι εξής^[3]:

• 1967 – 197?: Τάκης Γεωργακόπουλος ^[4]
• 23 Σεπτεμβρίου 1974 – Οκτώβριος 1974^[5]:
  Γρηγ. Μάμαλης
• Οκτώβριος 1974^[6] – 31 Δεκεμβρίου 1990: Παναγιώτης Πόλκας (1920-2002):
• 1 Ιανουαρίου 1991 – 31 Δεκεμβρίου 1994: Τρύφων Κατσίνης
• 1 Ιανουαρίου 1995 – 31 Δεκεμβρίου 1998: Παναγιώτης Πόλκας

Καποδιστριακός Δήμος Καλαβρύτων (1 Ιανουαρίου 1999 – 31 Δεκεμβρίου 2010)

• 1 Ιανουαρίου 1999 – Σεπτέμβριος 2009: Αθανάσιος Παπαδόπουλος
• (1946-2014): Σεπτέμβριος 2009 – 13 Οκτωβρίου 2009 (υπηρεσιακός)^[7] :
  Μιχάλης Τσιμπρής
• 14/10/2009^[8] – 31/12/2010:
  Γεώργιος Α. Λαζουράς

Καλλικρατικός Δήμος Καλαβρύτων (1 Ιανουαρίου 2011 – Σήμερα)

• 1 Ιανουαρίου 2011 – 31 Αυγούστου 2019: Γεώργιος Α. Λαζουράς
• 1 Σεπτεμβρίου 2019 – Σήμερα

Αθανάσιος Παπαδόπουλος.
Εκλεγείς το 2019, με ποσοστό 59,24%. Επανεξελέγη το 2023, από τον 1ο γύρο, με ποσοστό 71,20%.

Δημοτική Ενότητα Καλαβρύτων

Η «Καλλικρατική» Δημοτική Ενότητα Καλαβρύτων ταυτίζεται γεωγραφικά και διοικητικά με τον «Καποδιστριακό» Δήμο Καλαβρύτων (1998–2010). Έχει έκταση 531,797 τ.χλμ. και περιλαμβάνει συνολικά 31 δημοτικές κοινότητες.

Ο «Καποδιστριακός» δήμος περιλάμβανε τα παρακάτω δημοτικά διαμερίσματα και οικισμούς^[9][10]:Δ.δ. Καλαβρύτων [ 1.845 ]

• τα Καλάβρυτα [ 1.679 ]
• ο Αυλώνας [45 ]
• το Βραχνίον [ 14 ]
• οι Κραστικοί [ 70 ]
• η Μονή Αγίας Λαύρας [ 22 ]
• το Σούβαρδον [ 15 ]

Δ.δ. Άνω Βλασίας — η Άνω Βλασία [ 307 ]Δ.δ. Άνω Λουσών — οι Άνω Λουσοί [ 141 ]Δ.δ. Βάλτας — η Βάλτα [ 69 ]Δ.δ. Βιλιβίνης — η Βιλιβίνα [ 83 ]Δ.δ. Γουμένισσας (Βρυσαρίου) — η Γουμένισσα (τ. Βρυσάριον) [ 322 ]Δ.δ. Δουμενών — τα Δουμενά [ 110 ]Δ.δ. Δροσάτου — το Δροσάτον [ 133 ]Δ.δ. Καλλιφωνίου — το Καλλιφώνιον [ 111 ]Δ.δ. Κάνδαλου — ο Κάνδαλος [ 28 ]Δ.δ. Κάτω Βλασίας [ 259 ]

• η Κάτω Βλασία [ 218 ]
• τα Μενυχταίικα [ 20 ]
• το Μετόχιον [ 21 ]
• η Μονή Αγίου Νικολάου Βλασίας [ 0 ]

Δ.δ. Κάτω Ζαχλωρούς [ 73 ]

• η Κάτω Ζαχλωρού [ 64 ]
• η Άνω Ζαχλωρού [ 1 ]
• η Μονή Μεγάλου Σπηλαίου [ 8 ]

Δ.δ. Κάτω Λουσών [ 126 ]

• οι Κάτω Λουσοί [ 110 ]
• το Λουσικόν [ 16 ]

Δ.δ. Κερπινής — η Κερπινή [ 177 ]Δ.δ. Κέρτεζης — η Κέρτεζη [ 400 ]Δ.δ. Κορφών — αι Κορφαί [ 112 ]Δ.δ. Κούτελης — η Κούτελη [ 87 ]Δ.δ. Κρυονερίου — το Κρυονέριον [ 66 ]Δ.δ. Λαγοβουνίου — το Λαγοβούνιον [ 74 ]Δ.δ. Λαπαναγών — οι Λαπαναγοί [ 30 ]Δ.δ. Μανεσίου Καλαβρύτων [ 363 ]

• το Μανέσιον [ 270 ]
• ο Μπούμπουκας [ 93 ]

Δ.δ. Μικρού Ποντιά [ 494 ]

• ο Μικρός Ποντιάς [ 137 ]
• το Καρούσιον [ 150 ]
• ο Λομποκάς [ 42 ]
• ο Μεγάλος Ποντιάς [ 165 ]

Δ.δ. Πετσάκων [ 196 ]

• οι Πετσάκοι [ 169 ]
• το Μπόσι [ 27 ]

Δ.δ. Πλατανιώτισσας [ 234 ]

• η Πλατανιώτισσα [ 214 ]
• η Δίγελα [ 20 ]
• η Σπαρτινού [ 3 ]

Δ.δ. Πριόλιθου — ο Πριόλιθος [ 225 ]Δ.δ. Προφήτη Ηλία [ 117 ]

• ο Προφήτης Ηλίας [ 45 ]
• το Μουρίκιον [ 72 ]

Δ.δ. Ρωγών — οι Ρωγοί [ 124 ]Δ.δ. Σιγουνίου [ 104 ]

• το Σιγούνιον [ 76 ]
• η Λεύκη [ 28 ]

Δ.δ. Σκεπαστού — το Σκεπαστόν [ 454 ]Δ.δ. Τρεχλού [ 254 ]

• το Τρεχλόν [ 190 ]
• η Λαπάθεια [ 64 ]

Δ.δ. Φλάμπουρων [ 122 ]

• τα Φλάμπουρα [ 51 ]
• το Νεοχώριον [ 43 ]
• το Ορθολίθιον [ 28 ]

Τα χωριά της Δ. Ε. Αροανίας

Αγράμπελα
Αγρίδι
Αλέσταινα
Ανάσταση
Αροανία
Δεσινό
Καμενιάνοι
Λειβάρτζι
Λεχούρι
Πλάκα
Σειρές
Ψωφίδα

Στις απόμακρες από αστικά κέντρα, άγριες και δασωμένες χαραδρώδεις απολήξεις του ορεινού όγκου του Ερυμάνθου, και ιδιαίτερα στο νοτιοανατολικό του τμήμα, βρίσκονται διάσπαρτα τα δώδεκα πανέμορφα χωριά (Δημοτικά Διαμερίσματα) και έξι μικροί οικισμοί του Δήμου Αροανίας.

Πρόκειται για μια ανθρωπογεωγραφική ενότητα με κοινά χαρακτηριστικά στοιχεία, συνήθειες, ήθη και έθιμα, αλλά και κοινό παρελθόν, που χάνεται στο βάθος του χρόνου, όταν ήκμασε εδώ η αρχαία Πόλη – Κράτος της Ψωφίδας. Στα Κατοπινά χρόνια, συνεχίζουν την π9ορεία τους μ’ ένα αδιάκοπο αγώνα για την ανάπτυξη και την ακμή τους, κόντρα στις δυσκολίες που επεφύλαξε η ιστορία για την άγονη, μα πανέμορφη ετούτη ελληνική γωνιά. Κατά τον ιερό απελευθερωτικό αγώνα του 1821, πρωτοστάτησαν μαζί με τ’ άλλα χωριά της τ. Επαρχίας Καλαβρύτων για τη λευτεριά του σκλαβωμένου γένους μας, ενάντια στην σκληροτράχηλη και δυσβάστακτη τουρκική κυριαρχία. Κύριο ορμητήριο τους ήταν Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΘΕΟΔΩΡΩΝ.

Σήμερα, κόντρα στη φθορά που επιφέρει ο πανδαμάτωρ χρόνος, η εγκατάλειψη και η αστυφιλία, προσπαθούν να συγκρατήσουν τους λιγοστούς κατοίκους. Παράλληλα επίσης αγωνίζονται για τον εξωραϊσμό τους, την κάθε είδους πρόοδο και προ πάντων τη διαφύλαξη της παραδόσεως και της κληρονομιάς τους.

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ, ΔΙΟΙΚΗΣΗ

Στην ενδοχώρα του Νομού Αχαΐας, σε μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, με πλούσια χλωρίδα και πανίδα, που απλώνεται στο πλούσιο ανάγλυφο της Νοτιοανατολικής πλευράς του μυθικού όρους Ερύμανθος, βρίσκεται ο Δήμος Αροανίας.

Πολλά στοιχεία, για τη μακρόχρονη πορεία αυτού του τόπου, διασώζονται από τους αρχαίους ιστορικούς Πολύβιο και Παυσανία, καθώς και από μεταγενέστερους περιηγητές (Πουκεβίλ κ.λπ.) ή και από σύγχρονους μας συγγραφείς και ιστορικούς (Παπανδρέου Γεώργιο, πρωθιερέα Νικόλα Παπαδόπουλο κ.α.).

Η ονομασία του Δήμου προέρχεται από το άλλοτε ακμάζον γραφικό κεφαλοχώρι της περιοχής μας, την Αροανία ή Σοπωτό, έδρα του τ. Δήμου Αροανίας πριν το έτος 1912.

Ο Δήμος Αροανίας αποτελείται σήμερα από τα εξής Δ. Διαμερίσματα: Αροανία (Σοπωτό), Αγρίδιον, Αλέσταινα, Καμενιάνοι, Ανάσταση, Δεσινό, Λειβάρτζι, Λεχούρι, Ψωφίδα (Τριπόταμα), Σειρές (Βερσίτσι), Πλάκα (Μορόχοβα), Αγράμπελα. Ακόμη από τους οικισμούς Δροβολοβού (Δ.Δ. Καμενιάνων), Κερασιάς (Δ.Δ. Λεχουρίου), Λειβαρτζινού (Δ.Δ. Λειβαρτζίου), Άνω Τριπόταμα (Δ.Δ. Ψωφίδας) Άγιοι Θεόδωροι ή Λόπεσι (Δ.Δ. Σειρών), Πλατανίτσα (Δ.Δ. Αγραμπέλων), καθώς και τις ιστορικές Μονές Αγίων Θεοδώρων, Αγίας Τριάδος Λειβαρτζίου και τη Μονή Πορετσού.

Απογραφές Πληθυσμού 1879 – 2011 κατά τοπική κοινότητα και οικισμό Δημοτικής Ενότητας Αροανίας

Τα Χωριά της – Δ.Ε. Κλειτορίας

Άγιος Νικόλαος
Άνω Κλειτορία
Άρμπουνας
Γλάστρα
Δρυμός
Καστέλλιον
Καστρία
Κλειτορία
Κλείτωρ
Κρινόφυτα
Λευκάσιον
Λυκουρία
Παγκράτιον
Πλανητέρον
Τουρλάδα
Φίλια

Παρουσίαση Πόλης – Περιοχής Κλειτορίας

 Ο Δήμος Κλειτορίας αποτελείται από τα εξής Δημοτικά Διαμερίσματα: Άγιος Νικόλαος, Άρμπουνας, Άνω Κλειτορία, Γλάστρα, Δρυμός, Κλειτορία, Καστέλλι, Καστριά, Κλείτορας, Κρινόφυτα, Λευκάσιο, Λυκούρια, Παγκράτι, Πλανητέρο, Τουρλάδα, Φίλια.

Η Κλειτορία είναι η έδρα του Δήμου Κλειτορίας και το κέντρο (γεωγραφικά) για άλλα 15 χωριά. Το όνομα της προήλθε από τον αρχαίο Κλείτορα. Πλούσια η ιστορία της, άπειροι οι μύθοι και οι παραδόσεις που πηγάζουν από τις ιδιαιτερότητες της φύσης της. Τα ποτάμια και τα λαγκάδια των κύριων χωριών που συνδέονται ακτινωτά μαζί της δίνουν την εντύπωση ενός αρχιτεκτονικά δομημένου τοπίου.

Σήμερα στην Κλειτορία βρίσκονται όλες οι Δημοτικές Υπηρεσίες, οι Δημόσιες Υπηρεσίες, τράπεζες, καταστήματα, ξενοδοχεία, εστιατόρια και καφετερίες και έχει εξελιχθεί εκτός από γεωγραφικό και σε οικονομικό και τουριστικό κέντρο του Δήμου.

Τα Χωριά της – Δ.Ε. Παΐων

Αμυγδαλέα
Δάφνη
Νάσια
Πάος
Πεύκον
Σκοτάνη
Χόβολη

Τα χωριά της Δημοτικής Ενότητας Παΐων
Απογραφές Πληθυσμού 1879 – 2011 κατά τοπική κοινότητα και οικισμό Δημοτικής Ενότητας Παΐων

Γενικές Πληροφορίες Δ.Ε. Παΐων

ΔΗΜΟΣ ΠΑΪΩΝ
Στην αγκαλιά του Λάδωνα

«Δεν υπάρχει άλλος ποταμός πιο ωραίος,
ούτε στην Ελλάδα, ούτε αλλού»

Ο Δήμος Παΐων με έδρα του την Δάφνη (πρώην Στρέζοβα) έχει κέντρο αναφοράς τον Λάδωνα ποταμό. Βρίσκεται μέσα στην αγκαλιά του Λάδωνα.

Η μαγευτική κωμόπολη, ένα παραδοσιακό χωριό, είναι κτισμένο αμφιθεατρικά στην καταπράσινη πλαγιά του λόφου ‘Άγιος Μάμμας’ σε υψόμετρο 620μ.

Την περιοχή διασχίζει ο ποταμός Λάδωνας που αναφέρεται από τον Παυσανία. Συγκεκριμένα, ταξιδεύοντας στα μέρη αυτά το 174μ.Χ. ο αρχαίος περιηγητής έγραψε στα Αχαϊκά του: «Κάλλους γάρ μεν ένεκα ποταμού δεύτερος, ούτε των βαρβαρικών εστί ούτε Έλλην» δηλ. δεν υπάρχει άλλος ποταμός πιο ωραίος- ούτε στην Ελλάδα, ούτε αλλού.

Προσφέρεται για κατάβαση με κανόε- καγιάκ και ράφτινγκ, ακόμη και για αρχάριους λόγω της ήρεμης ροής του, για πεζοπορία για ψάρεμα, για κολύμπι και ρεμβασμό. Εκεί δεν υπάρχουν πηγές ηχητικής και περιβαλλοντικής ρύπανσης. Ο επισκέπτης ψαρεύει – ρεμβάζει και ακούει μόνον μελωδικούς ήχους από κουδούνια αιγοπροβάτων και το γλυκό κελάιδισμα κάθε λογής πουλιών.

Η πανίδα και η χλωρίδα της περιοχής από τις πιο σπάνιες. Πολλά είδη της άγριας πανίδας συναντά κανείς στην περιοχή του Λάδωνα όπως λαγό- αλεπού- τσακάλι, ασβό- αγριογούρουνα- κουνάβια. Πολλά και τα πουλιά της περιοχής όπως αετοί, γύπας, γυπαετός, τσιχλογέρακο, γερακίνα, κότσυφας, κουκουβάγια, μελισσοφάγος, τσαλαπετεινός, πέρδικα, τρυγόνι. Ομοίως υπάρχει αφθονία ψαριών.

Ο επισκέπτης παράλληλα θα θαυμάσει και θα απολαύσει την μεγάλη τεχνητή Λίμνη του Λάδωνα μέσα σε ένα καταπράσινο ορεινό όγκο, που τώρα αξιοποιείται με εγκαταστάσεις κωπηλασίας, sprintwaterski και πολλών άλλων δραστηριοτήτων από τον πράγματι ιδιαίτερα ενεργό Ναυτικό Αθλητικό Όμιλο Δάφνης.

Ναι όπως διαβάσατε από το Ναυτικό Όμιλο Δάφνης που ήδη δραστηριοποιείται με ποτάμια αθλήματα (κανόε – καγιάκ, κωπηλασία, ράφτινγκ) στο Λάδωνα που υποδέχεται και αρκετούς επισκέπτες.

Σπάνιο και μαγευτικό το τοπίο του Λάδωνα. Χώρος και τόπος συναντήσεως θεών του Ολύμπου. Είναι πλούσια η μυθολογία μας γύρω από τον Λάδωνα ποταμό.

Η περιοχή μας προσφέρεται για εξόρμηση- για εξερεύνηση. Όλος ο Δήμος Παϊων είναι ένα γαλήνιο, πανέμορφο ιδανικό μέρος για να βρείτε καταφύγιο. Η περιοχή, μέχρι πρότινος, στερείτο ανάπτυξης και παρουσιάζει πληθυσμιακή αποδυνάμωση και αυτό βοήθησε να μείνουν η φύση και τα μνημεία ανέπαφα. Διότι αυτή η εγκατάλειψη της περιοχής είχε κάτι θετικό. Διέσωσε τον παραδοσιακό χαρακτήρα της περιοχής, διέσωσε τον ιδιαίτερο πολιτιστικό χαρακτήρα του τόπου και τώρα κάθε παρέμβαση για ανάπτυξη, γίνεται μεθοδικά με μελέτες ειδικών, με σεβασμό στο περιβάλλον και την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Τα γραφικά στενά δρομάκια με καλντερίμια ανάμεσα σε πέτρινα σπίτια με ξύλινα χαγιάτια. Οι πέτρινες θολωτές βρύσες, τα αξιόλογα πέτρινα θολωτά γεφύρια, οι επιβλητικές πέτρινες εκκλησίες. Όλα είναι πραγματικά έργα τέχνης. Όλα είναι κτισμένα από τους γνωστούς Λαγκαδινούς μαστόρους (Λαγκάδια – γειτονικό χωριό της Αρκαδίας) που από την εποχή της Τουρκοκρατίας κατά κομπανίες περιόδευαν τα χωριά μας και έκτιζαν.

Όλα αυτά συνθέτουν ένα περιβάλλον υψηλής ποιότητας, μοναδικό σε ομορφιά και σε αυτό συντελούν οι μαγευτικές τοποθεσίες με τις δροσερές πηγές του Κεφαλόβρυσου, της Τρανής βρύσης στο Μετόχι, του Μαυριά στα Νάσια, του Καλαθά στην Πάο, της Κακάσοβας στη Χόβολη, το δάσος Μπαρμπούς στα Νάσια με αιωνόβιες καστανιές και βελανιδιές, το πλατανόδασος του Λάδωνα.

Καλλικρατικός Δήμος Καλαβρύτων

Ο δήμος στη σημερινή του μορφή προέκυψε με εφαρμογή του Προγράμματος «Καλλικράτης» οπότε και συνενώθηκαν με αυτόν οι γειτονικοί του «Καποδιστριακοί» δήμοι Αροανίας, Λευκασίου και Παΐων.

Είναι αμιγώς ορεινός δήμος και καταλαμβάνει το νοτιότερο και μέρος του ανατολικού και του κεντρικού τμήματος του Νομού Αχαΐας, το οποίο σχεδόν στο σύνολό του συμπίπτει με την παλαιότερη Επαρχία Καλαβρύτων. Συνορεύει με τους δήμους Ερυμάνθου και Αιγιαλείας στην Αχαΐα, Γορτυνίας και Τρίπολης από την πλευρά της Αρκαδίας, Αρχαίας Ολυμπίας από την πλευρά της Ηλείας και Σικυώνιων από την πλευρά της Κορινθίας.

Έχει έκταση 1.065,5 τ.χλμ. όπου αντιστοιχεί στο 32,33% της συνολικής έκτασης του Νόμου Αχαΐας και ο μόνιμος πληθυσμός του είναι 9.223 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2021, ενώ κατά την απογραφή του 2011 είχε 11.045 κατοίκους^[11]. Έδρα του δήμου είναι τα Καλάβρυτα.

Ακούγεται το σφύριγμα του τρένου …
Και το ταξίδι ξεκινά … ένα ταξίδι ζωής … επιβιβάσου … ένα ονειρικό πέρασμα στο φαράγγι, στα κατακόρυφα βουνά, πάνω σε γεφύρια, μια ειδυλλιακή εμπειρία …

Ανηφορίζοντας χάνεις από τον ορίζοντά σου το μπλε της θάλασσας και η διαδρομή στενεύει από τις βουνοκορφές, που διαρκώς ξεπροβάλλουν πιο πυκνές, πιο πράσινες, πιο ψηλές.

Εδώ αρχίζει η πρόκληση του βουνού, που διαρκώς σε καλεί να το κατακτήσεις!
Βγαίνεις στο ξέφωτο … Φτάνεις!
Σε υποδέχονται το ιστορικό κτίριο του οδοντωτού, ο σταθμός και το ιστορικό κτίριο του Δημοτικού Σχολείου

Ο χάρτης των ενδιαφερόντων σε αποζημιώνει
Όλα τα στοιχεία είναι τόσο δυναμικά, και χαρίζουν αξέχαστες χαρές … θα αναχωρήσεις πλουσιότερος!

Τόπος Εκτέλεσης

Στο λόφο του Καπή, 500 μ. ανατολικά της πόλης, συντελέστηκε μια απ’τις πιο σκοτεινές σελίδες της κατοχικής περιόδου: η Σφαγή (ή Ολοκαύτωμα) των Καλαβρύτων. Στις 13 Δεκεμβρίου του 1943, στις 2:34 μμ. (όπως δείχνουν ακόμα οι δείχτες του σταματημένου ρολογιού της εκκλησίας), οι Γερμανοί οδήγησαν στο λόφο όλο τον ανδρικό πληθυσμό και τους εφήβους άνω των 13 ετών και τους εκτέλεσαν με συνεχείς ριπές πολυβόλων.

Ο τόπος της εκτέλεσης δεν επιλέχθηκε τυχαία- τουναντίον, έρχεται κι αυτό να υπογραμμίσει τη βαναυσότητα των γερμανών κατακτητών. Πρόκειται για μια τοποθεσία επικλινή και αμφιθεατρική, όπου εύκολα θα παγίδευαν τους κατοίκους να μην μπορούν να ξεφύγουν από τα πυρά, ενώ θα πέθαιναν έχοντας πλήρη οπτική στα σπίτια τους που τυλίγονταν στις φλόγες. Θα έχαναν τη ζωή τους βλέποντας την πόλη τους να χάνεται. Ο Διοικητής του γερμανικού αποσπάσματος αρχικά παραπλανά τους Καλαβρυτινούς, δίνοντας τους μάλιστα τον όρκο της στρατιωτικής του τιμής ότι δεν πρόκειται να τους σκοτώσουν. Ήταν όμως μία δολοφονία καλά προσχεδιασμένη.

Οι στρατιώτες της γερμανικής 117ης Μεραρχίας Καταδρομών, πριν την εκτέλεση των ανδρών, πυρπόλησαν ολοσχερώς τα Καλάβρυτα και κλείδωσαν τα γυναικόπαιδα και τους ηλικιωμένους στο δημοτικό σχολείο, θέτοντάς το και αυτό στις φλόγες. Εκείνοι καταφέρνουν να ξεφύγουν, σώζονται ως εκ θαύματος και ξεχύνονται στους δρόμους, το θέαμα όμως που τους περίμενε στο λόφο και ο τραγικός απολογισμός, ήταν κι αυτό σα θάνατος. Οι πατεράδες, οι αδελφοί, οι άντρες τους, οι γιοι και οι εγγονοί τους, κείτονταν νεκροί. Το αίμα ποτάμι. Ατέλειωτος σωρός τα άψυχα κορμιά. Ο τόπος, λες και ήταν σπαρμένος πυκνά-πυκνά με παπαρούνες. Γονατίζουν και αγκαλιάζουν, φιλούν, ξαναφιλούν, θρηνούν και οδύρονται. Οι γυναίκες ζωντανές νεκρές, πνιγμένες από τα σύννεφα καπνού της καιόμενης πόλης, κάνουν την επόμενη μέρα την πιο τραγική ομαδική κηδεία, σέρνοντας τους νεκρούς τους με κουβέρτες (που είχαν δοθεί προς παραπλάνηση από τους Γερμανούς). Φτάνουν τρεκλίζοντας ως το νεκροταφείο και φτιάχνουν τάφους με τα χέρια, σκάβοντας απεγνωσμένα την παγωμένη γη του Δεκέμβρη. Ανείπωτο δράμα, μοιρολόι ατέλειωτο, απέραντη ορφάνια και τα όρνια να φτερουγίζουν πάνω από την πόλη σκούζοντας και αυτά ασταμάτητα. Σκηνικό ολέθρου.

Σήμερα, στη ράχη του Καπή, υψώνεται ένας μεγάλος λευκός σταυρός, υπάρχουν στήλες όπου αναγράφονται τα ονόματα των οικογενειών των εκτελεσθέντων, μια κατακόμβη με μικρά καντήλια -ισάριθμα των νεκρών- καθώς και το πέτρινο γλυπτό της πονεμένης Μάνας, αιώνιο Σύμβολο του Δήμου Καλαβρύτων, του μαρτυρίου αλλά και της αδελφοσύνης των λαών.

Τα Καλάβρυτα αναγεννήθηκαν, χάρη σε αυτές τις Ηρωικές μορφές, στις Καλαβρυτινές γυναίκες και μανάδες που πάλεψαν για να σταθούν ορθές και να αναθρέψουν τα παιδιά τους. Αλλά ποτέ δεν θα ξεχάσουν. Το αίμα των εκτελεσθέντων θα μυρώνει το χώμα, θα αναταράσσει τη μνήμη. Κάθε χρόνο, στις 13 Δεκεμβρίου, μετά το μνημόσυνο στον καθεδρικό ναό της πόλης, τελείται πένθιμη πομπή προς τον Τόπο Εκτέλεσης στο λόφο, όπου και γίνεται επιμνημόσυνη δέηση και προσκλητήριο πεσόντων.

Μέχρι και σήμερα, καμία ευθύνη δεν έχει αποδοθεί, δεν έχει καταβληθεί καμιά αποζημίωση από τη Γερμανία, ενώ κανένας από τους υπευθύνους των εγκλημάτων αυτών δεν λογοδότησε ποτέ στη δικαιοσύνη.

ΠΗΓΗ

Με στοιχεία που αντλήθηκαν από το «Ιστορικό Φωτογραφικό Λεύκωμα του 2003 για τα 60 χρόνια από το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων»)

Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος

Το Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος είναι άρρηκτα δεμένο με το μαρτυρικό παρελθόν της πόλης και φορτωμένο συγκίνηση και μνήμες.

Στις 13 Δεκεμβρίου το 1943 έμελλε να πρωταγωνιστήσει στην τραγωδία, καθώς σ’ αυτό το χώρο διαχώρισαν οι Γερμανοί στρατιώτες τον πληθυσμό των Καλαβρύτων. Άντρες και έφηβοι οδηγήθηκαν για εκτέλεση, ενώ τα μικρά παιδιά, οι γυναίκες και οι ηλικιωμένοι κλειδώθηκαν στο εσωτερικό του σχολείου, το οποίο και πυρπόλησαν. Εδώ βιώθηκε ο φριχτός αποχωρισμός και όλη η βαναυσότητα του ναζισμού.

Με προσωπικά αντικείμενα των εκτελεσθέντων, φωτογραφίες, ιστορικά ντοκουμέντα και έργα καλλιτεχνών εμπνευσμένα από τη Θυσία των Καλαβρυτινών, το Μουσείο αποτυπώνει γλαφυρά την θηριωδία, καθώς μας ξεναγεί στο χρόνο και στην ιστορία. Στην είσοδο του Μουσείου, το συγκλονιστικό γλυπτό της Πονεμένης Μάνας, αναδίδει την οδύνη, και το πένθος που βίωσαν οι Καλαβρυτινοί το 1943, αλλά και την καρτερικότητα, την τρομερή ελευθερία να αγωνίζεσαι με όλες σου τις δυνάμεις για να ξαναχτίσεις τη ζωή σου από την αρχή.

Στις 13 Δεκεμβρίου του 1943 το σχολείο κάηκε ολοσχερώς και μετά την απελευθέρωση ανακατασκευάστηκε σύμφωνα με το αρχικό του σχέδιο. Το 1955 επαναλειτούργησε ως σχολείο, ενώ το 1986 κηρύχθηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού και αποφασίστηκε να στεγάσει το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος το οποίο εγκαινιάστηκε στις 9 Ιανουαρίου 2005 (από τον τέως Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο). Αξίζει να αναφερθεί ότι υπάρχει διαθέσιμη εφαρμογή ψηφιακής ξενάγησης στους εκθεσιακούς χώρους του Μουσείου και στα μνημεία της μαρτυρικής πόλης των Καλαβρύτων και της ευρύτερης περιοχής

Μουσείο Ολοκαυτώματος. http://www.dmko.gr/

Φαράγγι Βουραϊκού

Το Φαράγγι του Βουραϊκού βρίσκεται στην Αχαΐα 13 χλμ. βορειοανατολικά των Καλαβρύτων. Μαζί με τον ορεινό όγκο του Χελμού (Αροάνια όρη) αποτελούν μια ενιαία προστατευόμενη περιοχή που από το 2009 χαρακτηρίζεται ως Εθνικό Πάρκο της Ελλάδας. Το φαράγγι έχει μήκος περίπου 20 χλμ. και διαρρέεται από τον Βουραϊκό ποταμό στον οποίο και οφείλει το όνομά του. Ο Βουραϊκός ποταμός βρίσκεται στην Αχαΐα και έχει μήκος 37,5 χιλιόμετρα.[1]

Άποψη από τον Βουραϊκό ποταμό και το ομώνυμο φαράγγι.

Ο Βουραϊκός ποταμός.
Η χλωρίδα του φαραγγιού του Βουραϊκού ποταμού κρίνεται ως εξέχουσα σημαντική, γεγονός που επιβεβαιώνεται από την καταγραφή αρκετών ενδημικών ειδών με ιδιαίτερη επιστημονική αξία, σπάνια και προστατευμένα, όπως η καμπανούλα των βράχων (Campanula rupestris), ο άγριος στάχυς (Stachys parolinii), η αουρίνια του Μωριά (Aurinia moreana) κ.ά. Αξιομνημόνευτη είναι και πανίδα της περιοχής που βρίσκει καταφύγιο στους απότομους δασωμένους ορεινούς όγκους που περιβάλλουν το φαράγγι.

Τo 1889, μέσα στο φαράγγι και πλάι στο Βουραϊκό ποταμό, ξεκίνησε να κατασκευάζεται από την Κυβέρνηση Χαρίλαου Τρικούπη ο μοναδικός στην Ελλάδα οδοντωτός σιδηρόδρομος. Η μελέτη ανατέθηκε σε Γάλλους επιστήμονες. O Χαρίλαος Τρικούπης επιθυμούσε η σιδηροδρομική γραμμή να επεκταθεί μέχρι την Τρίπολη, αλλά oι καθυστερήσεις στην κατασκευή της γραμμής Διακοφτό – Καλάβρυτα και οι υπερβάσεις στο κόστος κατασκευής οδήγησαν στο να μην επεκταθεί ποτέ η σιδηροδρομική γραμμή. [2]Η κατασκευή του οδοντωτού σιδηρόδρομου ολοκληρώθηκε επί Κυβερνήσεως Δηλιγιάννη το 1896 και εγκαινιάστηκε στις 10 Μαρτίου 1896. Συνδέει το Διακοπτό με τα Καλάβρυτα και το συνολικό μήκος του ανέρχεται σε 22 χιλιόμετρα[3]. Κάθε χρόνο, τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, διοργανώνεται από το «Σύλλογο Ορειβασίας και Χιονοδρομίας Καλαβρύτων» το λεγόμενο «Πανελλήνιο Πέρασμα» του φαραγγιού με τη συμμετοχή εκατοντάδων ορειβατών και πεζοπόρων.

Οδοντωτός Σιδηρόδρομος

Η Σιδηροδρομική γραμμή Διακοπτού – Καλαβρύτων, ευρύτερα γνωστή ως Οδοντωτός Σιδηρόδρομος Διακοφτού – Καλαβρύτων (ή απλά Οδοντωτός), είναι οδοντωτή σιδηροδρομική γραμμή στενού εύρους στην Αχαΐα που συνδέει το Διακοπτό με τα Καλάβρυτα.

Ιστορικό
Αποτελεί έργο της περιόδου του Χαριλάου Τρικούπη που ξεκίνησε το 1889 και εγκαινιάστηκε στις 10 Μαρτίου 1896 επί κυβερνήσεως Θεόδωρου Δηλιγιάννη. Αποτέλεσε ένα από τα δυσκολότερα έργα για την εποχή του λόγω του ιδιαίτερα δύσβατου εδάφους αλλά και του μεγάλου υψομέτρου στο οποίο κατέληγε, καθώς ο Οδοντωτός αποτελεί τον ορεινότερο σιδηρόδρομο της Ελλάδας. Για να ξεπεραστούν αυτές οι δυσκολίες ο σιδηρόδρομος κατασκευάστηκε με την τεχνική της οδόντωσης κατά την οποία το τρένο γαντζώνεται, χρησιμοποιώντας κατάλληλα γρανάζια, σε οδοντωτές σιδηροτροχιές στις διαδρομές όπου η κλίση του εδάφους υπερβαίνει το 10%. Ο σιδηρόδρομος διασχίζει το Φαράγγι του Βουραϊκού περνώντας σε μεγάλο μήκος του από σήραγγες και γέφυρες, καλύπτοντας συνολικά απόσταση 22 χιλιομέτρων.

Ο Οδοντωτός σήμερα
Σήμερα χρησιμοποιείται κυρίως για τουριστική περιήγηση σε μία από τις ομορφότερες και εντυπωσιακότερες διαδρομές της Ελλάδας, ενώ επίσης κάθε χρόνο κατά την δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, διοργανώνεται από το «Σύλλογο Ορειβασίας και Χιονοδρομίας Καλαβρύτων», το «Πανελλήνιο Πέρασμα» του φαραγγιού με τη συμμετοχή εκατοντάδων ορειβατών και πεζοπόρων.

Σπήλαιο Λιμνών

ΤΟ ΜΥΘΙΚΟ ”ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ”
ΣΤΑ ΚΑΣΤΡΙΑ ΑΧΑΪΑΣ

Το 1964, κάτοικοι των Καστριών ανέβηκαν για πρώτη φορά στο δεύτερο όροφο με ξυλόσκαλες από αναβαθμίδα 9 μ. Στις 17 Ιανουαρίου 1965, μετά απο πρόσκληση που έκαναν οι αδελφοί Κυριακόπουλοι, έμποροι καταγόμενοι από την Κλειτορία οι οποίοι ήρθαν στα γραφεία του ΕΟΣ (Ελληνικό Ορειβατικό Σύνδεσμο) και ζητούσαν ανθρώπους που να μπορούν να εξερευνήσουν τη σπηλιά, έγινε πρώτη αναγνωριστική επίσκεψη στην οποία έλαβαν μέρος οι Π. Μπρούσαλης, Η. και Α. Νικόπουλοι, Ε. Ζαραχάνης, Ι. Μελέντης, Ι. Παπαναγιώτου και κάτοικοι του χωριού Καστριά.

Η πρώτη χαρτογράφηση έγινε απο την παραπάνω ομάδα, και στη συνέχεια από την Ε.Σ.Ε. (Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία) με την σπηλαιολόγο Άννα Πετροχείλου. Στον κάτω όροφο του σπηλαίου βρέθηκαν απολιθωμένα οστά ανθρώπου και διαφόρων ζώων. Το τμήμα αυτό προορίζεται για βιοσπηλαιολογικό εργαστήριο διεθνούς προβολής.

Η τελική εξερεύνηση έγινε τη Μεγάλη Πέμπτη του 1965, απο τους Α. Νικόπουλο, Π. Γιαννακόπουλο, Δ. Μαργαριτούλη και Ι. Παπαναγιώτου.

Κατά μήκος της διαδρομής των 2χλμ εντός του σπηλαίου, συναντά κανείς 13 αλλεπάλληλες λίμνες σε διαφορετικά υψόμετρα που χωρίζονται μεταξύ τους με φράγματα απο σταλακτιτική ύλη. Ο σταλακτιτικός διάκοσμος είναι απαράμιλλος. Η λεπτομερής περιγραφή της πρώτης εξερεύνησης έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό “το Βουνό”, του ΕΟΣ Αθηνών.

Ιδιαιτερότητα-Αξιοποίηση
Η αξιοποίησή του άρχισε το 1981 από τον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού. Σήμερα την ευθύνη της λειτουργίας του την έχει ο Δήμος Καλαβρύτων.

Το Σπήλαιο των Λιμνών έχει κάτι το αποκλειστικά δικό του. Οι 13 αλλεπάλληλες κλιμακωτές λίμνες του το καθιστούν μοναδικό στο είδος του στον κόσμο. Το αξιοποιημένο μήκος του σπηλαίου ανέρχεται σε 500 μ. ενώ το συνολικό μήκος του είναι 1.980 μ. Ο επισκέπτης μπαίνει στο σπήλαιο από τεχνητή σήραγγα που καταλήγει κατευθείαν στον δεύτερο όροφο από σύνολο τριών. Η διάβαση των λιμνών γίνεται από υπερυψωμένες τεχνητές γέφυρες.

Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Καλαβρύτων «ΣΠΗΛΑΙΟ ΛΙΜΝΩΝ ΚΑΣΤΡΙΩΝ»
Η Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Καλαβρύτων «ΣΠΗΛΑΙΟ ΛΙΜΝΩΝ ΚΑΣΤΡΙΩΝ» συστάθηκε το 2011 έπειτα από την συγχώνευση:

α) Της «Κοινωφελούς Δημοτικής Επιχείρησης Πολιτιστικής και Κοινωνικής Ανάπτυξης – Ποιότητας Ζωής Δήμου Καλαβρύτων» με τον διακριτικό τίτλο «Δ.Ε.Π.Α.ΠΟ.Ζ.», που συστήθηκε με την υπ’ αριθμ. 313/2008 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Καλαβρύτων, η οποία εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. 86949/23433/13.12.2009 απόφαση του Γ.Γ. της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 162/τ.Β΄/03.02.2009, όπως ισχύει.

β) Της «Δημοτικής Κοινωφελούς Επιχείρησης Σπηλαίου Λιμνών» με τον διακριτικό τίτλο «ΔΗ.Κ.Ε.ΣΠΗ.Λ.», που συστήθηκε με την υπ’ αριθμ. 145/2008 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Κλειτορίας, η οποία εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. 78392/18982/10.11.2008 απόφαση του Γ.Γ. της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 2375/τ.Β΄/24.11.2008, όπως ισχύει.

γ) Της «Δημοτικής Κοινωφελούς Επιχείρησης Αροανίας» με τον διακριτικό τίτλο «ΔΗ.Κ.Ε.Α.», που συστήθηκε με την υπ’ αριθμ. 237/2009 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αροανίας, η οποία εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. 71197/20783/29.12.2009 απόφαση του Γ.Γ. της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 2636/τ.Β΄/31.12.2009, όπως ισχύει.

Η επιχείρηση έχει την αρμοδιότητα αξιοποίησης και διαχείρησης του Σπηλαίου.

Το Αρχοντικό της Παλαιολογίνας

Ένα ξεχωριστό αρχιτεκτονικό μνημείο, χτισμένο σε ρυθμό Βυζαντινό, λιθόκτιστο και κεραμόσκεπαστο, πιθανότατα από τον Θωμά Παλαιολόγο, γύρω στα 1400 μ.Χ, πέρασε στα χέρια του αδελφού του Κωνσταντίνου.

Εκείνη την περίοδο τα Καλάβρυτα είχαν εξελιχθεί σε σπουδαίο πνευματικό κέντρο. Τότε, ο Κων/νος Παλαιολόγος δώρισε το παλάτι στην πριγκίπισσα Αικατερίνη Παλαιολόγου, κόρη ευγενών από τη Χαλανδρίτσα και συγγενή της αυτοκρατορικής οικογένειας. Στη συνέχεια, έγινε η κατοικία του Τούρκου Μπέη και του Βοεβόδα διοικητή και μετά από Ενετούς και άλλους Έλληνες ιδιοκτήτες πέρασε στην ιδιοκτησία του Βασίλειου Τσαπάρα (εκεί γεννήθηκε και μεγάλωσε, ώσπου το δώρισε στο δήμο το 1977 με σκοπό να αξιοποιηθεί ως πολιτιστικό κέντρο).

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το κτίριο αυτό επέζησε από όλες τις καταστροφές που υπέστη η πόλη των Καλαβρύτων και επηρεάστηκε μόνο από τη φθορά του χρόνου. Το κτίριο διαρθρώνεται  σε τρεις ορόφους με εμβαδόν 530 τμ. Διαθέτει καταχύστρα στη είσοδο, πολεμίστρες στο ισόγειο και μικρά τοξωτά ανοίγματα στα πλάγια πυργοειδή τμήματα και τζάκια τουρκικής μορφολογίας. H αναστύλωση του Αρχοντικού, που ολοκληρώθηκε το 2000, βασίστηκε στη μελέτη του αρχιτέκτονα Μηχανικού κ. Διονύση Βέρρα και έκτοτε χρησιμοποιείται ως πολιτιστικό κέντρο, που φιλοξενεί εκθέσεις, ημερίδες, συνέδρια κλπ.

Μνημείο Ηρώων Αγωνιστών του 1821

Πανελλήνιο Ηρώον Εθνικής Παλιγγενεσίας

Στο λόφο απέναντι από τη Αγία Λαύρα υψώνεται το λαμπρότερο μνημείο του Έθνους, το Πανελλήνιο Ηρώο Εθνικής Παλιγγενεσίας του 1821.

Αποτελείται από τρεις ανδριάντες που συμβολίζουν τη συμμετοχή του Κλήρου και των Αγωνιστών στην επανάσταση, καθώς και την Ελευθερία του ελληνικού έθνους από τον Τούρκο κατακτητή. Το μνημείο ολοκληρώθηκε μετά από προσπάθειες 70 ετών και τα εγκαίνια του έγιναν στις 25/3/1971.

Κάθε χρόνο εκεί πραγματοποιούνται εκδηλώσεις εορτασμού για την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου.

Πανελλήνιο Ηρώον Εθνικής Παλιγγενεσίας

---

Στο γραφικό και ειδυλλιακό λόφο του Προφήτη Ηλία, κατέναντι της Μονής της Αγίας Λαύρας, υψώνεται επιβλητικό το «Ηρώο της Ελευθερίας», το Πανελλήνιο Ηρώο των Αγωνιστών της Επανάστασης του 1821, σύμβολο της Εθνικής Ανεξαρτησίας των Ελλήνων από τον Τουρκικό Ζυγό. Η ανέγερσή του υπήρξε περιπετειώδης και διήρκησε μέχρι την ολοκλήρωσή του σχεδόν εβδομήντα (70) χρόνια. Στις 25 Μαρτίου 1971, με τη συμπλήρωση εκατό πενήντα (150) χρόνων από την έναρξη της Επανάστασης του 1821, έγιναν τα αποκαλυπτήριά του.

Αρχές του 20ου αιώνα. Η Μονή της Αγίας Λαύρας έχει περάσει στη συνείδηση των περισσοτέρων Ελλήνων ως η «Μητρόπολη της Εθνεγερσίας». Το Διάταγμα που εξέδωσε ο βασιλιάς Όθων στις 15/27 Μαρτίου 1838 που καθιέρωνε την 25η Μαρτίου ως ημέρα εθνικής επετείου, οι μυθοπλασίες του Γάλλου φιλέλληνα και ιστορικού Πουκεβίλ (Pouqueville), που συνέγραψε το 1824 την Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, οι απόψεις ορισμένων ιστορικών (Δ. Κόκκινος) -που στηρίζονταν κυρίως στα Απομνημονεύματα κάποιων αγωνιστών- και συνέδεαν τα πολεμικά γεγονότα των πρώτων ημερών του απελευθερωτικού αγώνα με το ιστορικό Μοναστήρι, οι προφορικές μαρτυρίες επιζώντων γερόντων για τα πρώτα επαναστατικά γεγονότα (τις επικαλείται ο ιστορικός των Καλαβρύτων Γ. Παπανδρέου), καθώς και η ιδεολογική επικράτηση των αυτοχθόνων Ελλήνων επί των ετεροχθόνων, καθιστούν την Αγία Λαύρα κοιτίδα του νεοελληνικού κράτους, «Εθνική Κιβωτό» των οσίων και ιερών του έθνους, αφετηρία ενός νέου πατριωτισμού, εφαλτήριο αλυτρωτισμού.

Το έτος 1896, στον απόηχο του εθνικού και πατριωτικού φανατισμού των χρόνων αυτών, τέσσερις ενθουσιώδεις και φιλοπάτριδες άνδρες από την επαρχία Καλαβρύτων: οι καταγόμενοι από το Μοστίτσι, Λεωνίδας Αναγνωστόπουλος (γνωστός έμπορος και Δικηγόρος Αθηνών), ο Γ. Γεωργακόπουλος (πατέρας του Κ. Γεωργακόπουλου, Προέδρου του Ε.Ε.Σ και τ. πρωθυπουργού) ο Λ. Γιαννακόπουλος (έφεδρος αξιωματικός) και ο από την Κλειτορία (Μαζέικα) καταγόμενος συμβολαιογράφος Ηρ. Καρκούλιας ιδρύουν τον «Σύλλογον των εν Αθήναις και Πειραιεί Καλαβρυτινών», με πρωταρχικό σκοπό (εκτός των άλλων) την ανέγερση, στην Αγία Λαύρα, Ηρώου των Αγωνιστών του 1821.

Στις 11 Ιουνίου 1898 με ενέργειες του Συλλόγου αυτού εκδόθηκε ΒΔ. «Περί συστάσεως Ερανικής Επιτροπής του Ηρώου».

Με την υπ’ αριθμόν δε 5472/23.12.1904 απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών ανατέθηκε στον εν λόγω Σύλλογο η πραγματοποίηση των εράνων. Αμέσως τότε ο Σύλλογος έστειλε εγκύκλιο και καλούσε τους απανταχού ‘Έλληνες να προσφέρουν μία δραχμή ο καθένας για τον εθνικό σκοπό, την ανέγερση πανελλήνιου Ηρώου στην Αγία Λαύρα. Μάλιστα, τον έρανο άνοιξε συμβολικά ο Βασιλεύς Γεώργιος Α΄ μ ένα χάρτινο εκατόδραχμο (Εξαργυρωνόταν με 112 μεταλλικές δρχ.)

Μετά από τέσσερα χρόνια, και ύστερα από εισήγηση του Συλλόγου, το Υπουργείο Εσωτερικών, με την υπ’ αριθμόν 17824/8.7.1908 απόφαση του, ανακάλεσε την υπ’ αριθμόν 5472/23.12.1904 απόφαση και συνέστησε νέα Ερανική Επιτροπή, αποτελούμενη από το Μητροπολίτη Αθηνών Θεόκλητο και τους Στέφανο Στρέιτ, Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλο, Θρ. Ζαΐμη, Αλκ. Παπαπαναγιώτου και I. Σαγιά. Η Επιτροπή αυτή, όπως προκύπτει από τα σχετικά πρακτικά, εργάστηκε με πολύ ζήλο και ενθουσιασμό, πρώτα – πρώτα για να βρει τα απαιτούμενα χρηματικά ποσά και κατόπιν να βρει τον κατάλληλο καλλιτέχνη που θα αναλάμβανε την εκτέλεση του έργου, «εις τρόπον ώστε τούτο να είναι ευπρεπές και συμβολικόν (μνημείον καλλιτεχνικόν), να αποτελεί σύμβολον της Εθνικής ημών Ανεξαρτησίας, να είναι μεγαλειώδες και απρόσωπον μνημείον των Πανελλήνων και να εκφράζει καταλλήλως την γενικήν τότε τάσιν του Ελληνισμού προς εκδίωξιν του τυράννου και απόκτησιν της ελευθερίας του».

Μέχρι το 1911 η Επιτροπή είχε συγκεντρώσει 25.000 δραχμές. Με τη συνέχιση δε των εράνων και με σχετική κρατική επιχορήγηση η Επιτροπή υπολόγιζε ότι μέχρι το 1921, που θα εορταζόταν η κατονταετηρίδα της Εθνεγερσίας, το Ηρώο θα είχε ανεγερθεί.

Έτσι λοιπόν το 1912 η Επιτροπή ανέθεσε στο γλύπτη Κ. Δημητριάδη να μελετήσει τη μορφή του Μνημείου και να υποδείξει τον κατάλληλο χώρο, στον οποίο έπρεπε να στηθεί.

Πράγματι ο γλύπτης Κ. Θ. Δημητριάδης αποδέχτηκε την πρόσκληση και υπέβαλε τις πρώτες προτάσεις του όπου και πρότεινε δύο θέσεις ανέγερσης του μνημείου. Τη θέση «Δένδρον», νότια της Μονής και τη θέση «Αλώνια», δυτικά αυτής. Τα γεγονότα όμως που ακολούθησαν (Βαλκανικοί Πόλεμοι, Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Ελληνικός Διχασμός, Μικρασιατική Καταστροφή) όχι μόνο παρακώλυσαν την ανέγερση του Ηρώου, αλλά εξασθένισαν και την αξία των χρημάτων που είχαν συγκεντρωθεί.

Το έτος 1928 Πρόεδρος του Συλλόγου εκλέγεται ο Κ. Πετμεζάς. Στις αρχές του 1932 ο Σύλλογος ανακίνησε πάλι το ζήτημα. Άρχισε δε αμέσως τη συγκέντρωση χρημάτων και ανέθεσε και πάλι στο γλύπτη Κ. Δημητριάδη, καθηγητή τότε και διευθυντή της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, την ανέγερση του Μνημείου στο λόφο του Προφήτη Ηλία, απέναντι από την Ιερά Μονή της Αγίας Λαύρας και το αρχιτεκτονικό μέρος στο συνεργάτη του Αν. Μεταξά με επιβλέποντα το μηχανικό της Επιτροπής Κ. Δοξιάδη.

Έτσι αποφασίσθηκε να μεταφερθεί σε απέναντι λοφίσκο το εξωκκλήσι και στη θέση του να γίνει το Ηρώο, όπως και έγινε.

Στις 24 Ιουλίου 1932 κατετέθη ο θεμέλιος λίθος του Ηρώου από τον Μακαριότατο Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο, Πρόεδρο της Επιτροπής του Ηρώου. Η ημέρα χαρακτηρίστηκε ιστορική κατά τους διοργανωτές. Πλήθος κόσμου μέσα σ΄ ένα πνεύμα εθνικής υπερηφάνειας και συγκίνησης έτρεξε να παρακολουθήσει τις εκδηλώσεις που έλαβαν χώρα, τόσο στην Αγία Λαύρα όσο και στο χώρο του Ηρώου (Αρχιερατική Δοξολογία στο Καθολικό της Μονής, Τρισάγιο κάτω από τον ιστορικό Πλάτανο, πομπή προς το Ηρώο στην οποία προπορευόταν ο Ηγούμενος της Αγίας Λαύρας με το ιερό Λάβαρο, η κατάθεση του θεμελίου λίθου από τον Μακαριότατο, εκφώνηση υψηλών λόγων και ομιλιών για την ημέρα της Ανεξαρτησίας κλπ). (Είχε προηγηθεί η κατασκευή της αμαξιτής οδού Καλαβρύτων-Αγίας Λαύρας-Ηρώου). Το έτος 1934: Πρωτοσταντούντος του υπουργού Παιδείας κ. Ι. Μακρόπουλου (ο οποίος έθεσε στη διάθεση της επιτροπής όλες τις υπηρεσίες του Υπουργείου) συστήθηκε μεγάλη Επιτροπή εκ του Ναυάρχου Κουντουριώτου-Επίτιμου Προέδρου, του Αρχιεπισκόπου ως Προέδρου, του Μακρόπουλου ως Αντιπροέδρου, της Επιτροπής Ηρώου, των απογόνων των Αρχηγών της Επαναστάσεως του 1821 και πλείστων άλλων διαπρεπών μελών της Αθηναϊκής κοινωνίας με «εθνικό» στόχο τη διοργάνωση πανελληνίων εράνων για τη συγκέντρωση χρημάτων προς ανέγερση του Ηρώου. Η επιτροπή απηύθυνε έκκληση στους απανταχού Έλληνες στις 24 Μαρτίου 1934, για να συνεισφέρουν τον οβολό τους υπέρ του Ηρώου. Κρατικά αεροπλάνα κατά την ημέρα εκείνη έρριπταν χιλιάδες εκκλήσεις προς το λαό των Αθηνών.

Σχηματίστηκε επίσης και μια άλλη επιτροπή εκ Κυριών υπό την Προεδρεία της εριτίμου Κυρίας Λίνας Τσαλδάρη, συζύγου του τότε πρωθυπουργού Τσαλδάρη και των γνωστών γυναικείων σωματείων και εκλεκτών Κυριών της Αθηναϊκής Κοινωνίας με γενική Γραμματέα την ερίτιμον και λογία Κυρία Άννα Τριανταφυλλίδου, η οποία εκτός των άλλων πολυτίμων υπηρεσιών της, ενίσχυσε με την πένα της την προσπάθεια δημοσιεύσασα υπέρ του Ηρώου συναρπαστικά άρθρα στις εφημερίδες.

Η επιτροπή ως απαρχή των ενεργειών της οργάνωσε μία γιορτή στο Πάλλας την 13ην Ιουνίου 1934. Η εορτή αύτη, στην οποία προσφέρθηκε δωρεάν μετά πατριωτισμού ο διεθνούς φήμης βαρύτονος κ. Φαρδούλης δια το μελόδραμα Τόσκας, και στην οποία παρέστη ο Πρωθυπουργός μετά των περισσοτέρων μελών του Υπουργικού Συμβουλίου, οι πλείστοι Πρέσβεις των ξένων Κρατών και η πιο εκλεκτή Κοινωνία των Αθηνών, στέφτηκε από πλήρη επιτυχία και απέδωσε μεγάλο χρηματικό ποσό.

Την 115η επέτειο (25 Μαρτίου 1936) της Απελευθέρωσης τίμησε με την παρουσία του Α.Β.Υ ο Διάδοχος (Παύλος). Οι δαπάνες της φιέστας καλύφθηκαν από το Δημόσιο, την Κοινότητα Καλαβρύτων και την Ερανική Επιτροπή. (Σημαίες, πολυτελή μικρά και μεγάλα λάβαρα, θυρεοί, στέμματα, λαμπτήρες, πυροτεχνήματα κλπ). Εξαιτίας της παρουσίας του Διαδόχου, δαπανήθηκαν μεγάλα χρηματικά ποσά, για να επισκευαστούν τα κεντρικά μέρη της πόλεως και να ανακαινισθούν τα περισσότερα ξενοδοχεία. Η δε αγορά των Καλαβρύτων ανέπνευσε οικονομικώς λόγω της ανθρώπινης συρροής απ΄ όλη την επαρχία για να δουν το θέαμα!

Οι εκδηλώσεις και προς τιμή του που πραγματοποιήθηκαν στην Αγία Λαύρα υπήρξαν λαμπρές. Έδειξε δε θερμό ενδιαφέρον για όλα τα ζητήματα που απασχολούσαν τη Μονή και ειδικά για την ανέγερση του Ηρώου για το οποίο δήλωσε ότι συμφωνεί απολύτως με τη γνώμη των μελών της ειδικής επιτροπής για την ανέγερση του και ότι «πρέπει να γίνει στον ψηλό λόφο του προφήτη Ηλία για να φαίνεται από παντού. Τέτοιου είδους μνημεία πρέπει να στένωνται σε μέρη περίοπτα για να τα βλέπει ο κόσμος, να θυμιέται και να παραδειγματίζεται». Πρόσθεσε δε ότι επιστρέφοντας στην Αθήνα θα αναλάμβανε πρωτοβουλίες προώθησης του ζητήματος.

Πράγματι, με ενέργειές του τον επόμενο χρόνο, τον Ιούνιο 1937 εκδόθηκε ο Α.Ν. 693/37 με τον οποίο το Κράτος αποτίνοντας φόρο τιμής και ευγνωμοσύνης προς τους πρωτοπόρους και όλους τους θυσιασθέντες υπέρ της ελευθερίας αναλάμβανε τη δαπάνη του Ηρώου. Ο δε Ιωάννης Μεταξάς ανεγνώριζε ότι το μνημείο αυτό της ευγνωμοσύνης προς τους προμάχους του 1821 είναι καθήκον του Κράτους και έπρεπε το ταχύτερο να περατωθεί.

Οι εορταστικές εκδηλώσεις προς τιμήν του Διαδόχου κινηματογραφήθηκαν και η ληφθείσα ταινία προστέθηκε στην κινηματογραφική ταινία των δραστηριοτήτων του Συλλόγου την οποία είχαν κοσμήσει οι υπέροχες απαγγελίες της καθηγήτριας της απαγγελίας Κυρίας Τερέντσιο των ποιημάτων του Α. Βαλαωρίτη «Κρεμούν τον Πατριάρχη» και «Αι δύο λειτουργίαι» του Αχ. Παράσχου τα οποία αποτελούσαν ύμνους προς την Αγ. Λαύρα και τα Καλάβρυτα.

Η ταινία και προς τόνωση του Εθνικού φρονήματος προβλήθηκε στις κυριότερες πόλεις τις Πελοποννήσου και σε όλους τους κινηματογράφους των Αθηνών, Πειραιώς και περιχώρων και κατά διαταγή του Υπουργείου Παιδείας –ως ηθοπλαστικό υποβολείο προβλήθηκε σ’ όλα τα σχολεία των σχετικών περιφερειών.

Εκ των προβολών αυτών όχι μόνο εισπράχτηκε σοβαρό ποσό υπέρ του Ηρώου αλλά προβάλλονταν τα Καλάβρυτα ως τόπος εθνικού προσκυνήματος και τουριστικού ενδιαφέροντος.

Μέχρι το 1938 οι εργασίες πάνω σε αρχιτεκτονικά σχέδια Κ. Δημητριάδη-Αν. Μεταξά είχαν προχωρήσει με ικανοποιητικό ρυθμό και κατασκευάστηκε το αρχιτεκτονικό τμήμα, δηλαδή στήλη ύψους 14 μέτρων από έγχρωμο ειδικό πωρόλιθο και η πλατεία 2.500 τ.μ. με τις κλίμακες και τα στηθαία χωρίς την πλακόστρωση.. Στη βόρεια πλευρά της στήλης φιλοτεχνήθηκε διακοσμητικό ανάγλυφο, το οποίο παριστάνει το ιερό Λάβαρο της Εθνεγερσίας, και στο επάνω μέρος της νότιας πλευράς ανάγλυφο, το οποίο παριστάνει τον Απόλλωνα με άρμα τέθριππο στα νέφη να επαναφέρει το φως του πολιτισμού και της Ελευθερίας στην Ελλάδα.

Στην κορυφή της στήλης προβλεπόταν να στηθεί άγαλμα γυναίκας, ύψους 3 μέτρων, σύμβολο της ελευθερίας. Στη βάση της στήλης προβλεπόταν από τη μια μεριά άγαλμα κληρικού καθισμένου και από την άλλη άγαλμα αρματολού επίσης καθισμένου. Μεταξύ δε των αγαλμάτων αυτών προβλεπόταν να ενταχθεί χάλκινη αναπαράσταση της ορκωμοσίας των Αγωνιστών από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό.

Στα χρόνια που ακολούθησαν η υπόθεση της ανέγερσης του Ηρώου «βάλτωσε». Ο γλύπτης Κ. Δημητριάδης διαβιών μονίμως στο εξωτερικό (Παρίσι) άλλοτε αγνοώντας τις διαρκείς προσκλήσεις της Επιτροπής και τις αυστηρές επιτιμήσεις του Αρχιεπισκόπου και άλλοτε προβάλλοντας διάφορες δικαιολογίες, δεν φιλοτέχνησε τα αγάλματα παρότι είχε εισπράξει υπέρ του δέοντος τις προκαταβολές. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Κατοχή, ο θάνατος του Καλλιτέχνη και εν συνεχεία ο Εμφύλιος Πόλεμος ματαίωσαν για τριάντα ολόκληρα χρόνια την ολοκλήρωση Μνημείου.

Ωστόσο, στα χρόνια μετά την απελευθέρωση και τη λήξη του Εμφυλίου ο Καλαβρυτινός Σύλλογος δεν παρέμεινε αδρανής. Με τους κατά σειρά Προέδρους Γ. Αμάραντο και Αν. Γιαννακόπουλο σύστησε νέα Ερανική Επιτροπή στις18/12/57 η οποία το 1960 με το ΒΔ 710 ανασυστήθηκε και με το Β.Δ 794/21-9-66 ανασυγκροτήθηκε και «πίεζε» τους Κυβερνώντες να διαθέσουν το απαιτούμενο ποσό για την αποπεράτωση του Ηρώου. Οι τελευταίοι υπόσχονταν. Οι υποσχέσεις έμειναν ανεκπλήρωτες.

Το έτος 1967 ανήλθαν πραξικοπηματικά στην εξουσία, καταλύοντας το Δημοκρατικό Πολίτευμα της Χώρας, οι «συνταγματάρχες». Ο ένας απ’ αυτούς, ο Γ. Παπαδόπουλος, που ασκούσε και τα καθήκοντα του Πρωθυπουργού στέλνει επιστολή (Αρ. πρωτ 9086/18/2/69) στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων με την οποία γνωστοποιούσε (!) την πρόθεση της «εθνικής κυβέρνησης» το έτος 1971 να είναι έτος εορτασμού της Χιλιετηρίδος της Μονής της Αγίας Λαύρας και της «Εκατοπεντηκονταετηρίδος» της Εθνικής Παλιγγενεσίας και καλούσε το ΥΠΕΠΘ να προγραμματίσει και να διοργανώσει, ει δυνατόν, εθνικές εκδηλώσεις εις «άπασαν την επικράτειαν».

Αυτό ήταν! Ο Σύλλογος των Καλαβρύτων άδραξε την ευκαιρία. Με πρόταση του Κ.Γεωργακόπουλου-Προέδρου του Ε.Ε.Σ. και τ. Πρωθυπουργού-ανασυγκροτήθηκε η Επιτροπή του Ηρώου (Β.Δ. 642/4-10-69) όπως παρακάτω:

• Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος
• Ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Γεώργιος
• Ο Κων. Γεωργακόπουλος
• Ο Αλεξ. Αναστασόπουλος
• Στρατηγός Θρ. Ζαϊμης
• Στρατηγός Δημ. Παναγόπουλος
• Ναύαρχος Ι. Σολιώτης
• Ναύαρχος Γκ. Πετμεζάς
• Χαράλ. Χαραλάμπης.
• Λεων Σοφιανόπουλος
• Κων. Κωνσταντίνου
• Χρ. Ζαφειρόπουλος

Η Επιτροπή έλαβε κρατική οικονομική ενίσχυση 2.5000.000 δρχ, 800.000 δρχ από τη διενέργεια Μαθητικού Εράνου και άλλες 200.000 δρχ δωρεά του Κων. Κωνσταντίνου για να αποπερατώσει το Ηρώο με την προσθήκη των αγαλμάτων επί της στήλης και την αναμόρφωση του χώρου, ήτοι:

• Κατασκευή ενός παρακαμπτηρίου δρόμου γύρω από το λόφο του Ηρώου και ενός μικρού παρκινγκ (τα ανέλαβε το Υπ. Δημ. Έργων)
• Ορθομαρμάρωση της στήλης
• Πλακόστρωση της πλατείας του Ηρώου
• Αναμαρμάρωση των κλιμάκων
• Δενδροκηποτεχνία (από το Υπ. Γεωργίας-Τεγεαϊτικός Σύνδεσμος)
• Ηλεκτροφωτισμός (από τη Δ.Ε.Η. δωρεάν)

Η Επιτροπή, αφού απέκρουσε αξιώσεις «πνευματικής ιδιοκτησίας» της χήρας του Κ.Δημητριάδη, η οποία απαιτούσε συν τοις άλλοις όπως τα αγάλματα ανατεθούν στο γλύπτη Αθ. Λημναίο, ως διάδοχο του Δημητριάδη, ανέθεσε: α) στον Καθηγητή Καλών Τεχνών, γλύπτη και Ακαδημαϊκό, Μιχ. Τόμπρο να φιλοτεχνήσει τα αγάλματα της ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (σπάζουσα τα δεσμά της σκλαβιάς)-ΤΟΥ ΚΛΗΡΙΚΟΥ (κρατούντα με το ένα χέρι υψωμένο το Σταυρό «εν τούτω Νίκα» και του ΑΡΜΑΤΟΛΟΥ (κραδαίνοντα το «γιαταγάνι» του) που προέβλεπε η σύμβαση Δημητριάδη με κάποια βέβαια τεχνοτροπική ελαστικότητα. Ο καλλιτέχνης παρέδωσε σε σύντομο χρόνο ολοκληρωμένο το πανελλήνιο Ηρώο, με μικρές τροποποιήσεις, σε σχέση με το αρχικό σχέδιο, και συγκεκριμένα ως προς τη θέση και τη στάση των προβλεπόμενων αγαλμάτων β) στον Αρχιτέκτονα Αλ. Λοΐζο και την ομάδα του (Μηχανικούς: Θ. Γεωργούσης, Α. Μιχαηλίδης, Ν. Αθουσάκης) τη μελέτη της κατασκευής περιφερειακού δρόμου γύρω από το λόφο του Ηρώου και ενός μικρού παρκινγκ, της Ορθομαρμάρωσης της στήλης, της Πλακόστρωσης της πλατείας του Ηρώου, και της αναμόρφωσης του Ιστορικού Ναού της Μονής Αγίας Λαύρας και όλου του χώρου γύρω από τη Μονή.

Επιστρατεύτηκαν οι πάντες και επιδόθηκαν σε αγώνα δρόμου για να προλάβουν τις ημερομηνίες. Τόσο το καλλιτεχνικό μέρος του Ηρώου όσο και η αρχιτεκτονική μελέτη του περιβάλλοντος χώρου της Μονής και του Μνημείου εφαρμόστηκαν σε μεγάλο βαθμό παρά την πίεση του χρόνου.

Έτσι λοιπόν, με τα πάντα έτοιμα, έγιναν τα αποκαλυπτήρια του Ηρώου της παλαίφατης Ιεράς Μονής της Αγίας Λαύρας στις 25 Μαρτίου 1971 και το « Έθνος εόρτασε με κάθε επισημότητα, λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια την εκατονπεντηκονταετηρίδα της Εθνεγερσίας».

Αυτή ήταν η συνοπτική ιστορία και η περιγραφή του Ηρώου των Αγωνιστών του 1821.

Στη σημερινή του μορφή, το Ηρώο αποτελείται από σύνθεση τριών ανδριάντων που παριστάνουν τη συμμετοχή του κλήρου και των αγωνιστών στην Επανάσταση του 1821 και την Ελευθερία του Ελληνικού Έθνους από τον Τούρκο Κατακτητή.

Από τα ανέκδοτα της ιστορίας

Πριν κτιστεί το Ηρώο, κατασκευάστηκε κάποιο ομοίωμά του από ξύλα και πανί, ώστε να κριθεί με πραγματικές συνθήκες η εμφάνισή του και η αντοχή του και να μην γίνουν οι οριστικές κατασκευές που πιθανόν να μη ήταν οι πρέπουσες, οπότε θα έπρεπε να γίνουν αλλαγές και θα πήγαιναν οι δαπάνες χαμένες.

Εκτός των γλυπτών από ορείχαλκο (Ελευθερίας-Αρματολού-Κληρικού), υπήρχε και η σκέψη να φιλοτεχνηθούν και οι μαρμάρινες προτομές, των Φωτήλα, Ζαΐμη, Πετμεζά, Λόντου, Θεοχαρόπουλου καθώς επίσης να κατασκευαστεί και καλλιτεχνική Κρήνη στην πλατεία των Καλαβρύτων ως Προπύλαια του Ηρώου.

Όταν υπέβαλε την αρχιτεκτονική μελέτη ο αρχιτέκτων, συνήλθε η Επιτροπή στην Αρχιεπισκοπή με την παρουσία του Υπουργού Δημοσίων Έργων Κ. Παπαδημητρίου, του Νομάρχη Αχαΐας Ματαράγκα, του Ηγουμένου Αγίας Λαύρας Πολυκάρπου, του Γλύπτου Τόμπρου και του αρχιτέκτονα Λοΐζου, για να συζητήσουν. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης ο Κ. Γεωργακόπουλος εξέφρασε μια μεγαλεπήβολη σκέψη: το Κράτος είχε ιερή υποχρέωση να κατασκευάσει τη Λεωφόρο του Έθνους: Ακρόπολη-Αγία Λαύρα-Ολυμπία.

Η πρότασή του με κομψότητα παραπέμφθηκε από τους παρισταμένους στις καλένδες, γιατί προείχε το εφικτό, ήτοι η ταχεία κατασκευή του δρόμου Παραλίας-Μ. Σπηλαίου Καλαβρύτων-Αγίας Λαύρας.

Το έργο κινδύνεψε πολλές φορές να ματαιωθεί από τις δυσκολίες και τα προβλήματα που ανέκυπταν, ήτοι:

• Ο Γλύπτης υπέρ-ογδοηκοντούτης ήταν αδύνατο να παρακολουθεί από κοντά το έργο. Επιπλέον μια σοβαρή του καρδιοπάθεια επιβράδυνε τη φιλοτέχνηση των αγαλμάτων.
• Λόγω απεργιών στην Ιταλία τα αγάλματα δεν «χυτεύτηκαν» στη Φλωρεντία όπως είχε συμφωνηθεί αλλά σε εγχώριο χυτήριο.
• Μια ξαφνική θεομηνία που ενέσκηψε στην περιοχή κατέρριψε τις σκαλωσιές της στήλης του Ηρώου με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά ο εργολάβος.
• Από τις εκρήξεις δυναμίτιδας κατά τη διάνοιξη του παρακαμπτήριου δρόμου, έσπαζαν οι πλάκες και τα μάρμαρα της πλατείας.
• Συχνά σημειώνονταν κατολισθήσεις επικίνδυνες για την ασφάλεια οδηγών και οχημάτων στο δρόμο Παραλία-Αγία Λαύρα. Μία τέτοια κατολίσθηση ανάγκασε το Γερανό που μετέφερε τα αγάλματα από την Αθήνα να «ανέβη» στην Αγία Λαύρα μέσω Πατρών.
• Δύο μέρες πριν τον εορτασμό, ο επιβλέπων τα έργα Αρχιτέκτων θέλοντας να προστατεύσει τη μαρμάρινη στήλη από τη φθορά που θα μπορούσε να προκαλέσει μια απότομη αλλαγή του καιρού, περιέλουσε αυτή με ένα λευκό προστατευτικό υγρό, το οποίο επέφερε το «μαύρισμα» των μαρμάρων. Έτσι πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια, με τα μάρμαρα «μαύρα». Αργότερα παρέστη ανάγκη μηχανικού αποχρωματισμού.

Πολλά γράφηκαν και ειπώθηκαν για τη μορφή των αγαλμάτων είτε στην «προπλασματική» μορφή είτε στην τελική. Ότι το γλυπτό του Αρματολού ήταν «άνευ μύστακος, με ανδρομίδας σημερινού βλαχοποιμένος, ασκεπής και με υποκάμισον Μπάυρον, ουδεμίαν ομοιότητα έχει με τον παραδεδομένον τύπον του Μωραίτη «Κλεφταρματολού», ουδέ από απόψεως ύφους αποδίδει τον τόνον και την έξαρσιν του Αγωνιστού, που υποδύεται , εις τον υπέρτατον αγώνα της αποτινάξεως του δουλικού ζυγού». Ή κατά τη γνώμη άλλων το γλυπτό του Αγωνιστή παριστούσε έναν Χαϊδούκο των Βαλκανίων με τσαρούχια Βουλγαρικά ή κατά άλλους είχε και όψη καλοθρεμμένη.

Ότι τα μικρά προπλάσματα της Ελευθερίας και Κληρικού ήσαν το ίδιο άτονα και άνευ φλογός και ότι η μορφή δεν διέφερε από τη σύγχρονη. Και το αστείο: το πρώτο πρόπλασμα της Ελευθερίας είχε τον ένα μαστό έξω της εσθήτος και ωραίας φαινομηρίδας. Γεγονός που προκάλεσε την έντονη αντίδραση των Μοναχών και αναγκάζοντας το γλύπτη να αναθεωρήσει!.

Το 1971 δεν εορτάστηκε ως έτος της Χιλιετηρίδας τη Αγίας Λαύρας, όπως είχε προγραμματιστεί, γιατί ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Διονύσιος Ζακυνθινός υπέβαλε ένσταση για το έτος ίδρυσης της Μονής. Θεωρούσε ότι η Μονή ιδρύθηκε πολύ μεταγενέστερα του έτους που προβαλλόταν ήτοι του 961 μ.Χ..

Η σημερινή θέση των αγαλμάτων αποτελεί μια συμβιβαστική λύση στην οποία κατέληξε η Επιτροπή υπερβαίνοντας έτσι τις διιστάμενες γνώμες που είχαν εκδηλωθεί και υποστήριζαν: :η μεν να εφαρμοστεί το σχέδιο Δημητριάδη που προέβλεπε το άγαλμα της Ελευθερίας να τοποθετηθεί στην κορυφή της 14 μ. στήλης και τα αγάλματα του Κληρικού και του Αγωνιστή καθήμενα στη βάση της στήλης. Η δε άλλη γνώμη ότι και τα τρία αγάλματα έπρεπε να τοποθετηθούν όχι επί της στήλης αλλά στο επάνω διάζωμα του Ηρώου, ως «μολυβένια στρατιωτάκια». Ο Γλύπτης Τόμπρος αποδέχτηκε τη μέση λύση.

ΠΗΓΕΣ

1. Δ. Κόκκινος, Ἡ Ἑλληνική Ἐπανάστασις, Ι – ΧΙΙ, Αθήνα 1956-1960.
2. F.C.H.L.Pouqueville, Histoire de la Regenaration de la Grece comprenant le Precis des evenements depuis 1740 jusqu’ en 1824, Paris 1828.
3. Ἀπομνημονεύματα Ἀγωνιστῶν τοῦ 21 (έκδ. οίκος Γ.Τσουκαλά), Ι – ΧΧ, Αθήνα 1955.
4. Παπανδρέου, Γ. (1906) Καλαβρυτινή Επετηρίς
5. Ν. Διαμαντόπουλου: Το Ηρώον και η ιστορία του σ. 61-125 Ε.Κ τ. 1991-1996 τ.ΙΘ΄
6. Γ. Παπαδημητρόπουλου: η Ιερά Μονή της Αγίας Λαύρας σ. 147-149 Ε.Κ τ. 1991-1996 τ. ΙΘ΄
7. Χρ. Ι. Ζαφειρόπουλου «Το ηρώον της Ελευθερίας», σ. 72-76 Ε.Κ τ. 1971
8. Του ιδίου «Ακρόπολις-Αγία Λαύρα –Ολυμπία, το τρίπτυχον της λεωφόρου του έθνους και το πανελλήνιον ηρώον των αγωνιστών του 1821». σ. 49.-55, Ε.Κ τ. 1974
9. Π. Τρουμπούκη :το ηρώον της Ελευθερίας αποπερατούται στη Μονή Αγίας Λαύρας εφημ. «ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ» 7/2/1971 Α.Φ 1398
10. Δημοσιεύματα των εφημερίδων: «Φωνή των Καλαβρύτων», «Εφημερίδα των Καλαβρύτων» και «Καλάβρυτα».

Επιμέλεια: Χρήστος Φωτεινόπουλος – Διευθυντής του Μουσείου Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος

Μνημείο Φροξυλιάς

O τελικός ξεσηκωμός του Έθνους και η έναρξη του Εθνικού Απελευθερωτικού Αγώνα άρχισε ουσιαστικά τις πρώτες ημέρες του Μαρτίου του 1821, με τα οργανωμένα ένοπλα επαναστατικά γεγονότα στην επαρχία Καλαβρύτων. Οι επαναστατήσαντες κατά των Τούρκων ορκίστηκαν επίσημα, υπό την σκέπη του Ιερού Λαβάρου της Εθνεγερσίας, από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, στην Ιερά Μονή της Αγίας Λαύρας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ή ΘΑΝΑΤΟΣ» πριν από την 25η Μαρτίου 1821.

Το απόγευμα της 16ης Μαρτίου 1821 ο Σωτήριος Παπαδαίος από το Μάζι με τους συντρόφους του , σε ενέδρα (χωσιά) στη θέση «Φροξυλιά» σκότωσαν τον Αράπη του Βοεβόδα (διοικητή) Καλαβρύτων Αρναούτογλου, που μετέβαινε στο Δάρα με εντολή του Κυρίου του να ειδοποιήσει τους εκεί κατοίκους να ετοιμάσουν την υποδοχή του.

Την επόμενη ημέρα 17 Μαρτίου 1821 οι Ιωάννης Χονδρογιάννης από το Μάζι, ο προαναφερόμενος Σωτήρης Παπαδαίος και οι άντρες του μεταξύ των οποίων ο Θανάσης Φεφές και ο Θανάσης Κωστόπουλος από το Μάζι, ο Γιαννάκης Βύρας από τα Κρινόφυτα , ο Γαλάνης από τη Βρώσταινα και ο Ασημάκης Ντόλκας από το Κάνι, έστησαν ενέδρα πάλι στη θέση « Φροξυλιά», προκειμένου να επιτεθούν κατά των διερχομένων Τούρκων. Ο Bοεβόδας των Καλαβρύτων Αρναούτογλου μη γνωρίζοντας τα γεγονότα της προηγούμενης ημέρας, αναχώρησε από τα Καλάβρυτα προκειμένου να μεταβεί μέσω Δάρα στην Τρίπολη, για να ενημερώσει τον Καϊμακάμη της Τριπόλεως σχετικά με τις κινήσεις των οπλαρχηγών στην περιοχή των Καλαβρύτων. Όταν οι προπορευόμενοι της συνοδείας του έφτασαν στην τοποθεσία «Φροξυλιά», έπεσαν στην ενέδρα των αγωνιστών και κατά την μάχη που επακολούθησε φονεύτηκε ο Καφετζής του Αρναούτογλου με συνέπεια ο ίδιος και οι υπόλοιποι της ακολουθίας να αναγκαστούν κακήν κακώς να επιστρέψουν στα Καλάβρυτα και να ματαιωθεί έτσι η μετάβασή του στην Τρίπολη. Διευκρινίζεται εδώ ότι ο καφετζής δεν ήταν εκείνος με τη σημερινή σημασία της λέξης, αλλά ο υπεύθυνος καταλυματίας της όλης διαδικασίας παραμονής του Βοεβόδα σε κάποιο μέρος και ένας εκ των πλέον έμπιστων ανθρώπων του.

Επισημαίνεται ότι τα παραπάνω δύο γεγονότα δεν ήσαν τυχαία, αλλά ομαδικώς και ενόπλως οργανωμένα και για το λόγο αυτό τους μεν Τούρκους πολύ εθορύβησαν, τους δε Προκρίτους των Καλαβρύτων ενεθάρρυναν να προχωρήσουν στην περαιτέρω πορεία του απελευθερωτικού Αγώνα.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου των Απανταχού Τουρλαδαίων ανήγειρε Μνημείο το έτος 2002 σε περίοπτη θέση στο λόφο ακριβώς επάνω από την τοποθεσία Φροξυλιά, με δαπάνες των μελών του, πολιτιστικών φορέων και συμπατριωτών, προς απότιση φόρου τιμής και ευγνωμοσύνης στους άξιους επώνυμους και ανώνυμους προγόνους μας, οι οποίοι με θάρρος, δύναμη και αυταπάρνηση τόλμησαν να ξεσηκωθούν και να στραφούν ενόπλως κατά των βαρβάρων κατακτητών της πατρίδας μας. Στον ίδιο λόφο από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα ευρίσκεται και το εξωκκλίση του Αγίου Γεωργίου για να διατηρεί μαζί με το Μνημείο άσβεστη την μνήμη αυτών των γεγονότων στις επερχόμενες γενεές.

Μνημείο Χελωνοσπηλιάς.

Στο δρόμο Κλειτορίας-Λυκούριας 6 χλμ πριν την είσοδο στο χωριό βρίσκεται ο βράχος της Χελωνοσπηλιάς. Εδώ έλαβε χώρα το πρώτο διατεταγμένο προεπαναστατικό επεισόδιο στις 16 Μαρτόυ 1821.

Πρόκειται για το γνωστό επεισόδιο της δράσης των Χονδρογιανναίων με τον Ταμπακόπουλο, τον Τούρκο Σεϊδή Λαλιώτη και τη συνοδεία του.

Ένα ιστορικό γεγονός που έγινε θρύλος. Κατά τη διάρκειά του έπεσε η πρώτη τουφεκιά που οδήγησε στον ξεσηκωμό του γένους και το ξεκίνημα του πολέμου κατά των Τούρκων. Σε κάθε σπίτι της περιοχής φυλάσσονται κειμήλια της εποχής εκείνης, της ιστορικά αναγνωρισμένης.

Με τα γεγονότα στη Χελωνοσπηλιά, στη Φροξυλιά και το γεφύρι του Αμπύμπαγα, οι Τούρκοι ενοχλήθηκαν, ενθαρρύνοντας έτσι τους προκρίτους της περιοχής των Καλαβρύτων, να προχωρήσουν στο ξεσηκωμό για την απελευθέρωση του Γένους.

Σε ανάμνηση του γεγονότος αυτού γίνονται κάθε χρόνο στη Χελωνοσπηλιά επετειακές εκδηλώσεις.

Ο Πύργος των Πετιμεζαίων

Ο ιστορικός Πύργος των Πετιμεζαίων, που είναι χαρακτηριστικό δείγμα οχυρωμένης μεταβυζαντινής κατοικίας, βρίσκεται σε περίοπτη θέση εντός του χωριού Κάτω Λουσοί των Καλαβρύτων. Σήμερα διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση και έχει χαρακτηρισθεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο[1].

Χτίστηκε των 17ο αιώνα και αποτέλεσε κατοικία και ορμητήριο της οικογένειας των Πετιμεζαίων στους αγώνες τους εναντίον των Τούρκων, τόσο κατά τα προεπαναστατικά χρόνια όσο και κατά τη διάρκεια της Επανάστασης. Πρόκειται για διώροφο κτήριο από ντόπια γκρίζα πέτρα επιμελημένης κατασκευής. Χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι ο μικρός κυκλικός πυργίσκος που βρίσκεται στην βορειοδυτική πλευρά του δεύτερου ορόφου και στηρίζεται πάνω σε ανεστραμμένη κωνική βάση.

Το 1804 στον ιστορικό αυτό πύργο δολοφονήθηκε ύστερα από προδοσία ο κλεφταρματολός Αθανάσιος Πετιμεζάς.

Ο Πύργος του Αναγνώστη Στριφτόμπολα

Ο καπετάνιος Αναγνώστης Στριφτόμπολας γεννήθηκε το 1778 στην Κέρτεζη Καλαβρύτων.

Ήταν γιος του Αργύρη Στριφτόμπολα και ανηψιός του Θ. Κολοκοτρώνη. Η γιαγιά του ήταν αδερφή του Κωνσταντή Κολοκοτρώνη, πατέρα του γέρου του Μωριά.

Οι γονείς του θέλοντας να τον διδάξουν τα όσα μπορούσε να σπουδάσει την εποχή εκείνη άνθρωπος τον έβαλαν κοντά σε αυστηρούς δασκάλους. Από τη φύση του επιμελής, έμαθε όσα του δίδαξαν και για τις γραμματικές του γνώσεις έλαβε το όνομα «Αναγνώστης».

Στη συνέχεια η οικογένεια του έφυγε κυνηγημένοι από τους Τούρκους στα βουνά της Λακωνίας αλλά και από εκεί αναγκάστηκαν να καταφύγουν στη Ζάκυνθο. Όταν πληροφορήθηκαν ότι η Ηλεία επαναστάτησε κατά της Υψηλής Πύλης προσέτρεξαν για βοήθεια, μη αντέχοντας την εξορία από τα πάτρια εδάφη, επέστρεψαν με κίνδυνο της ζωής τους στην επαρχία Καλαβρύτων.

Ο Αναγνώστης Στριφτόμπολας είχε αναπτύξει πλούσια δράση προεπαναστατικά.

Από το 1800 έως το 1805 διετέλεσε δάσκαλος στην Τρίπολη διδάσκοντας στα παιδιά την πολεμική τέχνη.

Το 1818 φάνηκε πάλι στην Τρίπολη σαν σωματοφύλακας του Ασημάκη Ζαΐμη, ντυμένος και οπλισμένος όπως οι τότε Τούρκοι.

Το 1817 μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία από τον Σωτήριο Χαραλάμπη.

Το 1821, πρώτος ξεσηκώθηκε ο Αναγνώστης Στριφτόμπολας, με τους τετρακόσιους αγωνιστές που είχε υπό τις οδηγίες του.

Πρώτος ξετύλιξε τη Ελληνική Σημαία, με τον μυστηριώδη της παλιγγενεσίας Φοίνικα, και με στιβαρό χέρι ύψωσε «την λυσσώσαν για εκδίκηση σπάθην του».

Μαζί του ενώθηκαν και οι υπόλοιποι Καλαβρυτινοι αγωνιστές, κλείνοντας τους Τούρκους σε τέσσερις οχυρωμένους πύργους, διοικουμένων από τον Αρναούτογλου (Βοϊβόδα Καλαβρύτων).

Μετά από δεκαπενθήμερη πολιορκία ανάγκασαν τους αποκλεισθέντες στους πύργους Τούρκους να παραδώσουν τα όπλα τους.

Μετά την κατάληψη των Καλαβρύτων τα Ελληνικά στρατεύματα μετέβησαν στην Κόρινθο, και από εκεί στο Λεβίδι, για την πολιορκία της Τρίπολης.

Στις 13 Απριλίου συγκεντρώθηκαν στο Λεβίδι όλοι οι γενναίοι Έλληνες με αρχηγούς τους Σωτ. Χαραλάμπη, Αναγνώστη Στριφτόμπολα, Βασίλειο και Νικόλαο Πετιμεζα, Σωτήρη Θεοχαρόπουλο και Νικόλαο Σολιώτη και προετοιμάζονταν να εισβάλλουν ξαφνικά στην τότε καλά οχυρωμένη Τρίπολη.

Στις 14 Απριλίου 1821, ημέρα Τετάρτη, οι Τούρκοι, φτάνουν στο χωριό Κάψια, μια ώρα απόσταση περίπου από το Λεβίδι. Αριθμούσαν οκτώ χιλιάδες πεζούς και δυο χιλιάδες ιππείς. Οι Έλληνες συναθροίστηκαν όλοι στο σπίτι του Σωτήρη Χαραλάμπης.

Ο Αναγνώστης Στριφτόμπολας άνοιξε πολεμότρυπες και μοίραζε στους συντρόφους του φυσέκια για να πολεμούν. Όταν κάθισε κάποια στιγμή πάνω σ’ ένα βαρέλι και έδωσε τη φροντίδα της μάχης στον Κατριμουστάκη, παλαιό κλέφτη, ένα βόλι πέρασε από τη πολεμίστρα τον πήρε στο λαιμό και έπεσε νεκρός. Τότε ο γερο Κατριμουστάκης σκέπασε επιτήδεια το νεκρό με την κάπα του και είπε στους μαχόμενους ότι ο καπετάνιος κοιμάται.

Η μάχη μεταξύ των Τούρκων και των κλεισμένων Ελλήνων στα σπίτια, που δεν ήταν περισσότεροι από εβδομήντα, συνεχιζόταν ώσπου ήρθαν οι βοήθειες από τα έξω μέρη, από τη ράχη «Λάκκα Μαυτρίλα και τη «Μακράν κορυφή». Έφτασαν από το «Κακούρι» ο Σκαλτσάς και Θανάσης Δαγρές και φάνηκαν πάνω στο βουνό «Ελληνίτσα» που μαζί με τους Βυτινιώτες τουφέκισαν όλοι μαζί τους Τούρκους.

Οι Τούρκοι βλέποντες ότι οι Έλληνες θα τους αποκλείσουν ολόγυρα και ενώ άρχιζε να νυχτώνει και να βρέχει άρχισαν να φεύγουν προς τον κάμπο.

Τότε οι Έλληνες έπεσαν επάνω τους μαζί με τους κλεισμένους που απελευθερώθηκαν και τους κατεδίωξαν.

Η προτομή του ήρωα της Ελληνικής επανάστασης Αναγνώστη Στριφτόμπολα βρίσκεται στο Λεβίδι, ενώ σώζεται το σπίτι του στην Κέρτεζη, το οποίο σήμερα στεγάζει τις υπηρεσίες της κοινότητας.

Ο Πύργος Ανδρέα Ζαΐμη

Ο Πύργος του Ανδρέα Ζαΐμη βρίσκεται σε ερειπωμένη πλέον κατάσταση στο χωριό Κερπινή. Ο Ανδρέας Ζαΐμης γεννήθηκε το 1791 στο μικρό αυτό χωριουδάκι, που βρίσκεται βόρεια της πόλης των Καλαβρύτων και είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1070 μέτρων. Γιος του Ασημάκη Ζαΐμη, μυήθηκε από τον Ανδρέα Λόντο στη Φιλική Εταιρεία το 1819 και συμμετείχε ενεργά στην προετοιμασία του Αγώνα. Μαζί με τον Παλαιών Πατρών Γερμανό ύψωσε το λάβαρο της Επανάστασης στο Ιστορικό Μοναστήρι της Αγίας Λαύρας.Συμμετείχε με δικό του στρατιωτικό σώμα στην απόκρουση του Δράμαλη ενώ υπήρξε μέλος της Πρώτης και της Δεύτερης Εθνοσυνέλευσης, του Εκτελεστικού Σώματος, αλλά διετέλεσε και πρόεδρος της Διοικητικής Επιτροπής της Ελλάδας, μέχρι την άφιξη του Καποδίστρια και αργότερα, μετά τη δολοφονία του κυβερνήτη, μέχρι την άφιξη του Όθωνα. Ο Ανδρέας Ζαΐμης με λίγους Καλαβρυτινούς κατέλαβε το χωριό Βόβοδα, για να εμποδίσει την εισβολή των Τούρκων στα Καλάβρυτα. Μάλιστα, κατόρθωσε να αποκρούσει ηρωικά 500 Αλβανούς, που στάλθηκαν από τον Κεχαγιάμπεη. Στις 7 Σεπτεμβρίου ο Τουρκικός στόλος υπό τον Καρά Αλή, πέρασε από τη Βοστίτσα και απέπλευσε για το Γαλαξίδι προκαλώντας λίγες μόνο καταστροφές.Ο Ανδρέας Λόντος, όταν πληροφορήθηκε, ότι τα υπόλοιπα στρατεύματα του Δράμαλη, βάδιζαν παραλιακά προς τη Βοστίτσα, έσπευσε με τους άλλους οπλαρχηγούς, τον Ανδρέα Ζαΐμη, τον Δημήτρη Μελετόπουλο και τους Πετμεζαίους στα στενά της Ακράτας στη θέση Πριόνι. Στη στενή αυτή παραλιακή τοποθεσία κύλησαν βράχους και απέκλεισαν τη στρατιά του Δράμαλη, που ανέρχονταν σε τέσσερις χιλιάδες. Ο Γιουσούφ Πασάς από την Πάτρα, που είχε σπεύσει για να βοηθήσει τους Τούρκους, έστειλε τέσσερα πλοία για να παραλάβουν τους επιζήσαντες Οθωμανούς, αλλά οι περισσότεροι είχαν σκοτωθεί από τους Έλληνες ή είχαν πεθάνει από την πείνα.Ο Ανδρέας Ζαΐμης ολοκλήρωσε την πολιτική του σταδιοδρομία την περίοδο του Όθωνα, ως αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Επικρατείας και πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου. Πέθανε στην Αθήνα το 1840, σε ηλικία 49 ετών.

Ο Πύργος του Λεχουρίτη 

Ο Πύργος του Λεχουρίτη αποτελεί οχυρή μεταβυζαντινή οικία, που ανήκε στον οπλαρχηγό της Επανάστασης Γεώργιο Λεχουρίτη. Βρίσκεται στο χωριό Λεχούρι, 43 χλμ. νοτιοδυτικά των Καλαβρύτων.

Ο ιστορικός αυτός πύργος χτίστηκε, αρχικά ο μισός, από το 1740 έως το 1760 (όταν διορίστηκε ο Αναγνώστης Λεχουρίτης άρχοντας των 32 χωριών της Ερυμάνθειας περιοχής) και ο υπόλοιπος από το 1785 έως το 1790 (όταν πάλι διορίστηκε άρχοντας ο εγγονός του Αναγνώστης, αγωνιστής του 1821 μαζί με τους τέσσερις γιους του).

Ο πύργος του Λεχουρίτη είχε υπόγεια κρυφή διάβαση προς το τότε παράρτημά του– σημερινό σπίτι του Ν. Σακελλαρόπουλου (η διάβαση διακρίνεται ακόμα). Ο πύργος γνώρισε μεγάλες δόξες, φιλοξένησε στις σάλες του σπουδαίες μορφές του 1821, ενώ εδώ φυλακίσθηκε ο Τούρκος διοικητής των Καλαβρύτων Ιμπραήμ Αρναούτογλου, μετά την απελευθέρωση της πόλης, στις 21 Μαρτίου 1821. Το μεγάλο αυτό εθνικό μνημείο επισκέφθηκαν το 1840 πρώτοι Βασιλείς της Ελλάδος, Όθωνας και Αμαλία, για να γνωρίσουν από κοντά και να τιμήσουν τον καπετάν Γιώργη Λεχουρίτη. Το 1829, ο Γιώργης Λεχουρίτης παντρεύτηκε την ανηψιά του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Βενέτα, μιας και είχε κερδίσει την εκτίμηση του γνωστού οπλαρχηγού λόγω του ηρωισμού και της μόρφωσής του.

Ο πύργος έμεινε κλειστός για κάμποσα χρόνια μετά την επιδημία του 1854, κι έπειτα πουλήθηκε, το 1905, στον πατέρα του Γιώργη Πορετσάνου από τον Γιάννο, γιο του Γιώργη Λεχουρίτη (και δήμαρχο για πολλά χρόνια στην Κάτω Αχαΐα). Το Λεχούρι οφείλει πολλά στον Γιώργη Πορετσάνο, διότι ως λογοτέχνης και συγγραφέας διέσωσε πολλά ιστορικά στοιχεία του χωριού. καταγράφοντάς τα. Ο πύργος, που ανήκει πια στην κόρη του, κ. Ελένη Πορετσάνου, ανακαινίστηκε εξ ολοκλήρου το 1990 και σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση. Μάλιστα, σε τμήμα του πύργου λειτουργεί σήμερα Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο, ενώ κάθε χρόνο, στον προαύλιο χώρο του, πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις και διαλέξεις.

Το Κάστρο των Καλαβρύτων

Το Κάστρο των Καλαβρύτων ή Κάστρο της Ωριάς, βρίσκεται σε λόφο ανατολικά της πόλης των Καλαβρύτων[3], σε απόσταση 1,5 περίπου χιλιομέτρου από το κέντρο της. Χτίστηκε κατά την περίοδο της Λατινοκρατίας, από τον πρώτο βαρώνο των Καλαβρύτων, Όθων ντε Τουρναί (Othon de Tournay), μετά το 1208. Σήμερα υπάρχουν μόνο ερείπια από το Κάστρο[4].

Ιστορικό υπόβαθρο
Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους της Δ’ Σταυροφορίας το 1204, τα εδάφη της μέχρι τότε Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μοιράστηκαν στους Σταυροφόρους ως κράτη υποτελή στην Λατινική Αυτοκρατορία. Την Πελοπόννησο κατέλαβε ο Γουλιέλμος Σαμπλίτης και ίδρυσε το Πριγκιπάτο της Αχαΐας, μοιράζοντας στους ιππότες του τα εδάφη της Πελοποννήσου σε Βαρωνίες. Η Βαρωνία των Καλαβρύτων ιδρύθηκε το 1209 και δόθηκε στον Όθωνα ντε Τουρναί (ή Ότον ντὲ Ντουρνά όπως τον αναφέρει το Χρονικό του Μορέως). Όπως και οι περισσότεροι ιππότες που έλαβαν Βαρωνίες, ο Όθωνας έχτισε το Κάστρο των Καλαβρύτων για να έχει μια οχυρή θέση με την οποία να μπορεί να προστατεύσει στρατιωτικά την πρωτεύουσα της Βαρωνίας του.

Ιερά Μονή Μεγάλου Σπηλαίου

Η Ιερά Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου βρίσκεται στο 10ο χιλιόμετρο του δρόμου Καλαβρύτων – Πούντας – Ε.Ο. Πατρών – Αθηνών.

Το τοπίο, η εφέστια εικόνα της Σπηλαιώτισσας και το αδούλωτο φρόνημα των μοναχών κάνουν το μοναστήρι μοναδικό. Κολλημένο πεισματικά σε ένα ευρύχωρο σπήλαιο (απ’ όπου και το όνομα του), στη βάση πελώριου, απειλητικού, κάθετου βραχώδους συγκροτήματος τού Χελμού σε υψόμετρο 940 μ., προκαλεί δέος και θαυμασμό με τη μοναδικότητα του. Το καθολικό σκαμμένο στο βράχο, είναι Ναός σταυροειδής εγγεγραμμένος με δύο νάρθηκες. Ο κύριος Ναός διατηρεί τις τοιχογραφίες του 1653, αξιόλογα μαρμαροθετήματα στο δάπεδο, ξυλόγλυπτο τέμπλο, παλαιότερο άμβωνα κ.λπ., ενώ στο νάρθηκα οι τοιχογραφίες ανάγονται στις αρχές του 19ου αιώνα. Στο Ναό αυτό φυλάσσεται η εικόνα της Παναγίας, που αποδίδεται κατά την παράδοση στον Ευαγγελιστή Λουκά, τύπου «Βρεφοκρατούσης», δουλεμένη με κερί και μαστίχα σε σανίδα, ελαφρώς πατραμορφωμένη από τις κατά καιρούς πυρκαγιές.

Η Μονή συνδέεται με πολλά θαύματα και παραδόσεις, με ιδιαίτερη προσφορα στον Αγώνα του 1821 καθώς και στην Κατοχή του 1943 και μέχρι σήμερα διατηρεί και φυλάσσει πολλά και πολύτιμα ιερά και εθνικά κειμήλια: εθνικές στολές, σιγγίλια, χειρόγραφα με εξαίρετες μικρογραφίες, πολύτιμοι καλλιτεχνικότατοι χρυσοί σταυροί με τίμιο ξύλο, ιερά σκεύη, μεγάλης αξίας εικόνες, χαλκογραφίες, επτανησιακό τέμπλο, ωραίο δισκίο, εξαπτέρυγα, το ωμοφόριο του Χρύσανθου Νοταρά, επιτάφιοι, αντιμήνσια, προσωπογραφίες κ.α. Σε ειδικό παρεκκλήσιο παρουσιάζονται άλλες εικόνες, λειψανοθήκες (κάρες των ιδρυτών τής Μονής) κλπ., ενώ σε άλλη στεγάζεται η βιβλιοθήκη της Μονής, που σώζει ακόμη δεκάδες παλαιότυπα.

Από τα αξιοθέατα οι μοναχοί συνήθως δείχνουν στον επισκέπτη το «Τρύπιο Λιθάρι» (οπή απ’ οπού διέρχεται το φως τού ήλιου μόνο στις δύο ισημερίες του), το τεράστιο βαρέλι «Αγγελής» (χωρητικότητας 10.000 περίπου κιλών) και στην απέναντι κορυφή το «1821» γραμμένο από την ίδια τη φύση. Δίκαια, λοιπόν, η φήμη του Μοναστηριού είχε ξεπεράσει τα σύνορα τής Πελοποννήσου.

Ωράριο λειτουργίας: Καθημερινά 08:00π.μ. μέχρι την δύση του ήλιου.

Ιερά Μονή Αγίας Λαύρας

Η ιστορική Μονή της Αγίας Λαύρας, 5 χλμ. νοτιοδυτικά της πόλης των Καλαβρύτων, αποτελεί το λίκνο τής εθνικής μας παλιγγενεσίας. Είναι πανελλήνιο εθνικοθρησκευτικό προσκύνημα πρώτου μεγέθους και μια από τις αρχαιότερες Μονές του ελληνικού και κυρίως του πελοποννησιακού χώρου, αληθινό σέμνωμα της περιοχής. Συνδεδεμένη αρχικά με τη Μέγιστη Λαύρα του Άθω διαγράφει αδρομερώς μια ιστορία αντίστοιχη προς τα κατά καιρούς τρία καθολικά της: Παλαιομονάστηρο, Ιστορικός Ναός, Σημερινή Μορφή.

Υπήρξε το θέατρο πολεμικών γεγονότων της μεγάλης Εξεγέρσεως τού 1821 και διεκδικεί την πρωτοπορία του Αγώνος με την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, κάτω από το θόλο του Ναού της. Ο πολυτιμότερος θησαυρός που βρίσκεται στο μοναστήρι είναι το Λάβαρο της Ορκωμοσίας των Αγωνιστών του 1821, η πρώτη δηλαδή σημαία του Ελληνικού Έθνους, τα όπλα των Αγωνιστών και τα άμφια του Αρχιεπισκόπου Παλαιών Πατρών Γερμανού, έγγραφα, εικόνες και Ευαγγέλια ανυπολόγιστης καλλιτεχνικής και εθνικής αξίας. Επίσης, ξεχωρίζει η κάρα του «Αγίου Αλεξίου του ανθρώπου του Θεού», πολιούχου της Μαρτυρικής Πόλης των Καλαβρύτων, η μνήμη του οποίου τιμάται στις 17 Μαρτίου.

Ωράριο λειτουργίας:
-Χειμερινό ωράριο: 10:00π.μ – 13:00μ.μ. και 15:00μ.μ. – 16:00μ.μ
-Θερινό ωράριο: 10:00π.μ. – 13:00μ.μ. και 16:00μ.μ. – 17:00μ.μ.

Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Βλασίας

Η Μονή Αγίου Νικολάου Βλασίας είναι μια ιστορική μονή, που ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας. Βρίσκεται κοντά στο χωριό της Άνω Βλασίας Καλαβρύτων και είναι σκαρφαλωμένη στην κορφή ενός κατάφυτου από έλατα βουνού (παρυφή του Ερύμανθου) σε υψόμετρο 1.075 μέτρων. Απέχει από τα Καλάβρυτα 28 χλμ. και από την Πάτρα 48 χλμ.

Δεν σώζεται ακριβής ημερομηνία ίδρυσης της Μονής, τοποθετείται όμως χρονολογικά στον 10ο αιώνα μ.Χ. και δημιουργήθηκε από Αγιορείτες ασκητές (ίσως τους ίδιους που ίδρυσαν και την Μονή της Αγίας Λαύρας). Ο θρύλος λέει πως οι κτήτορες είχαν επιλέξει αρχικά να χτιστεί το μοναστήρι σε διαφορετική τοποθεσία όμως, βλέποντας να καταρρέουν τα πρώτα τους οικοδομήματα κι έπειτα να χάνονται ανεξήγητα τα εργαλεία τους και να βρίσκονται στην κορφή του βουνού, κατάλαβαν ότι ήταν θέλημα θεού να χτιστεί το μοναστήρι στη θέση στην οποία βρίσκεται σήμερα. Σύμφωνα με άλλη μαρτυρία, ο πρώτος καλόγερος της Μονής είδε στον ύπνο του ένα θεϊκό όραμα, το οποίο του όρισε την ακριβή θέση.

Η Μονή του Αγίου Νικολάου κάηκε και ξαναχτίσθηκε από την αρχή τρείς φορές (επιγραφή που υπάρχει στο καθολικό μάς πληροφορεί ότι η τελευταία «εκ βάθρων» ανακαίνιση έγινε το 1892).

Τον Ιούλιο του 1827 ένα στρατιωτικό σώμα 1.100 περίπου Ελλήνων που είχαν οχυρωθεί γύρω από τη μονή με αρχηγό το Βασίλειο Πετιμεζά προσπάθησε να ανακόψει την προέλαση 3.000 Τούρκων υπό το Δελή Αχμέτ χωρίς ωστόσο να τα καταφέρει. Η Μονή ενεπλάκη και στην πολύνεκρη μάχη της Βλασίας, στον τελευταίο εμφύλιο πόλεμο, στις 23 Ιουλίου του 1948. Λέγεται ότι ο διοικητής του Συντάγματος είδε το βράδυ στον ύπνο του τον Άγιο Νικόλαο και τον προειδοποίησε ότι ήταν περικυκλωμένος. Στη μάχη που κράτησε πάνω από 8 ώρες, υποχώρησαν οι αντάρτες, χάνοντας 68 άνδρες, ενώ οι απώλειες του Εθνικού Στρατού (οι οποίες χρησιμοποίησαν τη μονή ως καταφύγιο) ήταν 11(ή 10?) άνδρες, στη μνήμη των οποίων υπάρχει μνημείο στο πίσω μέρος της Μονής, με τα ονόματα των πεσόντων.

Στο παρελθόν, η Μονή είχε καταφέρει να έχει πάνω από 100 μοναχούς, μα σήμερα θεωρείται γυναικεία κοινοβιακή. Τελεί υπό την προστασία δύο Αγίων: του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού που υπήρξε «ορφανών προστάτης και βοηθός» και του στρατιωτικού και γενναίου Αγ. Νικολάου του Νέου.

Στην κεντρική πύλη επιγραφή αναγράφει την χρονολογία «1810» ενώ άλλη επιγραφή κάτω από την πύλη του Καθολικού αναφέρει ότι «το 1892 ανιδρύθη εκ βάθρων ο αρχαίος ούτος Ναός». Η βασιλική με τρούλο που έχει το καθολικό της Μονής δεσπόζει στο κέντρο της αυλής, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το παλιό παρεκκλήσι της Γέννησης της Θεοτόκου, καθώς και το σκευοφυλάκιο της Μονής. Στο Σκευοφυλάκιο φυλάσσεται μεγάλος αριθμός ιερών λειψάνων, πολύτιμα Ευαγγέλια, βυζαντινές εικόνες, ιερά κειμήλια, αλλά και το παλιό ξυλόγλυπτο τέμπλο του καθολικού της Μονής.

Η θέα από το πλάτωμα της Μονής στο πίσω μέρος (εκεί που βρίσκεται και το μνημείο των πεσόντων) είναι μοναδική. Φαίνονται οι κορυφές του Ερύμανθου και η κοιλάδα του Σελινούντα, ενώ η ματιά μας χάνεται στις καταπράσινες πλαγιές του χωριού Καλλιφωνίου. Απέναντι από τη Μονή είναι και οι λόφοι Χαρκόσκαλα και Αγγελόκαστρο.

H εορτή του Αγίου Νικολάου του εν Βουνένοις (Αγίου Νικολάου του νέου)

Στις 9 Μαΐου εορτάζει το ιστορικό μοναστήρι στην Βλασία Καλαβρύτων, αφού 9 Μαΐου του 720 μ.Χ μαρτύρησε ο Άγιος Νικόλαος ο Νέος. Με ευλάβεια και αρκετούς προσκυνητές τιμάται κάθε χρόνο εκείνη την ημέρα, καθώς η πανέμορφη φύση ενώνεται με τις ψαλμωδίες του ναού και δημιουργεί ένα μυσταγωγικό τοπίο.

Ιερά Μονή Μακελλαριάς

Κοντά στις όχθες του ποταμού Σελινούντα και σε απόσταση 30 χλμ. από την πόλη των Καλαβρύτων βρίσκεται η Ιερά Μονή Μακελλαριάς, η οποία είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

Χτίστηκε από το στρατηγό του Ιουστινιανού Βελισσάριο το 532 μ.Χ., όπως φαίνεται από επιγραφή που σώζεται μέχρι σήμερα, ώστε να εξιλεωθεί από τη σφαγή κατά την περίφημη «Στάση του Νίκα» στην Κωνσταντινούπολη. Στο μέσο του μοναστηριού είναι χτισμένος ο ναός της Παναγίας, βυζαντινού ρυθμού, σταυροειδής με ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο, πάνω στο οποίο βρίσκεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Είναι έργο βυζαντινής εποχής που θαυμάζεται από όλους, γιατί όπου κι αν σταθεί ο προσκυνητής τα μάτια Της είναι γυρισμένα προς αυτόν. Το μοναστήρι καταστράφηκε από τους Τούρκους το 1458, και ανακαινίστηκε από τον ιερομόναχο Νεόφυτο. Το αρχικό όνομα του μοναστηριού ήταν Παναγία η Λιθοστρωτιώτισσα, επειδή είναι χτισμένο πάνω σε βράχο. Το όνομα «Μακελλαριά» το μοναστήρι το πήρε από το μακελειό που έγινε, όταν πήγαν να το κατακτήσουν οι Τούρκοι το 1458, οπότε και το κατέλαβαν και σκότωσαν τους μοναχούς που βρίσκονταν εκεί. Μετά την καταστροφή οι πατέρες αποφάσισαν να χτίσουν το μοναστήρι χαμηλότερα σε μια σπηλιά για να προστατεύονται από τις καιρικές συνθήκες. Οι άνθρωποι του συνεργείου που ανέλαβε την κατασκευή του, έβρισκαν κάθε πρωί τα κτίρια τους χαλασμένα και τα εργαλεία τους πάνω στο βράχο που είναι το σημερινό μοναστήρι. Μετά από συζητήσεις και διαφωνίες αποφάσισαν να χτίσουν εκεί που ήταν τα υλικά και τα εργαλεία τους. Ανοίγοντας τα θεμέλια βρήκαν ένα χωμάτινο κιούπι με λάδι, το οποίο σώζεται μέχρι και σήμερα, και την εικόνα της Παναγίας.

Σε επόμενη επίθεση των Τούρκων, η παράδοση θέλει τους Τούρκους να απωθούνται από τους μοναχούς και τους υποτακτικούς που βρίσκονταν εκεί και τον ηγούμενο της μονής να κάνει συμφωνία με το στρατηγό των Τούρκων πως, αν σπάσει το καντήλι που θα πετάξουν στο βράχο, τότε θα παραδοθούν, αν όμως δεν σπάσει θα γυρίσουν να φύγουν χωρίς να κάψουν το μοναστήρι. Έτσι κι έγινε, πέταξε ο ηγούμενος το καντήλι της Παναγίας στο βράχο, κατέβηκαν δυο Τούρκοι στρατιώτες και το βρήκαν να κρέμεται από ένα κλαδί ενός δέντρου. Το ανέβασαν στο στρατηγό τους και εκείνος με τη σειρά του τήρησε τη συμφωνία που είχε κάνει με τον ηγούμενο και έφυγαν χωρίς να κάψουν το μοναστήρι.

Ο πολυτιμότερος θησαυρός του μοναστηριού είναι η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας και το κιούπι με το θαυματουργό λάδι ενώ αρκετά σημαντικά κειμήλια εκλάπησαν σε ληστεία το Σεπτέμβριο του 1980. Αξίζει να αναφέρουμε ότι σε μικρή απόσταση από τη Μονή, ο επισκέπτης ακολουθώντας ένα μικρό μονοπάτι οδηγείται στο μικρό εκκλησάκι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Είναι φτιαγμένο μέσα σε ένα μικρό σπήλαιο λίγο πιο χαμηλά από το σημερινό μοναστήρι. Όλο το χρόνο ρέει αστείρευτα από το βράχο «αγίασμα».

Η Μονή τιμάται στις 15 Αυγούστου, 23 Αυγούστου και 14 Σεπτεμβρίου.

Ωράριο λειτουργίας:
– Χειμερινό ωράριο 9:00 π.μ.- 16:00 μ.μ.
– Θερινό ωράριο 9:00π.μ.- 13:00μ.μ. & 16:30 μ.μ.- 20:00 μ.μ.

Η Ιερά Μονή κάθε Τρίτη παραμένει ΚΛΕΙΣΤΗ

ΚΑΘΕ ΚΥΡΙΑΚΗ Θ. Λειτουργία 7.30 – 10.00 π.μ.

Ιερά Μονή Αγίων Θεοδώρων Αροανίας

Χτισμένη στην καταπράσινη πλαγιά του βουνού Ζέμπι, σε υψόμετρο 1000 μ. περίπου, στην περιοχή της Αροανίας, και σε απόσταση 28 χλμ από τα Καλάβρυτα, βρίσκεται η Μονή των Αγίων Θεοδώρων.

Δυστυχώς δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία σχετικά με το έτος ίδρυσης της Μονής, μόνο μια επιγραφή στην είσοδο της εκκλησίας η οποία αναφέρει την ανακαίνισή της το 1924 από τον Ηγούμενο Συμεών, από το Αγρίδι. Υπάρχει όμως και η άποψη ότι η ιστορία της αρχίζει το 1.000 – 1.100 μ.Χ. Στην συνέχεια γνωρίζει περιόδους ακμής και παρακμής, όπως πολλές Μονές του Ελλαδικού χώρου και κυρίως κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Η προσφορά της Μονής στον Αγώνα του 1821 ήταν σημαντική,  αφού αποτέλεσε το κέντρο των Φιλικών της περιοχής, έγινε ορμητήριο πολλών αγωνιστών για μάχες που δίνονταν στα γύρω χωριά, τροφοδοτούσε με τρόφιμα και χρήματα, και λειτούργησε ως Κρυφό Σχολειό, όπου τα παιδιά μάθαιναν τα πρώτα τους γράμματα και μετά συνέχιζαν στη Σχολή Σοπωτού που ιδρύθηκε το 1796  για να διατηρήσει άσβεστη τη φλόγα για την λευτεριά του σκλαβωμένου γένους. Ωστόσο μετά την απελευθέρωση είχε πολλά χρέη τα οποία κάλυψε η αγάπη και η πίστη των γύρω κατοίκων. Σήμερα κατοικείται από μοναχές οι οποίες βιώνουν το ευσεβές φρόνημα της Εκκλησίας και τις παραδόσεις του Ορθόδοξου Κοινοβιακού Μοναχισμού και αποφάσισαν να αφιερωθούν και να στελεχώσουν την ορεινή Ιερά Μονή Αγίων Θεοδώρων Αροανίας. Τα πιο πολύτιμα κειμήλια της Μονής αποτελούν οι επτά λειψανοθήκες όπου φυλάσσονται τα Ιερά Λείψανα των Αγίων Θεοδώρων και 21 άλλων Αγίων της Εκκλησίας μας, ένα Ευαγγέλιο του ΙΗ’ αι. με ασημοστόλιστο κάλυμμα, μερικά πολύ παλιά λειτουργικά βιβλία καθώς και δύο εικόνες των Αγίων Θεοδώρων και της Παναγίας.

Η Μονή τιμάται το πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Σαρακοστής και στις 8 Ιουνίου.

Ωράριο λειτουργίας:
– Θερινό ωράριο: καθημερινά 9:00π.μ.-18:00μ.μ.
– Χειμερινό ωράριο: καθημερινά  9:00π.μ.-16:00μ.μ.

Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Λειβαρτζίου

Η Ι. Μ. Αγίας Τριάδος, ένα μνήμειο θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, χτίστηκε το 1650 στην περιοχή ‘’Κατάκρη’’ όμως λόγω του δύσβατου εδάφους μεταφέρθηκε αργότερα στη θέση ‘’Θουγέικα’’.

Ο ναός, χωρητικότητας 50-60 ατόμων, είναι τρισυπόστατος, με τρούλο και πρόναο, διακοσμημένος με πολλές και ιδιαίτερες βυζαντινές αγιογραφίες. Το μοναστήρι απέκτησε μεγάλη περιουσία εξαιτίας των πολλών μοναχών που διακονούσαν εκεί, μα πάνω απ’όλα λόγω της εργατικότητάς τους.

Στα τέλη του 17ου αι., ο δάσκαλος, Λεόντιος Σκάρμας, από το Σοποτό, ίδρυσε σχολείο εντός της Μονής όπου δίδασκε την ελληνική και λατινική γλώσσα.

Παρόλο που το 1836 με απόφαση του ελληνικού κράτους διαλύθηκαν πολλά μοναστήρια, στην Αγία Τριάδα παρέμειναν κάποιοι λίγοι μοναχοί, οι οποίοι το διατήρησαν σε πολύ καλή κατάσταση. Μετά το 1850 όμως, ερήμωσε και παρήκμασε ολοκληρωτικά, εώς ότου ο Λειβαρτζινός ευεργέτης, Θεόδωρος Τσαβλίρης άφησε όλη του την περιουσία στο χωριό, βάζοντας όρο να δημιουργηθεί δίκτυο ύδρευσης-άρδευσης ώστε να έχει νερό το  μοναστήρι. Αργότερα δύο άλλοι σπουδαίοι ευεργέτες, ο Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου και ο Ιωάννης Ανδρόπουλος διέθεσαν μεγάλα ποσά για την ανακαίνιση και τη συντήρηση της Μονής. Σε αυτό το εγχείρημα δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε στην πολύτιμη και καθοριστική συμβολή του ιερέα, Σωτήρη Κλεπετούνα.

Το 1998, βρέθηκε στην Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους, η πολύτιμη σφραγίδα του μοναστηριού η οποία φυλάσσεται ακόμη εκεί και θυμίζει την αίγλη, τη δόξα και την προσφορά της Αγίας Τριάδος.

Κάθε χρόνο, της Πεντηκοστής τιμάται η Μονή μέσα σε ένα ευχάριστο, εορταστικό κλίμα και με τη συμμετοχή των γύρω οικισμών.

Ιερό Προσκύνημα Παναγίας Πλατανιώτισσας

Σε απόσταση 30 χλμ από την πόλη των Καλαβρύτων μέσα σ’ένα καταπράσινο, ειδυλλιακό τοπίο, με άφθονα, κρυστάλλινα νερά, βρίσκεται το εκκλησάκι της Παναγίας της Πλατανιώτισσας.

Ο μικρός αυτός ναός σχηματίστηκε  μέσα στο κοίλωμα (κουφάλα) ενός τεράστιου, υπεραιωνόβιου πλατάνου ο οποίος προήλθε από την συνένωση τριών πλατάνων που φύτρωσαν μαζί, και με την πάροδο του χρόνου δημιούργησαν αυτό το αξιοθαύμαστο αριστούργημα της φύσης. Το ιστορικό αυτό πλατάνι έχει ύψος 25 μ. περίπου, περίμετρο στη βάση του 16 μ. και στο μέσο του 12,65 μ. και χωρά περίπου 20 προσκυνητές. Υπάρχει ένα μικρό τέμπλο, με δυο κίονες οι οποίοι σχηματίζουν την Ωραία Πύλη. Η εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας ‘’αποτυπώθηκε’’ πάνω στο πλατάνι, στο εσωτερικό του κοιλώματος, όταν, σύμφωνα με την παράδοση, στα χρόνια της εικονομαχίας, οι μοναχοί του Μεγάλου Σπηλαίου, για να τη σώσουν, τη μετέφεραν από τόπο σε τόπο και έτσι διανυκτέρευσαν ένα βράδυ στο χωριό Κλαπατσούνα (όπως λεγόταν τότε), μέσα στο φυσικό κοίλωμα του πλατάνου. Το πρωί όταν πήραν την εικόνα για να συνεχίσουν το δρόμο τους είδαν έκπληκτοι το αποτύπωμά της στον κορμό του δέντρου, εκεί ακριβώς που την είχαν ακουμπήσει. Έτσι ονομάστηκε Παναγία η Πλατανιώτισσα και  γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου.

Πλατανιώτισσα Καλαβρύτων, Τ.Κ. 25100

Ιερός Ναός Κοιμήσεως Της Θεοτόκου Ψωφίδας (Τριπόταμα)

Κατηγορία Ναού (Λειτουργική χρήση): ΕΝΟΡΙΑΚΟΣ ΝΑΟΣ

Υπεύθυνοι Ναού: Πρωτοπρ. π. Ιωάννης Μπαμπίλης

Αρχιερατική περιφέρεια: ΑΡΟΑΝΙΑΣ

Τηλέφωνο: 26920-51490

Κατηγορία Ναού (Παλαιότητα / Ιστορικότητα): Ιστορικός Ναός 19ου αιώνος (1830 – 1900)

Η Εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου στα Τριπόταμα βρίσκεται εντός φρουριακού μοναστηριακού συγκροτήματος του 19ου αι. (1817). Το τείχος έχει ύψος περίπου 6 μέτρα και περίμετρο περίπου 200 μέτρα. Είναι κτισμένη σε θεμέλια παλαιοχριστιανικού ναού, στον ίδιο χώρο που στην αρχαιότητα ήταν κτισμένος ο ναός της Ερυνίκης Αφροδίτης. Το συγκρότημα είναι κτισμένο στους πρόποδες του λόφου της ακρόπολης της αρχαίας Ψωφίδας.
Στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας φυλάσσονται λείψανα (κίονες κ.α.) του αρχαίου ναού.

Ιερά Μονή του Αγίου Αθανασίου στα Φίλια Καλαβρύτων

Η Ιερά Μονή του Αγίου Αθανασίου, μετόχι σήμερα της Ι.Μ. Αγίας Λαύρας Καλαβρύτων, βρίσκεται ανατολικά του χωριού Φίλια.

Είναι ένα καστρομονάστηρο κτισμένο στις νοτιοδυτικές υπώρειες του Θισβέτιου όρους, σε υψόμετρο 926 μέτρων. Υψώνεται επιβλητική σε μια μαγευτική θέση, εξαιρετικού φυσικού κάλλους, μέσα σε δάσος δρυών, ελιών, πρινών και κυπαρισσιών, που προστατεύεται από τους ανέμους, ενώ ο ήλιος την φωτίζει με το ζωογόνο φως του, από την ανατολή ως τη δύση του.

Η μονή του Αγίου Αθανασίου απέχει από το χωριό των Φιλίων περίπου 2,5 χιλιόμετρα ασφαλτοστρωμένου δρόμου και από την Αθήνα 201 χιλιόμετρα. Η διαδρομή προς αυτήν από την Αθήνα διαρκεί περίπου 2 ώρες και 20 λεπτά. Απέχει επίσης από τα Καλάβρυτα περίπου 35 χιλιόμετρα και από την Πάτρα περίπου 107 χιλιόμετρα.

Η μονή είναι αφιερωμένη στον Πατριάρχη Αλεξάνδρειας Αθανάσιο τον Μέγα και εορτάζει κάθε χρόνο στις 18 Ιανουαρίου, ημέρα μνήμης του Αγίου, και στις 2 Μαΐου, ημέρα ανακομιδής των Ιερών Λειψάνων του.

Από το 1997, η μονή έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο της Βυζαντινής/Μεσοβυζαντινής περιόδου.

Η μονή του Αγίου Αθανασίου είναι σύγχρονη της Αγίας Λαύρας και του Αγίου Νικολάου Βλασίας. Ιδρύθηκε ως ανδρικό κοινόβιο τον 10ο αιώνα από Πελοποννήσιο μοναχό του Αγίου Όρους, που επανήλθε στην πατρίδα του. Έχει υποστεί εμπρησμούς και καταστροφές από τον Ιμπραήμ Πασά το 1826 και από τους Γερμανούς κατακτητές το Σεπτέμβριο του 1943.

Για την ανοικοδόμηση της μονής έχουν χρησιμοποιηθεί αρχιτεκτονικά μέλη από κτήρια και ναούς του αρχαίου Κλείτορα, που και σήμερα είναι εμφανή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι 4 μαρμάρινοι κίονες που βαστάζουν τον τρούλο. Είχαν καλυφθεί κατά το παρελθόν με ασβεστοκονίαμα. Κατά τις εργασίες αναστυλώσεως του ναού έχουν αποκαλυφθεί 2 από αυτούς. Αποτελούνται από τεμάχια αρχαίων κιόνων που έχουν συγκολληθεί μεταξύ τους, δύο από τα οποία είναι με ραβδώσεις. Η μονή αποτελεί τυπικό δείγμα μοναστηριακής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα, με επισκευές του 19ου αιώνα, που αντανακλά μια διαχρονική ομορφιά, χάρις στην κομψότητα του μνημείου. Τα κτήρια είναι λιθόκτιστα με στοιχεία που ανήκουν στην λαϊκή αρχιτεκτονική της εποχής, η οποία απαντάται σε όλη την Πελοπόννησο. Περικλείεται από ορθογώνιο περίβολο, μέρος του οποίου αποτελεί η τοιχοδομία των κτηρίων της μονής. Από το έτος 1992, με πρωτοβουλία της αδελφότητας Φιλιωτών, έχει αρχίσει η συντήρηση και αναστύλωση της Ιεράς Μονής, έχουν εκτελεστεί έργα υδροδότησης, ηλεκτροδότησης και ανακατασκευής διαφόρων τμημάτων της, ώστε να καταστεί κατοικήσιμη.

Σήμερα εγκαταβιώνει στην Ιερά Μονή ο μοναχός π. Ιωσήφ και είναι επισκέψιμη καθημερινά. Η διεύθυνση της μονής είναι: «Άγιος Αθανάσιος Φιλίων Καλαβρύτων, τ.κ. 25007.

Ιερά Μονή Ευαγγελίστριας Δάφνη

Σε απόσταση 3χλμ. από τη Δάφνη και σε υψόμετρο 950μ. βρίσκεται η Ι. Μ. Ευαγγελίστριας, ένα γραφικό, βυζαντινό μοναστήρι με πολύ σημαντική για την περιοχή ιστορική πορεία.

Υπάρχουν πολλές εκδοχές για το πότε χτίστηκε το μοναστήρι, που κυμαίνονται από τον 11ο εως τον 16ο αι., από την Βυζαντινή εποχή εώς την περίοδο της Τουρκοκρατίας σύμφωνα με τις αγιογραφίες και άλλα στοιχεία που διεσώθησαν.

Η Μονή καταστράφηκε το 1770 από τους Αλβανούς, το 1826 από τον Ιμπραήμ, το 1833 αναστηλώθηκε και το 1854 διαλύθηκε και ερημώθηκε  μέχρι το 1979 οπότε και ανακαινίσθηκε και κατοικήθηκε από μια μοναχή.

Εκεί, ίσως υπήρχε το Παλαιομονάστηρο, το οποίο γιόρταζε την ημέρα της Αναλήψεως. Αργότερα εγκαταλείφθηκε όμως εξακολουθεί να τελείται η γιορτή της Αναλήψεως και από την Ι.Μ. Ευαγγελίστριας.

Στον Αγώνα του 1821 για την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό, η Μονή έπαιξε σπουδαίο ρόλο καθώς όλοι οι οπλαρχηγοί περνούσαν από εκεί για πληροφορίες, τροφοδοσία κτλ.

Σήμερα αποτελεί ένα γυναικείο μοναστήρι που προσφέρεται για ηρεμία και θρησκευτική γαλήνη μέσα σ’ένα επιβλητικό, καταπράσινο τοπίο.

Ιερά Μονή Πορετσού

Η Μονή Πορετσού είναι αφιερωμένη στην Παναγία την Πορετσιώτισα και είναι χτισμένη ανάμεσα στους δύο οικισμούς Αγράμπελα (Πορετσό) και Πλατανίτσα (Γερμοτσάνι), σε υψόμετρο 900 μ. δίπλα στον Ερύμανθο ποταμό, εορτάζει στης 15 Αυγούστου και ανήκει στην Ιερά μητρόπολη Ηλείας.

Η Μονή δεν διαθέτει δική της Αδελφότητα.

Εντάχθηκε σε πρόγραμμα προσκυνηματικού τουρισμού και ανακαινίστηκε το 2013.

Είναι επισκέψιμη και διαθέτει δυνατότητα φιλοξενίας.

Για περισσότερες πληροφορίες: moniporetsou.gr 

Ο Μητροπολίτης Αντώνιος οριοθετεί την ίδρυσή της περί τον Ι’ αιώνα από το μοναχό όσιο Λουκά, ενώ άλλοι ερευνητές λένε πως ιδρύθηκε από τον όσιο Μελέτιο τον ΙΑ’ αιώνα.

Η παράδοση μας λέει ότι το Μοναστήρι αυτό αρχικά είχε κτισθεί σε άλλη θέση και συγκεκριμένα στα όρια των Αγραμπέλων και Κρυόβρυσης, στη θέση Παναγιά. Σήμερα εκεί υπάρχει μικρό εκκλησάκι της Παναγίας. Το Μοναστήρι αυτό κατά την παράδοση κάηκε και κτίσθηκε  στην θέση που βρίσκεται σήμερα από τον Σπήλιο Κοκλώνη, άρχοντα του Πορετσού.

Το μοναστήρι είναι φτωχό από κειμήλια και  ιερά σκεύη λόγω των λεηλασιών που έχει δεχτεί. Σώζονται: Ένας χειρόγραφος κώδικας  των τεσσάρων Ευαγγελίων σε μεμβράνη, δίπτυχο χειρόγραφο του 1698 του ηγουμένου Σεραφείμ και 18 φύλλα χειρόγραφα σε μεμβράνη βγαλμένα από κώδικα άλλης μονής.

Η Μονή διαθέτη μεγάλη κτηματική περιουσία βοσκοτόπων στα Αγράμπελα και στις Πόρτες του τέως Δήμου Δύμης, Ν. Αχαΐας. Στα περιουσιακά στοιχεία της Μονής ανήκει ο Νερόμυλος και η Νεροτριβή. 

Ο Ιωάννης Νουχάκης, σrην «Ελληνική χωρογραφία» σημειώνει τα εξής: 1901 Πορετσού υπάρχει Μετόχιον (στο δήμο Δύμης) και η μονή Πορετσού εις ην συνεχωνεύθει και ήτις ήτο Σιγγίλιον τoυ Πατριάρχου Κύριλλου, όστις το 1804 ώρισεν αυτήν ως Σταυροπήγιον ανεξάρτητον του Αρχιεπισκόπου Ωλένης.

Το 1943 το μοναστήρι λεηλατήθηκε από τους Γερμανούς και συχρόνως έκαψαν  13 σπίτια στο Πορετσό και 35 στην Μορόχοβα .  Οι  ανεκτίμητης τέχνης τοιχογραφίες του Ναού έχουν αγιογραφηθεί από τους αδελφούς Γεώργιο και Δημήτριο Μόσχο το 1611, όταν επίσκοπος Ωλένης ήταν o Θεόδουλος. Το Μοναστήρι του Πορετσού από τα χρόνια τα παλιά υπήρξε  προπύργιο του Χριστιανισμού και το καταφύγιο του Ελληνισμού σε δύσκολες ώρες.

Σ’ αυτό κατέφυγε το 1824-1825 ο Ασημάκης Φωτήλας για να μην συλληφθεί από το Νικολέττο Σοφιανόπουλο που έστειλε ο Κωλέττης.

Ο Διονύσιος Κόκκινος στην «Ελληνική Επανάσταση», τόμος 8ος σελίς 335 γράφει τα εξής: Όταν ο Κωλέττης βρισκόταν ακόμη εις Καλάβρυτα ανέθεσεν εις τον Νικολέττον Σοφιανόπουλο, αδελφόν του Π. Σοφιανόπουλου να αναζητήσει και να συλλάβει τον Ασημάκην Φωτήλαν και τον Παλαιών Πατρών Γερμανό. Ο Σοφιανόπουλος δεν κατόρθωσε να φθάσει μέχρι τον Φωτήλα, ο οποίος μαθών την καταδίωξιν κατέφυγεν εις την Μονήν Πορετσού ευρισκομένην εις κρημνώδη θέσιν με πολύ δυσχερή την ανάβασιν λόγω χιονιών…».

Επίσης σε ένα σπήλαιο κοντά στο Μοναστήρι κρυβόταν ο Ανδρέας Ζαΐμης μαζί με τον πατέρα του καθώς και ο Ασημάκης Φωτήλας  τους οποίους φρόντιζε  η οικογένεια Παν. Ραβαζούλα .

Το μοναστήρι  είχε πολυάριθμους μοναχούς οι οποίοι διακρίνονταν για το ήθος τους, την ακλόνητη πίστη και τη μεγάλη εθνική προσφορά τους.

Η Μονή απογραφόταν  ως οικισμός του Πορετσού έως ότου καταργήθηκε λόγω περιορισμού των μοναχών και επί σειρά ετών σε αυτό λειτουργούσε δημοτικό σχολείο.

H Μονή τιμάται στις 15 Αυγούστου.

Η Μονή δεν διαθέτει δική της Αδελφότητα.

Εντάχθηκε σε πρόγραμμα προσκυνηματικού τουρισμού και ανακαινίστηκε το 2013.

Είναι επισκέψιμη και διαθέτει δυνατότητα φιλοξενίας.

Για περισσότερες πληροφορίες: moniporetsou.gr “

Ιερός Ναός Αγίου Νεομάρτυρος Παύλου – Αροανία (Σοποτό)

O Άγιος Νεομάρτυρας Παύλος (Παναγιώτης Πανουτσόπουλος) γεννήθηκε το 1785, στο χωριό Αροανία (Σοποτό) του Δήμου Καλαβρύτων και βρήκε τραγικό θάνατο στις 22 Μαΐου του 1818, στην Τρίπολη, όταν θέλοντας να υπερασπιστεί την πίστη των προγόνων του, αποκεφαλίστηκε και έτσι είναι ένας από τους δύο πολιούχους της.

Προερχόταν από φτωχούς αλλά ενάρετους γονείς. Μικρός ακόμη πήγε στην Πάτρα και έμαθε την τέχνη του σανδαλοποιού και κατόπιν επέστρεψε στον τόπο καταγωγής του και άνοιξε ένα εργαστήριο όπου εργάστηκε για αρκετά χρόνια. Αργότερα πήγε στο Άγιο Όρος, στην Ι. Μ. Μεγίστης Λαύρας και αφιερώθηκε στην μοναστική ζωή.

Στην Αροανία, ανηγέρθη, από το ζεύγος Ιωάννη και Αικατερίνης Αναγνωστοπούλου, μεγαλοπρεπής, Ιερός Ναός αφιερωμένος στη μνήμη του Αγίου Νέου Οσιομάρτυρος Παύλου, ο οποίος περιβάλλεται από το  Ίδρυμα Προασπίσεως Ηθικών και Πνευματικών Αξιών καθώς και τα υπόλοιπα προσκτίσματα, πνευματικό κέντρο, δανειστική βιβλιοθήκη, ξενώνες για αρχιερείς και φίλους του ιδρύματος. Ο γραφικός ναός του Νεομάρτυρα στο χωριό κοσμείται με αγιογραφίες του Φώτη Κόντογλου.

Η μνήμη του τιμάται στις 22 Μαίου.

Σκήτη Παπουλάκου στον Άρμπουνα Καλαβρύτων

Ο Άρμπουνας είναι ένα μικρό, όμορφο, ορεινό χωριό της επαρχίας Καλαβρύτων, του νομού Αχαΐας. Βρίσκεται στα ανατολικά του νομού σε υψόμετρο 920μ. περίπου. Είναι κτισμένο αμφιθεατρικά στις πλαγιές του βουνού «Γκαμήλα» και του υψώματος «Ράχη», που και τα δύο μαζί σχηματίζουν ένα είδος γωνίας και τα σπίτια του ανήκουν κατά το ήμισυ περίπου σε κάθε ένα από αυτά, είναι δε και τα δύο πρόβουνα ενός από τα παρακλάδια της μεγάλης οροσειράς των Αροάνιων Ορέων.

Το χωριό φημίζεται για το υγιεινό κλίμα του και περιβάλλεται από μία καταπράσινη ελατόφυτη περιοχή, που καθιστά την διαμονή σ’αυτό πολύ ευχάριστη. Έχει ωραίες και μαγευτικές τοποθεσίες, που χαρίζουν στον επισκέπτη ηρεμία, γαλήνη και ανακούφιση. Το χιόνι που πέφτει κατά τους χειμερινούς μήνες δεν διατηρείται για πολλές ημέρες.

Στην κοινοτική έκταση του χωριού σώζονται σήμερα ακόμη τα υπολείμματα δύο κάστρων: «Η Επάνω Σπηλιά» και το «Παραθυράκι» τα οποία μας είναι γνωστά και βρίσκονται σε απόκρημνο βράχο κοντά στο εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία. Χρησίμευαν επί Τουρκοκρατίας για να προστατεύουν το χωριό από τις επιδρομές των Τούρκων και ως λέγεται πράγματι ποδάρι τους δεν πάτησε στον Άρμπουνα από την προστασία των δύο κάστρων. Επίσης σώζονται στον Αροάνιο κάμπο και κοντά στο νερόμυλο του χωριού δύο ακόμη κτίσματα: Η «Γέφυρα του Αμπίμπαγα» επάνω στον Αροάνιο ποταμό, που κτίστηκε επί Τουρκοκρατίας από κάποιο Τούρκο αγά με το όνομα Αμπίμπαγας ή Μπίμπαγας, του οποίου φέρει και το όνομα. Η ιστορικότητα της γέφυρας αυτής οφείλεται στο ότι ήταν το μόνο πέρασμα του Αροάνιου ποταμού για όσους μετέβαιναν από τα Καλάβρυτα προς στην Τρίπολη, όπου ήταν και η κεντρική Πελοποννησιακή Διοίκηση των Τούρκων, στην συνέχεια ο δρόμος περνούσε και από την Φροξυλιά. Στην γέφυρα αυτή επανειλημμένα ο από το χωριό Άρμπουνα καπετάν – Πετρούτσος με άλλα μαζί παλικάρια παραφυλάγοντας είχαν συλλάβει επώνυμους και ανώνυμους Τούρκους που μετέβαιναν στην Τρίπολη με σοβαρές αποστολές, στην συνέχεια δε τους έστελναν στον αρχικαπετάνιο Ζαΐμη για τα περαιτέρω. Λέγεται δε, ότι και ο ίδιος ο Γέρος του Μοριά Κολοκοτρώνης μαζί με τον καπετάν Πετρούτσο είχε προβεί σε τέτοιες ενέργειες. Επίσης σε τούτη την ξεχασμένη θέση, ο πατέρας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη σκότωσε σε ενέδρα έξι τουρκαλβανούς. Αυτή η ενέδρα θεωρείται ως η πρώτη επαναστατική κίνηση και χρονολογείται στα μέσα του 1776. Κοντά της ο «Πύργος» οίκημα ημικατεστραμμένο, με πολεμίστρες – που χρησίμευε για να στεγάζονται οι Τούρκοι στρατιώτες, που φύλαγαν τη γέφυρα του Αμπίμπαγα και όλη την εκεί τοποθεσία «Κλεισούρα».

Οι πρόγονοι των Αρμπουναίων καθώς και οι σημερινοί έλαβαν μέρος σε όλους τους αγώνες του έθνους: Στην επανάσταση του 1821, στον Μακεδονικό αγώνα, στους Βαλκανικούς πολέμους, στην Μικρασιατική εκστρατεία, στον Αλβανικό πόλεμο αλλά και στην εθνική αντίσταση και τον μετέπειτα εμφύλιο.

Στο χωριό Άρμπουνα ανήκει και ο οικισμός «Καλαμάκι» ή «Αρμπουναίϊκα Καλύβια», που αποτελείται από 35 περίπου μικροκαμωμένα σπιτάκια, τα οποία χρησίμευαν ως βοηθητικοί χώροι και αποθήκες, σήμερα όμως δίνει την εντύπωση εγκαταλελειμμένου χώρου και εμφανίζει μορφή μνημειακή, γιατί 4-6-1943 κάηκε από τους Ιταλούς, κατά την κατοχή όπως επίσης και τρία σπίτια του χωριού από τους Γερμανούς, χάρη δε στην επέμβαση του Αρμπουνιώτη Θεόδωρου Αθ. Σκαφίδα προς τον αξιωματικό του αποσπάσματος εσώθηκε το χωριό από τον πλήρη αφανισμό του.

Στο χωριό ανήκει και η Ιστορική ΜΟΝΗ ΠΑΠΟΥΛΑΚΟΥ, που είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, την οποία έκτισε Χριστόφορος Παναγιωτόπουλος ή ΠΑΠΟΥΛΑΚΟΣ, μάρτυρας της Ορθοδοξίας και της Ρωμιοσύνης, το 1830 και στην οποία εμόνασε με δύο ακόμα μοναχούς τον Κοσμά και τον Αβερίκιο. Στην Μονή αυτή ο γνωστός μοναχός οραματίστηκε το όλο έργο του και από εκεί ξεκίνησε για την ιερή αποστολή του. Μέσα στην Μονή φυλάσσεται η ιερή ΚΑΡΡΑ του ΠΑΠΟΥΛΑΚΟΥ, που μεταφέρθηκε το 1973 από το Μοναστήρι της ΠΑΝΑΧΡΑΝΤΟΥ της Άνδρου, όπου είχε εξοριστεί και πέθανε. Ένεκα της ιστορικότητας της Μονής και της προσφοράς του Ιδρυτή της προς την Ορθοδοξία, η παραπάνω Μονή του ΠΑΠΟΥΛΑΚΟΥ έχει ανακηρυχθεί ως διατηρητέο Ιστορικό Μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού. Καθημερινά μεταβαίνουν στην Μονή πολλοί προσκυνητές, γιατί υπάρχει αυτοκινητόδρομος, χωμάτινος βέβαια, αλλά βατός και σε καλή κατάσταση. Σήμερα δεν υπάρχουν μοναχοί στην Μονή.

Οι κάτοικοι παλαιότερα ασχολούνταν με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Περισσότερο ανεπτυγμένη ήταν η κτηνοτροφία. Τα σπίτια τους είχαν την μορφή δίπατου οικήματος που το επάνω χρησιμοποιούσαν για οίκηση και το κατώγι για να βάζουν τα ζώα. Εξ αιτίας της αγόνου περιοχής και της εγκατάλειψης από το κράτος, οι κάτοικοι άρχισαν να εγκαταλείπουν το χωριό ζητώντας καλύτερη τύχη στην ξενιτιά και στα αστικά κέντρα.

Ο Άρμπουνας σήμερα έχει τελείως διαφορετική όψη. Παρουσιάζει την μορφή σύγχρονου χωριού. Χαίρεται κανείς να περπατά στους εσωτερικούς τσιμεντοστρωμένους δρόμους ή να διασχίζει τον ασφαλτοστρωμένο Κοινοτικό αυτοκινητόδρομο.

Αγιοκατάταξη Γέροντος Αθανασίου Χαμακιώτη από την Τουρλάδα Καλαβρύτων και μοναχού της Αγίας Λαύρας

Με ιδιαίτερη χαρά και αγαλλίαση, η Ιερά Μητρόπολη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας αναγγέλλει στο χριστεπώνυμο πλήρωμα αυτής, την απόφαση της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού μας Πατριαρχείου, υπό την προεδρία της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, για την κατάταξη στο Αγιολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας δύο σύγχρονων Οσίων Πατέρων, οι οποίοι σχετίζονται με την περιοχή της Αχαΐας και ιδιαιτέρως με την γειτονική Ιερά Μητρόπολη.

Ο πρώτος, ο Όσιος π. Γερβάσιος Παρασκευόπουλος,  είναι μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της νεότερης εκκλησιαστικής ιστορίας των Πατρών, αλλά και της Αχαΐας γενικότερα.

Ασκήθηκε ως δόκιμος μοναχός στην Ιερά Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου και στην Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών Αιγιαλείας, ενώ το αγγελικό σχήμα έλαβε τελικώς στην Ιερά Μονή Παναγίας Γηροκομήτισσας, της οποίας διετέλεσε Καθηγούμενος. Επίσης διετέλεσε Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών κατά τα έτη 1939 έως 1941, αναφέρει η ανακοίνωση της Ιεράς Μητροπόλεως Αιγιαλείας και Καλαβρύτων & συνεχίζει ως εξής:

Κατέστη ιδιαίτερα αγαπητός λόγω της προσφοράς του στους Μικρασιάτες πρόσφυγες, που κατέφυγαν στην Πάτρα, αλλά και για τη βοήθεια που προσέφερε στους πένητες και περιθωριοποιημένους πολίτες της εποχής. Έλαμψε με την οσιακή βιοτή, τη διδασκαλία και το πλούσιο ποιμαντικό και πνευματικό έργο του στην Ιερά Μητρόπολη των Πατρών, αλλά και εκτός των ορίων της. Ο εκ της πόλεως των Πατρών ορμώμενος Σεπτός Προκάτοχός μας, Γέρων Μητροπολίτης κ. Αμβρόσιος, είχε την ευκαιρία να συναντήσει και να γνωρίσει προσωπικά τον Όσιο Γερβάσιο, να λάβει την ευχή του και να καταστεί αυτήκοος μάρτυς των φλογερών πνευματικών κηρυγμάτων του Οσίου, που σκοπό είχαν τη σωτηρία των ψυχών των ανθρώπων.

Ο δεύτερος, ο Άγιος π. Αθανάσιος Χαμακιώτης, καταγόταν από την Τουρλάδα Καλαβρύτων. Από τα νεανικά του χρόνια διακρινόταν για τη βαθιά πίστη του στον Χριστό και για τη μετά ζήλου μελέτη των κειμένων της Ιεράς Βίβλου, καλλιεργώντας τον πόθο του να αφιερώσει τη ζωή του στον Θεό.

Ο Θεός οδήγησε τα βήματά του στην Ιερά Μονή της Αγίας Λαύρας, στην οποία μόναζε τότε και ο αδελφός του πατέρα του. Εκεί μετά από επταετή δοκιμασία εκάρη μοναχός και μετονομάστηκε Αθανάσιος. Την 14η του μηνός Σεπτεμβρίου 1921 χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και στο εξής έλαμψε ως λύχνος φαεινός πάνω στον λυχνοστάτη του ιερού Ευαγγελίου, στην αγιοτόκο Ιερά Μονή Αγίας Λαύρας, διαχέοντας παντού το φως των θείων αρετών και διαπρέποντας επί δεκαετία με τις πράξεις του, τους λόγους του και με όλα του τα χαρίσματα. Στην πόλη των Αθηνών υπηρέτησε στην Ανάληψη, στη Γλυφάδα και τη Μάνδρα. Από το 1936 άσκησε τα ιερατικά καθήκοντά του ως άριστος πνευματικός και ακάματος ιερουργός των Μυστηρίων στο περικαλλέστατο Παρεκκλήσιο της Παναγίας της επιλεγομένης Νεραντζιωτίσσης. Εκοιμήθη εν Κυρίω τη 17η μηνός Αυγούστου 1967, παραδίδοντας το πνεύμα του στα χέρια της Κυρίας Θεοτόκου, πλήρης ημερών και έργων αγαθών.

Η Ιερά Μητρόπολη Αιγιαλείας και Καλαβρύτων εκφράζει ευλαβώς υιικές ευγνώμονες ευχαριστίες προς την Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητα τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο και τα Μέλη της περί Αυτόν Αγίας και Ιεράς Συνόδου για την τελική απόφαση της αγιοκατατάξεως των δύο Οσίων Πατέρων. Συγχαίρει δε τους σεβασμιοτάτους Μητροπολίτες, Πατρών κ.κ. Χρυσόστομο και Κηφισίας, Αμαρουσίου, Ωρωπού και Μαραθώνος κ. Κύριλλο για τις ακάματες ενέργειες και τις  εμπεριστατωμένες εισηγήσεις τους,  με σκοπό να περιληφθούν στο Αγιολόγιο της Εκκλησίας μας οι Όσιοι Πατέρες Γερβάσιος Παρασκευόπουλος και Αθανάσιος Χαμακιώτης.

Ευχόμεθα, ο Άγιος Θεός, διά πρεσβειών των Οσίων Πατέρων μας Γερβασίου και Αθανασίου, να σκέπει και να ενισχύει τον ιερό κλήρο, τον θεοφιλή λαό μας και σύμπασα την Αγία Εκκλησία μας. Ας έχουμε την ευχή Τους.

Οι Αρχαίοι Λουσοί και το ιερό της Αρτέμιδος Ημέρας

Mία σημαντική πόλη της αρχαιότητας, οι Λουσοί, γνωστή από το 708 π.Χ., εντοπίζεται στην περιοχή του Λουσικού, ανάμεσα στις αρχαίες πόλεις Κλείτωρ και Κυναίθη. Διασώζονται θεμέλια κτιρίων και ο ναός της Ημερασίας Αρτέμιδας (=η θεά που εξημερώνει)

Από το χωριό Κάτω Λουσοί, ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφτεί τον αρχαιολογικό χώρο των Αρχαίων Λουσών, τον μοναδικό ανασκαμμένο στην περιοχή (προσβάσιμος στο ευρύ κοινό από τον Ιούλιο του 2004). Πρόκειται για το Ιερό της Ημερασίας Αρτέμιδας, δηλαδή της θεάς που εξημερώνει. Τα θεμέλια του Ιερού, αλλά και των άλλων οικοδομημάτων του αρχαίου αυτού οικισμού, είναι ορατά και το μέγεθός τους φανερώνει την ευμάρεια των κατοίκων τους.

Οι Λουσοί ήταν μία σημαντική πόλη της Αρκαδικής Αζανίας, με Ιερό πανελλήνιας εμβέλειας, στη νοτιοδυτική πλευρά του Χελμού. Εκτείνονταν στις δυτικές υπώρειες του Λούσιου όρους ή Προφήτη Ηλία, στην κοιλάδα των Σουδενών και είναι γνωστή από το 708 π.Χ., από τον Ολυμπιονίκη Ευρύβατο. Ο θρύλος συνδέει το ιερό της Άρτεμης, που ιδρύθηκε τον 7ο αι. π.Χ., με τον Μελάμποδα, ο οποίος εκεί γιάτρεψε τις κόρες του Προίτου από την τρέλα. Από τότε ονόμασαν την Άρτεμη αυτή Ημέρα ή Ημερασία. Προς τιμήν της γινόταν από τους κατοίκους των Λουσών μεγάλη γιορτή, τα Ημεράσια, με αγώνες όπου έπαιρναν μέρος και ξένοι. Η Άρτεμις ως “ημέρα” (=ευμενής, με καλή βούληση) δεχόταν εκεί ιεροπραξίες και προσφορές από τους πιστούς.

Την πραγματική θέση του ναού και της πόλης εντόπισε για πρώτη φορά ο αρχαιολόγος Γ. Παπανδρέου το 1886. Το 1898 και 1899, με άδεια της Ελληνικής Κυβερνήσεως, οι W. Reichel και A. Wilhelm αναλαμβάνουν να ανασκάψουν το Ιερό στο λόφο. Αυτή η ανασκαφή έφερε στο φως τα θεμέλια του ναού, αποθέτη με σημαντικό αριθμό αναθημάτων ανατολικά του ναού, ενώ ξεκίνησαν και συμπληρωματικές προκειμένου να επιβεβαιωθεί η χρονολόγηση.

Στη θέση «Φούρνοι» ανασκάφηκαν κι ερευνήθηκαν δύο οικίες των ελληνιστικών χρόνων (3ο αιώνα π.Χ.) με πήλινες εστίες και λουτρά με λουτήρες. Τα ευρήματα μάς παρέχουν μαρτυρίες για την καθημερινή ζωή και την ντόπια παραγωγή: Οι κάτοικοι ήταν αγρότες και κτηνοτρόφοι, που αγαπούσαν το κυνήγι και ασχολούνταν με την επεξεργασία όσων προσκόμιζαν. Οι αγνύθες που βρέθηκαν, τα πέτρινα ή πήλινα βαρίδια που χρησιμοποιούνται στον αργαλειό, μαρτυρούν την υφαντική δεξιοτεχνία των κατοίκων και ότι κατασκεύαζαν ζεστά ρούχα, χαλιά και κουβέρτες, για να αντιμετωπίζουν το κρύο. Υπήρχαν πατητήρια για το κρασί και ο μούστος έμενε να ωριμάσει σε μεγάλα πιθάρια. Τα καθημερινά πιάτα και τα κουζινικά τους σκεύη επίσης μας δίνουν πληροφορίες για τις διατροφικές τους συνήθειες. Οι κάτοικοι διέθεταν αρκετές ανέσεις, καθώς κάθε οικία ήταν εξοπλισμένη με πήλινη εστία περίτεχνα διακοσμημένη, με λουτρό και κομψή μπανιέρα.

Το 1981 το Αρχαιολογικό Αυστριακό Ινστιτούτο, υπό την εποπτεία της Διευθύντριας Βερόνικας Μητσοπούλου Leon, ξανάρχισε την ανασκαφική έρευνα στο ιερό της Αρτέμιδος και συγκεκριμένα στο ναό, ενώ από το 2000 συνεχίστηκε υπό τη Διεύθυνση του Georg Ladstatter με σημαντικά αποτελέσματα για την πόλη και το ιερό της.

Από τις αρχαιολογικές έρευνες προέκυψαν τα παρακάτω στοιχεία:

Το Ιερό της Αρτέμιδος αποτελεί σημαντικό, αποκαλυπτικό εύρημα, δωρικού ρυθμού, που κατασκευάστηκε στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. και αποτελείται από έναν κεντρικό ναό και πλάγιες στοές. Ο ναός περιλαμβάνει πρόναο, μεγάλο σηκό και άδυτο και έχει πρόσβαση από την ανατολική πλευρά αλλά και από τη νότια, μέσω μιας πλάγιας θύρας.

Η ανωδομή των τοίχων ήταν λίθινη και η εξωτερική εικόνα χαρακτηριζόταν από δωρική πρόσοψη με τέσσερις κίονες εν παραστάσει και τη δωρική κιονοστοιχία στις πλαϊνές πτέρυγες. Το κτίσμα έχει χαρακτηριστικά κάτοψης ρυθμού «Βασιλικής» ενώ διακρίνονται τα χαρακτηριστικά ενός μακρόστενου ναού με άδυτο καθώς και μια προοδευτική προσπάθεια για πολύπλοκη διαμόρφωση του εσωτερικού χώρου.

Η θεά Άρτεμη ήταν η κατ’ εξοχήν παρθενική θεά που περισσότερο από κάθε άλλη λατρεύτηκε στην Ελλάδα και η συγκεκριμένη τοπική επιθετική ονομασία της «Ημέρα» σημαίνει «αυτή που ημερεύει το κάθε τι».

Στα ανατολικά, και έξω από το χώρο της πόλης, το μεγάλο ιερό της Αρτέμιδος προσέλκυε τους πιστούς ήδη από το τέλος του 8ου αι. π. Χ. μέχρι περίπου τον 1ο αι. μ. Χ. Τα τελευταία χρόνια ήρθε στο φως το κέντρο της πόλης. Ένας μεγάλος ναός δέσποζε στο μικρό λόφο. Μπροστά του βρίσκεται ένα μικρό ηρώο και δίπλα στο σημερινό δρόμο προς Σιγούνι φαίνεται μια στοά σπουδαίων κτισμάτων, ελληνιστικής εποχής, με παλαιότερα ίχνη που μας οδηγούν πίσω μέχρι τη γεωμετρική και την αρχαϊκή εποχή.

Αρχαίος Κλείτωρ (Κλειτορία)

Ο Αρχαίος Κλείτωρ, πόλη της ΒΔ Αρκαδίας στην αρχαιότητα, της λεγόμενης Αζανίας, βρίσκεται σε απόσταση 3 περίπου χλμ. δυτικά της Κάτω Κλειτορίας και νότια της Άνω. Το όνομα του προφανώς το οφείλει στην περίκλειστη θέση του. Κατά τις τοπικές μυθικές παραδόσεις, ιδρύθηκε από τον Κλείτορα, το γιο του Αζάνος, ο οποίος ήταν γενάρχης της Αρκαδικής φυλής των Αζάνων. Ο Παυσανίας αποτελεί τη σημαντικότερη ιστορική πηγή για την τοπογραφία, τα μνημεία και τους μύθους της περιοχής, ωστόσο όμως, αξιόλογη και διαφωτιστική αποτιμάται η μαρτυρία και προγενέστερων πηγών όπως ο Πίνδαρος, ο Ξενοφών, ο Πλούταρχος, ο Πολύβιος, ο Λίβιος.

Πολλοί ξένοι περιηγητές, οι Lebas, Curtius, Leake, Bursian, Frazer, Vischer, Dodwell και άλλοι καθώς και ο ιστοριοδίφης Γυμνασιάρχης Γ. Παπανδρέου επισκέφθηκαν την πόλη και στηριζόμενοι στις αρχαίες πηγές και τα φαινόμενα ερείπια διατύπωσαν τις απόψεις τους για τη μνημειακή τοπογραφία της.

Μια συστηματική ανασκαφή στο χώρο μεταξύ του θεάτρου και της ΝΔ πύλης του τείχους και μια εκτεταμένη πολυμέτωπη σωστική με αφορμή το γενόμενο έργο της άρδευσης της πεδιάδας της, αποτελούν προσώρας την πηγή των ανασκαφικών δεδομένων, τα οποία σε συνδυασμό με άλλες αρχαιολογικές πληροφορίες ξεδιπλώνουν τη γνώση για την οικοδομική ιστορία της αρχαίας πόλης. Ο οχυρωματικός περίβολος υπολογίζεται ότι την περιέτρεχε σε συνολικό μήκος γύρω στα 3000 μ. ορίζοντας την έκτασή της στα 577 στρέμματα περίπου. Η λίθινη κρηπίδα του τείχους είναι δομημένη κατά την έμπλεκτη τεχνική με εφαρμογή του τραπεζιόσχημου συστήματος. Το εποικοδόμημα του λιθολογήματος ήταν από πλίθρες. Στη ΝΔ πύλη επισημαίνονται δύο φάσεις των ελληνιστικών χρόνων και ορίζεται μια παλαιότερη χωρίς να είναι δυνατόν ακόμη να προσδιορισθεί επαρκώς χρονολογικά.

Το θέατρο χωροθετείται ΝΔ της πόλης και απέδωσε ενδείξεις ύπαρξης διαζώματος. Στους ρωμαϊκούς χρόνους, έχει ήδη αρχίσει η λεηλασία του δομικού του υλικού.

Στο σταυροδρόμι δύο οδικών αρτηριών της πόλης στη θέση του Φραγκοκκλησιού, έχουμε στοιχεία ύπαρξης συγκροτημένης οικιστικής ζώνης των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων. Στους ρωμαϊκούς χρόνους, η κατοίκηση εξαπλώνεται περιμετρικά εκτός των τειχών, όπου έχουμε αγροτικές δομές αυτής της περιόδου. Τα συστηματικά νεκροταφεία της πόλης εντοπίζονται εκτός των πυλών. Οι τάφοι εκκινούν από τους υστερογεωμετρικούς τάφους και φτάνουν στους υστερορρωμαϊκούς. Ανασκαφικά στοιχεία και επιφανειακές ενδείξεις οδηγούν στο συμπέρασμα, ότι το Φραγκοκκλήσι, του οποίου η παρουσία είναι ενδεικτική του περάσματος των Φράγκων από την περιοχή, έχει εγκαθιδρυθεί στη θέση προϋπάρχουσας παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Τον 4ο αιώνα μ.Χ. διαπιστώνεται ανακοπή στη συνέχεια της πόλης και φαίνεται ότι το κέντρο βάρους της οικιστικής οργάνωσης μετατίθεται δυτικότερα στη θέση του σημερινού χωριού Κλείτορας γνωστού με αυτό το όνομα από το Μεσαίωνα.

Καταληκτικά πρέπει να επισημάνουμε, ότι η εύρεση κατά τις ανασκαφές προϊστορικών εργαλείων σε συνδυασμό με την επιφανειακή περισυλλογή άλλων, υποδηλώνουν τη χρήση της πεδιάδας της πόλης κατά την προμυκηναϊκή περίοδο με κατοίκηση στους γύρω λόφους.

Κλήμα Παυσανία – Παγκράτι Καλαβρύτων

Η περιοχή μας είναι φορτωμένη θρύλους και παραδόσεις και μια τέτοια παράδοση αφορά και το μοναδικό στο είδος του, φυσικό μνημείο, Κλήμα του Παυσανία.

Το κλήμα αυτό βρίσκεται στο δρόμο Καλαβρύτων Κλειτορίας-Τριπόλεως, στο Χάνι Κοτσιολέτη, Οικισμού Σελά Παγκρατίου Καλαβρύτων. Απέχει 10 χλμ από την Κλειτορία και 40 χλμ. από τα Καλάβρυτα.

Αναρριχώμενο στα τεράστια, αιωνόβια πουρνάρια, το κλήμα Παυσανία έχει 100μ. μήκος αποτελεί μια σύνθεση της φύσης, με ομορφιά απαράμιλλη. Ανακηρύχθηκε Διατηρητέο μνημείο της φύσης (έπειτα από ενέργειες του Συλλόγου Παγκρατιωτών Καλαβρυτινών «Ο ΆΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ») με την υπ΄αριθμόν 44049/2526 απόφαση του κ. Υπουργού Γεωργίας (Φ.Ε.Κ. 738/2.3.1976). Σύμφωνα με το θρύλο, ο Παυσανίας ταξιδεύοντας από τον Ορχομενό Μαντίνειας  και περιηγούμενος στις όχθες του Αροανίου Ποταμού, στάθηκε για να αφουγκραστεί τους «άδοντες ιχθύες»! Θέλησε να διαπιστώσει ο ίδιος τη φήμη πως οι πέστροφες έκαναν ήχο όμοιο με τη λαλιά του πουλιού “τσίχλα”. Έκανε, έπειτα, μια στάση να ξεκουραστεί στη σκιά του Κλήματος και εντυπωσιασμένος από αυτό το σπάνιο και θαλερό φαινόμενο της φύσης συνέστησε στους κατοίκους της περιοχής να το προσέχουν και να το περιποιούνται.

3000 χρόνια – 1976: Διατηρητέο μνημείο της φύσης

Αρχαίο Λεόντιο (Kάτω Βλασία)

Απέναντι από το χωριό Άνω Βλασία,  βρίσκεται το Αρχαίο Λεόντιο, μια πόλη με σημαντική στρατηγική σημασία για τα συμφέροντα της Αχαϊκής Συμπολιτείας, καθώς ήταν χτισμένη ακριβώς στα σύνορα Αχαΐας και Αρκαδίας. Το Αρχαίο Λεόντιο άκμασε ιδιαίτερα τον 4ο αιώνα πΧ., μα παρόλο που ήταν οχυρωμένο με τείχη και πύργους, καταστράφηκε στα τέλη του 3ου αιώνα πΧ., από το Μακεδόνα βασιλιά Φίλιππο Ε΄. Για πολλά χρόνια οι αρχαιολόγοι αναζητούσαν το Λεόντιο στους νότιους πρόποδες του Παναχαϊκού. Το 1958, όμως, μια σύντομη ανασκαφή στο λόφο Καστρίτσι αποκάλυψε το κοίλο του θεάτρου, που βρίσκεται στη βορειοανατολική πλαγιά του λόφου, μέσα από τα τείχη της αρχαίας πόλης.

Πρόκειται για αρχαία πόλη της Αχαΐας που είχε ιδρυθεί από τους Ίωνες. Καταστράφηκε στα τέλη του 3ου αιώνα πΧ. από τον Φίλιππο τον Ε’ της Μακεδονίας. Σήμερα έχουν ανασκαφεί σε λόφο τρία χιλιόμετρα ΒΔ της Βλασίας, τείχη από την ακρόπολη της αρχαίας πόλης και στην ανατολική πλαγιά του λόφου ένα αρχαίο θέατρο. Στο σημερινό Λεόντιο που βρίσκεται 26χλμ. βόρεια της Βλασίας έχει βρεθεί ναός της Αρτέμιδος, που πιστεύεται ότι ήταν πάνω στον αρχαίο δρόμο που οδηγούσε προς Αρκαδία.

Ο W.M. Leake ταύτισε τα ερείπια του λόφου Καστρίτσι, που βρίσκεται 3χλμ. του μοναστηριού της Βλασίας, με εκείνα της αρχαίας Τρίτειας, ενώ την Αχαϊκή πόλη Λεόντιο την τοποθέτησε στο σημερινό χωριό Λεόντιο (πρώην ονομασία: Γουρζούμισα). Η γνώμη του θεωρήθηκε σωστή για πολλά χρόνια, ώσπου ο A. Wilhelm υποστήριξε την άποψη ότι η αρχαία Τρίτεια ή Τριταία βρίσκεται στην Αγία Μαρίνα Τριταίας, άποψη που αργότερα επιβεβαιώθηκε και από τον Π. Νεράντζουλη. Ο Έλληνας ιστορικός Πολύβιος συγκαταλέγει το Λεόντιο στις πρώτες δώδεκα αχαϊκές πόλεις, καθώς και στις δέκα που εξακολουθούσαν να υπάρχουν στην εποχή του. Στο λόφο Καστρίτσι σώζεται οχυρωματικός περίβολος, οι πύργοι και η ανατολική του πύλη. Το 1958, ο Ν. Γιαλούρης ανέσκαψε το θέατρο, που βρίσκεται εντός των τειχών στα βορειοανατολικά του λόφου, του οποίου σώζονται οι πάροδοι και εννέα σειρές εδωλίων. Σε ολόκληρο το λόφο είναι ορατά θεμέλια οικιών και άλλων κτιρίων.

Αρχαίο Θέατρο Λεοντίου

Το κοίλο του θεάτρου ανακαλύφθηκε το 1958 από τον Ν. Γιαλούρη, κατά τη διάρκεια ανασκαφών. Σήμερα έχουν αποκαλυφθεί εννέα σειρές εδωλίων, λείψανο των οχυρώσεων και των πύργων της ακρόπολης, καθώς και ερείπια τριών μεγάλων κτιρίων. Οι πάροδοι του θεάτρου σώζονται σε ύψος δύο μέτρων ενώ από τα πέτρινα εδώλια του θεάτρου οι αρχαίοι Λεοντιείς έβλεπαν την λαμπρότητα της Αχαϊκής φύσης, τα ελατοδάση του Ερύμανθου και τη κοιλάδα του Σελινούντα.

Αρχαία Ψωφίδα

Στην τοποθεσία Τριπόταμα, μπορούμε να δούμε σήμερα λίγα διασωζόμενα λείψανα (τμήματα του αρχαίου τείχους της ακρόπολης) της αρχαίας πελασγικής πόλης Ψωφίδας. Σε αυτή συμβολή των τριών νομών (Αχαΐας, Ηλείας, Αρκαδίας), αλλά και των τριών παραποτάμων του Ερυμάνθου, αναπτύχθηκε η αρχαία πόλη, σε περίοπτη θέση, την ομορφιά της οποίας εξήρε και ο ιστορικός Πολύβιος.

Η Αρχαία Ψωφίδα Βρίσκεται στο ενδιάμεσο της εθνικής οδού Πατρών Τριπόλεως, απέχουσα 90 χλμ. από την Πάτρα, 50 χλμ. από τα Καλάβρυτα και 57 χλμ. από την Αρχαία Ολυμπία.

Η Ψωφίς ήταν σημαντική αρχαία πόλη, η ακρόπολη της οποίας κατά τον 13ο με 16ο αιώνα χρησιμοποιήθηκε ως κάστρο από Φράγκους και Βυζαντινούς. Ιδρύθηκε από Πελασγούς και ήταν από τις σπουδαιότερες πόλεις-κράτη της αρχαίας Αρκαδίας. Ο Ψώφις, γιος του Άρρωνα, θεωρείται οικιστής της Ψωφίδας. Η αναφορά της πόλης από τον Όμηρο, ότι δεν συμμετείχε στον Τρωικό πόλεμο, μαρτυρά ότι τον 13ο αι. π.Χ. ήταν συγκροτημένο κράτος. Ερείπια της Αρχαίας Ψωφίδας και λείψανα του αρχαίου τείχους της πόλης είναι ορατά κυρίως μέσα στο χωριό Τριπόταμα, δίπλα στα σπίτια, μέσα σε ιδιοκτησίες. Είναι χτισμένο κατά το ψευδοϊσόδομο σύστημα δόμησης, ανάμεσα στο οποίο παρεμβάλλεται το πολυγωνικό. Το εξωτερικό μέτωπο του τείχους ενισχύεται από αμυντικούς πύργους τετράγωνης κάτοψης και ένας μόνο στη ΒΔ πλευρά είναι ημικυκλικός. Η περίμετρός του υπολογίζεται σε μήκος 3.108μ. Το κωνοειδές ύψωμα του Παλιόκαστρου τειχίστηκε και αποτέλεσε την ακρόπολη της πόλης. Το θέατρο, παρά τις συστηματικές έρευνες, δεν έχει έρθει στο φως. Διακρίνεται ο οχυρωματικός περίβολος και δύο πύργοι. Ο μεγαλύτερος από τους δύο προς τα δυτικά σώζεται σε μέγιστο ύψος 2 μέτρα. Νότια από τους πύργους έχουν ανασκαφεί τα θεμέλια μιας εκκλησίας. Στους πρόποδες του λόφου υπάρχει το μοναστήρι της Κοίμησης με περίβολο οχυρωματικού χαρακτήρα. Ιδρύθηκε το 1825 και καταστράφηκε από τον Ιμπραήμ το 1826. Επαναλειτούργησε σαν εκκλησία και σχολείο τις επόμενες δεκαετίες αλλά εγκαταλείφθηκε μέσα στον 19ο αιώνα.

Η Ψωφίδα ήταν τόπος φημισμένος, μία περίφημη Αρκαδική πόλη, γνωστή για την ποιότητα ζωής των κατοίκων της, τα δημόσια κτίρια και τα σπουδαία της τείχη. Εκεί έζησε, σύμφωνα με χρησμό του Μαντείου των Δελφών, «ο ευτυχέστερος, όλων των ανθρώπων, ο εκ Ψωφίδος Αγλαός». Η πόλη συνδέεται και με το μύθο του Ηρακλή, που σκότωσε τον Ερυμάνθιο Κάπρο και έφυγε με την κόρη βασιλιά Έρυκα την Ψωφίδα στη Φυγία. Εκεί η Ψωφίδα θα γεννήσει δίδυμα από τον Ηρακλή, τον Πρόμαχο και τον Εχέφρονα, που θα γίνουν ηγέτες και ήρωες της πόλης.

Το όνομα της πόλης προέρχεται είτε από τον Ψώφιν, απόγονο του Ερυμάνθου, είτε από την Ψωφίδα, που παντρεύτηκε ο Ηρακλής.

Ο Λάδωνας είναι ένας ήπιος ποταμός, με όμορφο φυσικό περιβάλλον.

Οι πηγές του ποταμού Λάδωνα βρίσκονται στην περιοχή του χωριού Λυκούρια, στο Νομό Αχαΐας, δίπλα σε ένα τυροκομείο, στην περιοχή που ονομάζεται “Ράχη Πύργου” ή “Κεφαλόβρυσο”.

Μία περιοχή που πριν το γεωγραφικό διαχωρισμό ήταν Αρκαδική. Ο ποταμός άλλωστε έχει συνδεθεί άρρηκτα με την Αρκαδία, αφού το μεγαλύτερο μέρος του διασχίζει περιοχές του και οι αρχαίοι Αρκάδες τον είχαν θεοποιήσει και υποστήριζαν ότι ήταν γιος του Ωκεανού και της Τηθύος.

Το νερό αναβλύζει μέσα από καταβόθρες με μεγάλη ορμή και σε μεγάλες ποσότητες, που μπορεί να κινήσει 20 νερόμυλους. Ο Λάδωνας στην κατάληξή του συμβάλλει στον Αλφειό. Το μήκος του είναι μεγαλύτερο από 60 χιλιόμετρα. Στις πηγές έχουν γίνει καταδυτικές εξορμήσεις. To Σεπτέμβριο του 2018, η καταδυτική ομάδα Grafas Diving βρέθηκε στις Πηγές του ποταμού Λάδωνα και βάσει όσων αναφέρει: Η ορατότητα είναι πάντα περιορισμένη λόγω του ιζήματος. Τα πετρώματα παρουσιάζουν πολλές εναλλαγές, από βράχο, χώμα, πηλό και χαλίκι. Η θερμοκρασία είναι 12 έως 13 βαθμούς Κελσίου τους Φθινοπωρινούς μήνες και παρουσιάζει μικρές διακυμάνσεις στο σύνολο του έτους. Η μορφολογία του σπηλαίου θυμίζει μεγάλο κατηφορικό αγωγό με κλίση που αγγίζει τις 10-15 μοίρες και μέγιστο βάθος που φτάνει ως τα 47 μέτρα. Η ομάδας άπλωσε μίτο και εξερεύνησε 120 περίπου μέτρα του σπηλαίου, όπου στο τέλος διαφαίνεται μια απότομη αλλαγή της κλίσης, προς τα πάνω, δημιουργώντας ένα “φουγάρο” σχεδόν τετράγωνο φτάνοντας σε αδιέξοδο.

Ένα παράδοξο γεγονός,, όπως το χαρακτηρίζει η ομάδα, είναι πως κατά τη διάρκεια των καταδύσεων ανακάλυψαν στα 10-15 μέτρα βάθος, 2 κάλυκες μεγάλου διαμετρήματος (ίσως αντιαεροπορικών όπλων) με σχετικά μεγάλη φθορά από την οξείδωση. Υπόθεση τους είναι πως μπορεί πριν τα νερά της πηγής, ενισχυθούν από τα νερά της αποξήρανσης της λίμνης του Φενεού, το επίπεδο των υδάτων, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες να έπεφτε σε σημείο, που ίσως αυτή η φυσική σπηλιά, εξυπηρετούσε ως κρησφύγετο κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Το σημείο που βρέθηκαν οι κάλυκες, λόγω της κλίσης του σπηλαίου αποκλείει το γεγονός να κύλησαν από την επιφάνεια του νερού.

Να σημειώσουμε πως η περιοχή είναι ιδιαίτερου φυσικού κάλλους αλλά δυστυχώς παραμένει αναξιοποίητη και στους περισσότερους άγνωστη.

Ποτάμια / Rafting – Kayak | Καλάβρυτα

Για τους λάτρεις του νερού / Go with the flow

Στάσου στο ποτάμι, γίνε το ποτάμι που ζει μέσα σου… που τόσο γαλήνια κυλά, που τόσο αναπάντεχα φουσκώνει και τρέχει ορμητικά… και άλλοτε ξεχειλίζει από θυμό… και έτσι αέναα συνεχίζει και σε συνεπαίρνει.

Ο Λάδωνας, ο Ερύμανθος, ο Αροάνιος, ο Βουραϊκός, ο Σελινούντας σε περιμένουν στην παρέα τους… Δέξου την πρόσκληση…

Ένας από τους καλύτερους συνδυασμούς άθλησης και επαφής με την ομορφιά του φυσικού τοπίου είναι μέσω του νερού. Μπορείτε να διαλέξετε μεταξύ Canoe Kayak και Rafting στον ποταμό Λάδωνα, ακόμα κι αν δεν τα έχετε ξαναδοκιμάσει, και να κάνετε κατάβαση του ποταμού Λάδωνα που είναι μέτριας δυσκολίας, οπότε κατάλληλο και για αρχάριους ή του ορμητικού ποταμού Ερύμανθου, για τους πιο έμπειρους, με ειδικές βάρκες, εκπαιδευτή/οδηγό, ασφάλεια και ειδικό τεχνικό εξοπλισμό.

Διασχίζοντας μαγικά τοπία, θα διασκεδάσετε και θα πάρετε μεγάλες δόσεις ενέργειας.

Αφήστε το νερό να σας οδηγήσει!

Πηγές Αροάνιου – Πλατανόδασος Πλανητέρο | Καλάβρυτα

Το Πλανητέρο απέχει 25 χλμ. από τα Kαλάβρυτα, στο δρόμο που οδηγεί προς την Kλειτορία, και είναι χτισμένο αμφιθεατρικά (σε υψόμετρο 697μ.), πάνω από το πανέμορφο πλατανοδάσος των πηγών του Αροάνιου και του Λάδωνα ποταμού.

Η φύση εδώ μεγαλουργεί- Είναι τόσο πλούσια και προικισμένη, που σε κρατά μαγεμένο. Ένα καταπράσινο, εντυπωσιακό δάσος από αιωνόβια πλατάνια με θεόρατους κορμούς ξεπροβάλλει μπροστά μας. Άφθονα, κρυστάλλινα νερά που αναβλύζουν μέσα από τα βράχια, κρατούν σε αδιάκοπη λειτουργία τον παραδοσιακό, πετρόχτιστο νερόμυλο, χαρίζοντάς μας εικόνες από την καθημερινότητα μιας άλλης εποχής.

Στο Πλανητέρο λειτουργούν ταβέρνες γύρω από τις πηγές, προσφέροντας κυρίως πέστροφες, μαγειρεμένες με διάφορους τρόπους- Ένα εξαιρετικό, ωφέλιμο έδεσμα, που πρέπει οπωσδήποτε να δοκιμάσετε αν βρεθείτε στην περιοχή. Οι ταβέρνες διαθέτουν μάλιστα δικά τους ιχθυοτροφεία, όπου μπορείτε να παρακολουθήσετε πώς αλιεύεται το ψάρι προτού μαγειρευτεί!

Η περιοχή του Πλανητέρου βρίσκεται εντός της περιοχής Natura 2000 «Όρος Χελμός και ύδατα Στυγός». Από εδώ ξεκινούν και κάποια πολύ ωραία ορειβατικά μονοπάτια (προς Ελατόφυτο, Μάζι, Ντουρντουβάνα), αλλά και το μονοπάτι Ε4 προς Λουσούς και Καλάβρυτα. Αφεθείτε στην ομορφιά του τοπίου. Βρισκόμαστε εκεί όπου περιηγήθηκε ο Παυσανίας (το 160 π.Χ.) για να ακούσει τους «άδοντες ιχθύες», δηλαδή τις πέστροφες του Αροάνιου ποταμού, οι οποίες φημιζόταν ότι κελαηδούσαν! Ας περιπλανηθούμε ως εκεί… Ας αφουγκραστούμε κι εμείς την προαιώνια μελωδία, μέσα σ’ένα ειδυλλιακό σκηνικό!

Ύδατα Στυγός

Ακολουθώντας το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4, διασχίζοντας το Χελμό, φτάνει κανείς στη βάση του καταρράκτη, απ’όπου πέφτουν τα ιερά νερά της Στυγός. Τα μυθικά ύδατα βρίσκονται σε σε υψόμετρο 2.100μ. στην απόκρυμνη και βραχώδη Νεραϊδοράχη. Εκεί, σύμφωνα με τη μυθολογία, η Θεά Θέτιδα βάφτισε τον Αχιλλέα και έγινε αθάνατος, εκτός από τη φτέρνα του, απ’όπου τον κρατούσε κι έμεινε το μόνο τρωτό σημείο επάνω του.

Η Στύξ ήταν Ωκεανίδα που είχε το παλάτι της στα Τάρταρα και την φυλούσαν νύχτα-μέρα δράκοι ακοίμητοι. Από εκεί πιστεύονταν πως ανάβλυζαν τα νερά της πηγής και θεωρούσαν πως το νερό χάριζε αθανασία. Εκεί ορκίζονταν οι θεοί (ήταν ο μεγαλύτερος όρκος που μπορούσε να κάνει ένας θεός) και εκεί εξέτιαν την ποινή τους οι τιμωρημένοι θεοί.. Σύμφωνα με τον Παυσανία, τα νερά της ήταν θανατηφόρα για τους ανθρώπους και τα ζώα, ενώ ήταν επιβλαβή και για τα υλικά, εκτός από το χρυσό και τις οπλές των αλόγων. Το χρώμα των νερών είναι μαύρο, καθώς γλείφουν τον βράχο πέφτοντας. Σύμφωνα με τον μύθο, η θεά Δήμητρα θέλοντας να ξεφύγει από τον Ποσειδώνα, μεταμορφώθηκε σε φοράδα, μα όταν καθρεφτίστηκε στα ύδατα της Στυγός και είδε τη μορφή της τρόμαξε και τα καταράστηκε να μαυρίσουν.

Χιονοδρομικό Κέντρο Καλαβρύτων

Το Χιονοδρομικό Κέντρο Καλαβρύτων βρίσκεται στην βορειοδυτική πλευρά του βουνού του Χελμού και οι πλαγιές του εκτείνονται σε υψόμετρο από 1700μ. (Ξερόκαμπος) έως 2.340μ. (Νεραϊδόραχη). Παράλληλα, η απόσταση του από την πόλη των Καλαβρύτων είναι μόλις 14χλμ.

Ξεκίνησε την λειτουργία του το 1988 μετά από επίπονες και χρόνιες προσπάθειες του τότε Δήμαρχου Καλαβρύτων και οραματιστή του κέντρου Πάνου Πόλκα. Η δημιουργία του συνετέλεσε τα μέγιστα στην τουριστική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής, καθιστώντας τα Καλάβρυτα έναν από τους πλέον δημοφιλείς χειμερινούς προορισμούς στην Χώρα. Οι επισκέπτες που καταφτάνουν στον Χελμό κατά την χειμερινή περίοδο ξεπερνούν κάθε χρόνο τα 150.000 άτομα. Μέσα σ’ αυτούς βρίσκονται απλοί επισκέπτες, χιονοδρόμοι όλων των επιπέδων καθώς και οικογένειες που αποζητούν μια εξόρμηση στην φύση. Τέλος, είναι το πιο κοντινό χιονοδρομικό στην Αθήνα (απέχει μόλις 203χλμ) ενώ υποδέχεται σκιέρ και snowboarders από όλη την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής του θέσης κοντά στην πλειοψηφία των κύριων αστικών κέντρων της χώρας.

Στις εγκαταστάσεις του χιονοδρομικού υπάρχουν συνολικά οχτώ (8) αναβατήρες και δεκατέσσερις (14) πίστες που περιλαμβάνουν όλα τα επίπεδα δυσκολίας, συνολικού μήκους 25 χλμ. Οι δρόμοι εκχιονίζονται όλο το 24ωρο και η πρόσβαση σε αυτό από τα Καλάβρυτα είναι πάντα εύκολη και ιδιαίτερα όμορφη, καθώς ο επισκέπτης περνάει μέσα από μια διαδρομή γεμάτη έλατα. Διαθέτει άνετους χώρους Parking (30.000 μ² ακριβώς δίπλα στην είσοδο του), σταθμό πρώτων βοηθειών, δύο σαλέ (ένα φιλανδικό κτίριο στην βάση του και ένα στην Βαθειά Λάκκα σε υψόμετρο 1850μ), κατάστημα ενοικίασης εξοπλισμού, σχολές εκμάθησης ski & snowboard για όλους τους επίδοξους χιονοδρόμους καθώς και διάφορες άλλες δραστηριότητες που μπορεί κάποιος να επιλέξει (ενοικίαση snowmobile, έλκηθρα χιονιού, παιδότοπος κτλ).

Τέλος, στην κορυφή της Νεραϊδόραχης σε υψόμετρο 2.340μ., δεσπόζουσας σημασίας είναι η λειτουργία του τηλεσκοπίου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών με το όνομα «ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ», το οποίο είναι το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο των Βαλκανίων καθώς και το δεύτερο μεγαλύτερο της Ηπειρωτικής Ευρώπης.

Το Κέντρο λειτουργεί καθημερινά, κατά τη χειμερινή περίοδο (από το Δεκέμβριο έως και τον Απρίλιο) από τις 09:00πμ έως τις 16:00μμ. Παράλληλα είναι επισκέψιμο και κατά τους υπόλοιπους μήνες οπού ο επισκέπτης μπορεί να περιπλανηθεί στο βουνό και να επιλέξει εναλλακτικές, μη οργανωμένες, δραστηριότητες όπως πεζοπορία, mountain bike, ορειβασία κτλ.

Αστεροσκοπείο Χελμού – Τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος» | Καλάβρυτα

Το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο των Βαλκανίων και το δεύτερο σε μέγεθος στην ηπειρωτική Ευρώπη, το οποίο εγκαταστάθηκε τον Σεπτέμβριο του 2004 στην κορυφή Νεραϊδοράχη του Χελμού, σε υψόμετρο 2.340 μ.

Αποτελεί ένα πολύ σημαντικό εγχείρημα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και έχει διάμετρος κατόπτρου 2,3 μ. Το όνομά του το πήρε από τον σπουδαίο Σάμιο αστρονόμο, φυσικό και μαθηματικό Αρίσταρχο (4ος αιώνας π.Χ.). Είναι πλήρως εξοπλισμένο, με μεγάλο οπτικό πεδίο που το καθιστά ιδανικό για συμμετοχή σε διεθνή προγράμματα, με πολύ καλή ποιότητα οπτικών και κάμερες υψηλής ευκρίνειας.

Το τηλεσκόπιο έχει και εκπαιδευτικό χαρακτήρα, καθώς προορίζεται για την εκπαίδευση φοιτητών επιτόπου αλλά και μέσω δικτύου, για την επιμόρφωση του κοινού (σχολεία, πανεπιστήμια, πολιτιστικοί φορείς κλπ), καθώς και για την παροχή επιστημονικών και τεχνολογικών υπηρεσιών υψηλής ποιότητας σε εκπαιδευτικούς και κοινωνικούς φορείς. Η θέση του τηλεσκοπίου επιλέχθηκε διότι το Χιονοδρομικό Κέντρο τής εξασφαλίζει κατάλληλη υποδομή (εύκολη οδική πρόσβαση, ρεύμα, τηλέφωνο) και δεν υποφέρει από τη φωτορύπανση των πόλεων. Επίσης, είναι από τις σκοτεινότερες περιοχές της Ευρώπης. Το τηλεσκόπιο είναι πάνω από τα σύννεφα σε μεγάλο ποσοστό ετησίως και μπορεί να παρατηρεί είδωλα εξαιρετικής ποιότητας.

Χελμός (Αροάνια Όρη)

Ο Χελμός είναι ένα από τα ομορφότερα βουνά της Ελλάδας που διακρίνεται για την πλούσια γεωμορφολογία του αλλά και για μια τεράστια χλωριδική ποικιλότητα που προσελκύει δεκάδες επιστήμονες και ερασιτέχνες λάτρεις των φυτών. Η ονομασία «Χελμός» προέρχεται πιθανώς από την αρβανίτικη ρίζα «helm» που σημαίνει «δηλητήριο» και σχετίζεται με την διαχρονική δοξασία για τα θανατηφόρα ιερά νερά της Στυγός. Δύο ακόμα ετυμολογικές ερμηνείες υποστηρίζουν ότι η ονομασία προέρχεται είτε από την σλαβική ρίζα «χλιουμ» που σημαίνει «λόφος», είτε από την αρχαία γερμανική ρίζα «helm» που σημαίνει «κορυφή-κορώνα». Οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν το βουνό «Αροάνια Όρη» από τον ήρωα Αροανίωνα και τον Αροάνιο ποταμό, μια λέξη που σχηματίζεται από το επιτατικό μόριο α- και τη λέξη ροή και σημαίνει ο τόπος των άφθονων νερών. Κατά τη μυθολογία στο βουνό κατοικούσε η χθόνια θεότητα Στύγα, κόρη του Ωκεανού και της Τηθύος και προσωποποίηση των νερών του Άδη. Ο Ησίοδος αναφέρει ότι όταν δύο θεοί φιλονικούσαν, ο Δίας έστελνε την Ίριδα να φέρει νερό της Στύγας στο οποίο οι θεοί έπρεπε να ορκιστούν. Ακόμα και στις μέρες μας στα ψηλά του βουνού αναβλύζει από έναν απόκρημνο βράχο η πηγή που οι αρχαίοι ονόμαζαν Ύδατα Στυγός και δεν είναι τυχαίο ότι και η σημερινή λαϊκή ονομασία της πηγής είναι Μαυρονέρι. Ο Χελμός δεσπόζει στη βόρεια Πελοπόννησο με το μεγαλύτερο μέρος του να ανήκει στο νομό Αχαΐας και ένα μικρό τμήμα του στα νοτιοανατολικά να ανήκει στο νομό Κορινθίας. Στα βόρεια καταλήγει ήρεμα μετά από λόφους και μικρότερα βουνά στην Αιγιαλεία και στον Κορινθιακό κόλπο, στα δυτικά τα οροπέδια των Λουσών και της Κλειτορίας χωρίζουν το βουνό από τον Ερύμανθο και στα ανατολικά και στα νότια η πεδιάδα του Φενεού χωρίζει τον Χελμό από την Ζήρεια και τον Σαϊτά. Η κατεύθυνση του βουνού είναι από τα βόρεια προς τα νότια σε ένα μήκος 30 χιλιομέτρων και η έκταση του φτάνει τα 320 τ.χλμ. Πρόκειται για τη τρίτη σε ύψος οροσειρά της Πελοποννήσου μετά από εκείνες του Ταϋγέτου και της Ζήριας. Η ψηλότερη κορυφή του φτάνει τα 2.355 μέτρα στην θέση Ψηλή Κορφή. Άλλες γνωστές κορυφές του βουνού είναι η Νεραϊδόραχη (2.338 μ.), η Αετοράχη (2.252 μ.), ο Προφήτης Ηλίας (2.282 μ.), το Γαρδίκι (2.182 μ.), το Αυγό (2.138 μ.), το Νησί (2.042 μ.) και η Γαΐδουρόραχη (1.981 μ.), ενώ τμήμα του βουνού θεωρείται και ο κάπως ξεχωριστός όγκος της Ντουρντουβάνας (2.109 μ.) στα νότια. Κυρίαρχο πέτρωμα του Χελμού είναι ο ασβεστόλιθος που ακολουθείται από ψαμμίτες και φλύσχες. Η γεωλογική ιστορία και οι πολλοί ενδιαφέροντες γεώτοποι της περιοχής οδήγησαν στην δημιουργία του Γεωπάρκου Χελμού-Βουραϊκού που περιλαμβάνεται στο Παγκόσμιο Δικτύο Γεωπάρκων της Unesco. Πολλοί είναι οι ποταμοί που πηγάζουν από εδώ με σημαντικότερους τον Αροάνιο, τον Κράθη, τον Ασωπό και τον Λαδοπόταμο, ενώ πολλά ρέματα του Χελμού συμβάλλουν στον Βουραϊκό που ρέει λίγο δυτικότερα. Ο Χελμός χαρακτηρίζεται από μία πλούσια μορφολογία με δεκάδες αξιοθέατα της φύσης. Κοντά στις ψηλές κορυφές σχηματίζεται από τα χιόνια που λιώνουν η εποχική αλπική λίμνη Μαυρόλιμνη, κάτω από την Νεραϊδόραχη βρίσκεται ο ύψους 200 μέτρων καταρράκτης της Στύγας, στα νότια βρίσκεται το εντυπωσιακό Σπήλαιο των Λιμνών και στα βόρεια η ορεινή λίμνη Τσιβλού. Στα ψηλά πάλι υπάρχει το οροπέδιο του Επάνου Κάμπου, ενώ πολλά είναι τα φαράγγια που ξεκινούν από το βουνό με διασημότερο το φαράγγι του Βουραϊκού. Από το 2009 ο ορεινός όγκος του Χελμού μαζί με το φαράγγι του Βουραϊκού ποταμού αποτελούν προστατευόμενη περιοχή, χαρακτηρισμένη ως «ΕΘνικό Πάρκο».

Στα χαμηλά και στα μεσαία υψόμετρα του βουνού αναπτύσσονται μεσογειακοί θαμνώνες με είδη, όπως πουρνάρια, αριές, φιλύκια, κουμαριές πλατάνια, καστανιές, ιτιές και λεύκες. Το μεγαλύτερο τμήμα του Χελμού καλύπτεται από κεφαλληνιακή ελάτη που σε κάποια σημεία δημιουργεί μεικτά δάση με μαυρόπευκα. Μετά τα 1.700 μέτρα ξεκινάει η υποαλπική και η αλπική ζώνη με τα χορτολίβαδα που αποτελεί έναν πραγματικό βοτανικό παράδεισο. Η χλωρίδα του Χελμού περιλαμβάνει περισσότερα από 1.500 είδη και χαρακτηρίζεται από τη συγκέντρωση υψηλού αριθμού ενδημικών ειδών με 14 στενότοπα ενδημικά, 27 ενδημικά της Πελοποννήσου και 90 ενδημικά της Ελλάδας. Τα ονόματα πολλών απ’ αυτά παραπέμπουν σε τοπωνύμια της περιοχής, είτε γιατί αποτελούν ενδημικά του Χελμού, είτε γιατί περιγράφηκαν για πρώτη φορά εδώ. Τα είδη που έχουν στην επιστημονική τους ονομασία λέξεις που αναφέρονται στο βουνό, είναι η Alchemilla aroanica, το Seseli aroanicum, το Teucrium aroanium, το Linum aroanium, ο Bolanthus chelmicus subsp chelmicus, η Amelanchier parviflora subsp chelmea, η βιόλα Viola chelmea, η Globularia stygia και η Festuca stygia. Σημαντικά είδη του βουνού είναι η Corydalis blanda subsp oxelmannii, η Aquilegia ottonis subsp ottonis, η Lonicera alpigena subsp hellenica, το Polygala subuniflora, η Valeriana crinii subsp crinii, η Valeriana olenaea, το Phelipanche schultzioides, ο Adonis cyllenea, οι καμπανούλες Campanula aizoides, Campanula rupestris και Campanula asperuloides, η Asperula arcadiensis, η Asperula lutea subsp mungieri, η Aurinia moreana, το Cirsium hypopsilum, η Sagina stridii, το αγριογαρύφαλλο Dianthus mercurii, το Erysimum pectinatum, το τσάι Sideritis clandestina subsp peloponnesiaca, το Omphalodes luciliae subsp scopulorum, το Dichoropetalum achaicum, ο Solenanthus stamineus, η σιληνή Silene conglomeratica, το Verbascum acaule και η Noccaea graeca. Άλλα ενδιαφέροντα είδη του βουνού είναι η Myosotis minutiflora, η καμπανούλα Campanula velebitica, η κενταύρια Centaurea achaia subsp achaia, το κυκλάμινο Cyclamen rhodium subsp peloponnesiacum, το κολχικό Colchicum triphyllum, η γαλατσίδα Euphorbia capitulata, η Cyathophylla chlorifolia, το Aethionema cordatum, η Pinguicula crystallina subsp hirtiflora, η Saxifraga sibthorpii, η Gypsophila nana, το θυμάρι Thymus hartvigii subsp hartvigii, το Marrubium velutinum subsp cylleneum, το Thamnosciadium junceum, η σιληνή Silene auriculata, ο Erigeron alpinus, η βιόλα Viola delphinantha, η φριτιλάρια Fritillaria mutabilis, η Macrotomia densiflora, ο Rhamnus sibthorpiana και το αγριόσκορδο Allium achaium.

Ο Χελμός φιλοξενεί περισσότερα από 150 είδη της ορνιθοπανίδας από τα οποία περίπου τα 100 φωλιάζουν στο βουνό. Από τα αρπακτικά ξεχωρίζουν ο χρυσαετός, ο φιδαετός, η γερακίνα, η αετογερακίνα, ο σφηκιάρης, το ξεφτέρι, το διπλοσάινο, ο πετρίτης, το δεντρογέρακο και το βραχοκιρκίνεζο. Στις πιο απομονωμένες περιοχές ζουν ακόμα οι πετροπέρδικες. Στα ψηλότερα σημεία και στα κάθετα βράχια απαντώνται αγριοπερίστερα, μπούφοι, βουνοσταχτάρες, χιονάδες, βραχοχελίδονα, χιονοψάλτες, σταχτοπετρόκληδες, πυρροκότσυφες, χιονοκότσυφες, τοιχοδρόμοι, κιτρινοκαλιακούδες, κόρακες, φανέτα και βλαχοτσίχλονα. Άλλα είδη είναι του Χελμού είναι η μπεκάτσα, η φάσσα, το τρυγόνι, ο κούκος, ο χουχουριστής, η κουκουβάγια, ο γκιώνης, το γιδοβύζι, ο τσαλαπετεινός, ο πράσινος δρυοκολάπτης, ο μεσαίος δρυοκολάπτης, η δεντροσταρήθρα, η ωχροκελάδα, η δεντροκελάδα, ο τρυποφράχτης, ο θαμνοψάλτης, το αηδόνι, ο καρβουνιάρης, ο γαλαζοκότσυφας, η τσίχλα, η γερακότσιχλα, ο κοκκινοτσιροβάκος, ο χρυσοβασιλίσκος, ο πυρροβασιλίσκος, η ελατοπαπαδίτσα, ο κλειδωνάς, ο αιγίθαλος, ο βραχοτσοπανάκος, ο καμποδεντροβάτης, ο αετομάχος, ο κοκκινοκεφαλάς, η κίσσα, ο φλώρος, το λούγαρο, το σκαρθάκι, ο κοκκοθραύστης, ο σταυρομύτης, το σιρλοτσίχλονο, το βουνοτσίχλονο και ο τσιφτάς.

Από τα αμφίβια στο Χελμό ζουν σαλαμάνδρες, κοινοί τρίτωνες, αλπικοί τρίτωνες, φρύνοι, πρασινόφρυνοι, δεντροβάτραχοι, βαλκανοβάτραχοι, σβελτοβάτραχοι και γραικοβάτραχοι. Η ερπετοπανίδα του βουνού είναι πολύ πλούσια και περιλαμβάνει 24 είδη από τα οποία ξεχωρίζουν το κεφαλλονίτικο κονάκι, η μοραϊτόσαυρα, η γραικόσαυρα και η πελοποννησιακή γουστέρα. Άλλα ερπετά του βουνού είναι η μεσογειακή χελώνα, η κρασπεδοχελώνα, ο τυφλίτης, η τρανόσαυρα, το σιλιβούτι, η τοιχογουστέρα, η βαλκανόσαυρα του Ιονίου, ο στεφανοφόρος, ο έφιος, ο λαφιάτης, η δεντρογαλιά, ο σαπίτης, το νερόφιδο, η σαΐτα, το αγιόφιδο, ο λαφιάτης του Ασκληπιού, το σπιτόφιδο και η οχιά. Από τα θηλαστικά που έχουν καταγραφεί στο βουνό ξεχωρίζει η παρουσία του σπάνιου τσακαλιού στους πρόποδες, ενώ οι πληθυσμοί της βίδρας έχουν μειωθεί σημαντικά. Άλλα θηλαστικά είναι οι αλεπούδες, οι ασβοί, τα κουνάβια, οι νυφίτσες, οι σκαντζόχοιροι, οι λαγοί, οι δασομυωξοί και ο σπάνιος νανοκρικέτος (Cricetulus migratorius). Σημαντική είναι και η παρουσία πολλών ειδών νυχτερίδας που ζούνε στα σπήλαια και στις σχισμές των βράχων, όπως η πτερυγονυχτερίδα (Miniopterus schreibersii), η μικρομυωτίδα (Myotis blythii), η τρανομυωτίδα (Myotis myotis), ο ρινόλοφος του Μπλάσιους (Rhinolophus blasii), ο ρινόλοφος του Μέχελι (Rhinolophus mehelyi) και ο τρανορινόλοφος (Rhinolophus ferrumequinum). Ο Χελμός διακρίνεται και για τον μεγάλο πλούτο από λεπιδόπτερα με σημαντικότερα είδη τα Polyommatus aroaniensis, Polyommatus iphigenia, Colias aurorina, Agrodiaetus pelopi, Turanana taygetica, Polyommatus coelestina, Pieris ergane, Parnassius mnemosyne, Polyommatus ripartii και Satyrus ferula. Εϊναι σημαντικό ότι στα αλπικά του βουνού απαντώνται δύο τοπικές ενδημικές ακρίδες που ανήκουν στο Παγκόσμιο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ειδών, η Parnassiana chelmos και το Oropodisma chelmosi.

Πως θα πάτε
Η προσέγγιση στον Χελμό γίνεται από την Εθνική οδό Αθηνών-Πατρών. Η πιο συνηθισμένη διαδρομή είναι από τα Καλαβρύτα, η οποία περνάει μέσα από το φαράγγι του Βουραϊκού. Τα Καλάβρυτα απέχουν 77 χλμ. από την Πάτρα και 200 χλμ. από την Αθήνα. Από εκεί συνεχίζετε προς το Χιονοδρομικό, απ’ όπου ξεκινάει ένας σχετικά βατός χωματόδρομος που σας οδηγεί στο Αστεροσκοπείο και στις κορφές του βουνού. Η πιο γρήγορη διαδρομή όμως, είναι να στρίψετε στην Ακράτα και να ακολουθήσετε τον δρόμο που περνάει από Πύργο-Τσιβλό-Περιστέρα για να φτάσετε λίγο μετά στο Χιονοδρομικό Καλαβρύτων.

Καταρράκτες Αγίου Ταξιάρχη

Ένα από τα ομορφότερα μέρη της επαρχίας Καλαβρύτων, είναι οι πανέμορφοι καταρράκτες του Αγίου Ταξιάρχη, στην Άνω Βλασία, σε απόσταση μόλις 25 λεπτών από τα Καλάβρυτα.

Πρόκειται για τους καταρράκτες του ποταμού Σελινούντα που, σύμφωνα με τον Παυσανία, πηγάζουν από τον Ερύμανθο και χύνονται στον Κορινθιακό. Οι καταρράκτες,(στην πραγματικότητα, ένας διπλός καταρράκτης) βρίσκεται στο τέλος του φαραγγιού, όταν το ποτάμι μοιάζει να μπαίνει σε μία σπηλιά. Εκεί τα νερά ενώνονται, πέφτοντας με ορμή σε μια λίμνη, για να ενωθούν και πάλι με τον Σελινούντα. Δίπλα από το επιβλητικό σκηνικό, υπάρχει ένα μυστήριο σπήλαιο με υπόγειες λίμνες. Για να κατεβούμε στην όχθη του ποταμού και να δούμε τους καταρράκτες, έχουν χτιστεί πέτρινα σκαλοπάτια, τα οποία κατεβαίνουν σε μια πλαγιά ανάμεσα στα πλατάνια και μας οδηγούν σε αυτό το θαύμα της φύσης.

Οι καταρράκτες του Αγίου Ταξιάρχη, αποτέλεσαν σημείο αναφοράς για την ελληνική μυθολογία, αφού από εδώ πέρασε η Καλλιστώ και όλες οι νύμφες της θεάς Άρτεμης και λούστηκαν γυμνές στα δροσερά νερά τους. Από εδώ πέρασε και ο Πάνας με τη συνοδεία του, μεθυσμένη από τα καταπληκτικά κρασιά της περιοχής.

Όρος Ερύμανθος

Ο Ερύμανθος ή Ωλονός είναι επίμηκες και με πολλές κορυφές όρος, που εκτείνεται σαν οροσειρά στην βορειοδυτική Πελοπόννησο και στα όρια των νομών Αχαΐας και Ηλείας. Οι Δήμοι Ερυμάνθου και Καλαβρύτων μοιράζονται τις ομορφιές και τις χάρες του. Η ψηλότερη κορυφή του είναι ο Ωλενός (Ωλονός) στα 2.224 μ. που βρίσκεται στο έδαφος του νομού Αχαΐας και σχεδόν στα όρια με την Ηλεία. Έχει νοτιοδυτική κατεύθυνση (από βορρά προς νότο), ανατολικά δημιουργεί διακλαδώσεις όπως το Καλλιφώνι, οι Υψηλές Κορυφές και το όρος Λάμπειο. Είναι το τέταρτο σε ύψος όρος της Πελοποννήσου και συμπεριλαμβάνεται στα αλπικά βουνά της Ελλάδας.

Άλλες κορυφές είναι η Μουγγίλα (2169 μ), ο Προφήτης Ηλίας (2125 μ), ο Πυργάκος (2050 μ), το Νεραϊδοβούνι (1923 μ), η Ψηλή Τούρλα (1891 μ), η Λεπίδα (1541 μ), το Μελισσοβούνι (1464 μ) και ο Άγιος Αθανάσιος (1219 μ). Από αυτόν πηγάζουν οι ποταμοί Πηνειός, Σελινούντας, Ερύμανθος, Πείρος, Παραπείρος κ.α.

Ανήκει στη γεωλογική ζώνη Ωλενού – Πίνδου και στις προστατευόμενες περιοχές Φύση 2000 με στόχο την διατήρηση της άγριας χλωρίδας και πανίδας του. Ο Ερύμανθος διακρίνεται για το άγριο φυσικό του περιβάλλον, τα δάση κωνοφόρων, την πυκνή βλάστηση, τα σπάνια και τα άγρια είδη, την εξαιρετική θέα, τις διάσπαρτες πηγές, τα ρυάκια, τους όμορφους ποταμούς που σχηματίζουν συχνά κοιλάδες και απότομες χαράδρες και τους εντυπωσιακούς κοκκινοπράσινους σχιστόλιθους.

Βλάστηση

Ο Ερύμανθος είναι όρος με πολλές αντιθέσεις. Στις πλαγιές του υπάρχουν περίπου 970 είδη φυτών. Ανάμεσα σε αυτά υπάρχουν 90 ελληνικά ενδημικά από τα οποία τα 47 είναι ενδημικά της Νότιας Ελλάδας και τα 13 ενδημικά της Πελοποννήσου.

Μέχρι τα 600–800 μέτρα και ιδιαίτερα στα δυτικά τμήματα κυριαρχούν θαμνώνες και δάση με την κυριαρχία αείφυλλων-σκληρόφυλλων ειδών, ιδιαίτερα πουρνάρια και φιλίκι. Στις εκτάσεις των σκληρόφυλλων θαμνώνων υπάρχουν πολύ συχνά και φυλλοβόλα είδη όπως ο μελιός. Στα ανατολικά του όρους στα 1000–1200 μέτρα αναπτύσσονται δάση φυλλοβόλλων με δρυς και καστανιές καθώς και φυλλοβόλλα είδη αλλά και πουρνάρια. Τα ελάτα καλύπτουν τη μεγαλύτερη έκταση του όρους, μεταξύ των 800–1600 μέτρων. Από τα 1500 μέτρα και πάνω υπάρχουν αλπικά λιβάδια με πολλά και σπάνια ποώδη φυτά και σε κάποια από αυτά ευδοκιμούν και βονοκυπαρίσσια σε αραιές συστάδες έως και τα 1.700 μέτρα.

Γενικά έχει δάση από έλατα, δρυς, κέδρους, καστανιές, πουρνάρια, πεύκα και πλατάνια (στις όχθες των ποταμών), επίσης κάποιες πλαγιές μεταξύ των 1.400-1.700 μέτρων καλύπτονται από αραιές συστάδες βουνοκυπάρισσου. Στον Ερύμανθο φυτρώνει και ο “Αμανίτης το μυγοκτόνος” το μανιτάρι με το κόκκινο καπέλο και τις άσπρες βούλες το οποίο κατατάσσεται στα δηλητηριώδη καθώς προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές αλλά και μια κατάσταση μέθης και έκστασης αφού διαθέτει παραισθησιογόνες ουσίες. Επίσης οι ασφάκες είναι πολύ διαδεδομένες σχεδόν σε όλο τον όγκο του όρος αφού ευδοκιμούν σε πετρώδη και βραχώδη μέρη.

Στον Ερύμανθο δεν έχει πραγματοποιηθεί πλήρης χλωριδική-φυτογεωγραφική έρευνα.

Πανίδα

Ο Ερύμανθος έχει πλούσια πανίδα με ποικιλία διάφορων άγριων και σπάνιων ζώων.

Η πανίδα από θηλαστικά περιλαμβάνει κυρίως ασβούς, λαγούς, αλεπούδες, τσακάλια, νυφίτσες, αγριογούρουνα, κουνάβια ενώ πρόσφατα έγινε γνωστό ότι υπάρχουν και βίδρες. Τα σημαντικότερα πτηνά είναι ο χρυσαετός, το γεράκι, ο καρβουνιάρης, ο δρυοκολάπτης, η τσίχλα, ο χιονοψάλτης, το κοτσύφι, ο σταχτοπετροκλής, η πέρδικα, η μπεκάτσα, το σπουργίτι και τα κορακοειδή: κοράκι, κουρούνα, καρακάξα, καλιακούδα και κίσσα.

Στον Ερύμανθο έχει επιλέξει να πετάει και η σπάνια πεταλούδα “Ρarnassius Apollo”.

Ιστορία

Το βουνό αυτό αποτέλεσε το καταφύγιο των κατατρεγμένων και το ορμητήριο των επαναστατημένων τόσο επί Τουρκοκρατίας όσο και επί της Γερμανο-Ιταλικής κατοχής.

Το μεγαλύτερο μέρος του Ερυμάνθου από την αρχαιότητα μέχρι και τις αρχές του 18ου αιώνα άνηκε στην Αρκαδία.

Μυθολογία

Στην αρχαιότητα θεωρούνταν τόπος διαμονής της Αρτέμιδος και του Πάνα. Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο βασιλιάς της Αρκαδίας Λυκάονας είχε έναν απόγονο που ονομαζόταν Ερύμανθος και απ’ αυτόν πήρε το όνομά του το βουνό ενώ επίσης εμφανίζεται και σαν ιδρυτής της Ψωφίδος, αρχαίας οικονομικά ισχυρής πόλης της Αρκαδίας που σήμερα ανήκει στο Νομό Αχαΐας και βρίσκεται κοντά στα σύνορα των τριών νομών Αχαΐας, Ηλείας, Αρκαδίας. Η Αφροδίτη τύφλωσε τον Ερύμανθο ή όπως λέει μια άλλη εκδοχή τον πέτρωσε γιατί την είδε την ώρα που λουζόταν και ετοιμαζόταν να ενωθεί με τον Άδωνη, ο Απόλλωνας για να εκδικηθεί την Αφροδίτη μεταμορφώθηκε σε αγριόχοιρο και σκότωσε τον Άδωνη.

Στο όρος αυτό ο Ηρακλής πραγματοποίησε τον τέταρτο άθλο του, εξολοθρεύοντας τον Ερυμάνθιο κάπρο, που είχε γίνει η μάστιγα της περιοχής. Στον Ερύμναθο όμως θα συναντηθεί και η Καλλιστώ με τον γιο της Αρκά, μια μέρα που αυτός πήγε στο δάσος για να κυνηγήσει. Εκεί είδε τη μεταμορφωμένη σε αρκούδα μητέρα του, που διατηρούσε όμως ανθρώπινη σκέψη και νόηση, και ετοιμάστηκε να τη σκοτώσει χωρίς να ξέρει ότι ήταν αυτή. Τότε ο Δίας για να αποφύγει τη μητροκτονία, μεταμόρφωσε και τον Αρκάδα σε μικρό αρκουδάκι και έτσι αναγνώρισε τη μητέρα του, επειδή όμως φοβήθηκε την αντίδραση της Ήρας, αμφότερους τους μετέφερε στον ουρανό και μεταμόρφωσε και τους δύο σε αστερισμούς βάζοντας τον Αρκτούρο να τους προστατεύει. Από τότε η Καλλιστώ είναι η Μεγάλη Άρκτος και ο Αρκάδας η Μικρή Άρκτος.

Δάσος Κάνισκας.

Δάσος Κάνισκας

Για την Ιερά Μονή Μακελλαριάς ((υψόμετρο 640 μ)) διασχίζει ο προσκυνητής το δρυοδάσος της Κάνισκας.

Το δάσος Κάνισκας αποτελείται απο δασική έκταση 12.860 στρεμμάτων, το μεγαλύτερο δρυόδασος του Νομού Αχαίας με πλούσια φυσική ομορφιά το οποίο συντηρεί πληθυσμούς διάφορων ζωϊκών ειδών, προσφέρεται για την ανάπτυξη αθλητικών δραστηριοτήτων (Mountain bike, αθλημάτων βουνού) και ήπιων μορφών τουρισμού. Αγοράστηκε πρόσφατα από τη Δημοτική Επιχείρηση «Χιονοδρομικό Κέντρο Καλαβρύτων» ενώ η σχεδιαζόμενη αξιοποίηση του θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.

Μετέωρα της Πελοποννήσου

ΗΙερά Μονή Μακελλαριάς, βρίσκεται απέναντι από το χωριό Λαπαναγοί και είναι χτισμένη πάνω σε ένα χαρακτηριστικό απότομο βράχο, γι’ αυτό και δικαιολογημένα κάποιοι την ονομάζουν τα “Μετέωρα της Πελοποννήσου”.

Η Μονή, σε υψόμετρο 640 μέτρων, αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά θρησκευτικά μνημεία της περιοχής, με βαθιά ιστορική και πνευματική σημασία. Χτισμένη τον 10ο αιώνα, σύμφωνα με την παράδοση, από μοναχούς που αναζητούσαν ησυχία και ασκητισμό, η Μονή είναι αφιερωμένη στη Γέννηση της Θεοτόκου. Η αρχιτεκτονική της Μονής μαρτυρά τη μεσαιωνική τεχνοτροπία, ενώ η τοποθεσία της, με θέα το φαράγγι του Σελινούντα, προσφέρει ένα μαγευτικό σκηνικό που εμπνέει δέος και γαλήνη.

Η Μονή αποτέλεσε κέντρο πνευματικής και εθνικής δράσης, ιδιαίτερα κατά την Επανάσταση του 1821. Σήμερα προσελκύει πλήθος προσκυνητών και επισκεπτών, οι οποίοι έρχονται να θαυμάσουν την ομορφιά του τοπίου και να νιώσουν την κατανυκτική ατμόσφαιρα.

Η πρόσβαση στη Μονή είναι δυνατή μέσα από το δρυοδάσος της Κάνισκας, που προσφέρει ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον. Το δάσος, πλούσιο σε βιοποικιλότητα, συμπληρώνει την εμπειρία του επισκέπτη με τη φυσική του ομορφιά και τις δυνατότητες για δραστηριότητες όπως πεζοπορία και ποδηλασία βουνού.

Η δυσκολία που συναντά ο προσκυνητής για να προσέλθει στην Μονή (10 χλμ χωματόδρομος) αποζημιώνεται με το απαράμιλλο σε φυσικό κάλλος τοπίο.

Δάσος Περιθωρίου- Ζαρουχλας

Το δάσος Περιθωρίου είναι ενοποιημένο με εκείνο της Ζαρούχλας και αποτελεί το μεγαλύτερο δάσος του νομού Αχαΐας. Ξεκινά από τη Σελιάνα και απαρτίζεται από μαύρη πεύκη, καστανιές και έλατα. Αυτό το σημείο ενδιαφέροντος είναι Ορεινό και Αγροτικό. Είναι προσβάσιμο την Άνοιξη και το Καλοκαίρι. Δεν είναι προσβάσιμο μέσω δημόσιας συγκοινωνίας. Δεν έχει κάποια χρέωση ή εισιτήριο

Το δάσος του Σόλου είναι ενοποιημένο με αυτό της Ζαρούχλας και αποτελεί το μεγαλύτερο του Νομού Αχαΐας, με μαύρη πεύκη, έλατα και καστανιές.

Ξεκινά από τη Σελιάνα και απλώνεται έως Σαραντάπηχο, Περιθώρι, Ταρσό και Αγία Βαρβάρα.

Ένας μοναδικός ορεινός “μικρόκοσμος” απλώνεται μπροστά στα μάτια του επισκέπτη με τη φυσική ομορφιά να απογειώνεται.

Από την περιοχή ξεκινούν μονοπάτια για την Βρύση της Γκόλφως, το Καστράκι και τα Ύδατα της Στυγός.

Δάσος Μπαρμπούς

Η Κρυφή Όαση του Αφροδισίου – Κινδυνεύει να γίνει αιολικό πάρκο
Βαθιά στην Αχαΐα, κοντά στο χωριό Νάσια, υπάρχει ένα δάσος που μοιάζει με σκηνικό από παραμύθι: το Δάσος της Μπαρμπούς. Πυκνή βλάστηση, αιωνόβιες καστανιές (κρατάνε από την εποχή της Ενετοκρατίας!), κρανιές και βελανιδιές, που σχηματίζουν ένα φυσικό καταφύγιο για σπάνια πουλιά και άγρια ζώα όπως ο δενδρομυωξός. Και ναι, ανάμεσα στα μονοπάτια του τριγυρνάνε και αγριογούρουνα —αν τα πετύχεις, κράτα διακριτική απόσταση!
Όμως, αυτή η άγρια ομορφιά απειλείται. Η εταιρεία ENERCOPLAN σχεδιάζει ακόμα ένα αιολικό πάρκο συνολικής ισχύος 306 MW, που περιλαμβάνει 51 ανεμογεννήτριες δίπλα και μέσα στο δρυοδάσος της Μπαρμπούς. Παράλληλα, το υπό διαβούλευση έργο αντλησιοταμίευσης στη λίμνη Λάδωνα συνδέεται με το αιολικό πάρκο, λειτουργώντας ως σύστημα αποθήκευσης και διαχείρισης ενέργειας.
Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) του έργου αντλησιοταμίευσης βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο έως τις 28 Φεβρουαρίου 2025. Είναι η στιγμή που πολίτες, φορείς και αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν να εκφράσουν τις απόψεις και τις αντιρρήσεις τους.
Τι διακυβεύεται;
Καταστροφή του μοναδικού δρυοδάσους της Μπαρμπούς
Εκβιομηχάνιση του λιμναίου οικοσυστήματος της τεχνητής λίμνης Λάδωνα
Αλλοίωση του τοπίου σε παραδοσιακούς οικισμούς της Αχαΐας και της Αρκαδίας, όπως Βαλτεσινίκο, Ξηροκαρίταινα, Κοντοβάζαινα, Δήμητρα, Κλείτωρ, Νάσια, Βεσίνι και πολλοί άλλοι
Το Δάσος της Μπαρμπούς δεν είναι απλά ένα όμορφο τοπίο. Είναι ένας πνεύμονας ζωής, ένας θησαυρός που κινδυνεύει να χαθεί. Αν αγαπάς την άγρια φύση, τώρα είναι η στιγμή να ενημερωθείς και να δράσεις!

Πανελλήνιο πέρασμα στο Φαράγγι Βουραϊκού

Πεζοπορία στη φύση και την ιστορία,

Κάθε χρόνο το δεύτερο Σαββατοκύριακο του Μαΐου πλήθος κόσμου επισκέπτεται τα Καλάβρυτα με σκοπό να συμμετάσχει στο Πανελλήνιο πέρασμα, να περπατήσει πλάι στις γραμμές του Οδοντωτού, να θαυμάσει το δημιούργημα της φύσης το μαγικό φαράγγι του Βουραϊκού.

Η ανάρτηση από τους διοργανωτές:

Ο Σύλλογος Ορειβασίας – Χιονοδρομίας – Αναρρίχησης – Προστασίας περιβάλλοντος Καλαβρύτων από το 1980, και κάθε χρόνο, τη 2η Κυριακή του Μαΐου οργανώνει το Πανελλήνιο Πέρασμα στο φαράγγι του Βουραϊκού Ποταμού.
Η κατάβαση στο φαράγγι γίνεται από τις γραμμές του Οδοντωτού ξεκινώντας από τα Καλάβρυτα και με τελικό προορισμό το Διακοπτό συνολικής απόστασης 22 χλμ.
Εναλλακτικά μπορείτε να ξεκινήσετε και από τη Ζαχλωρού, στην οποία φτάνετε με το αυτοκίνητό σας, ή με τον Οδοντωτό, και να περπατήσετε μόνο τα 10 χλμ μέχρι τη στάση Νιάματα. Ο οδοντωτός εκείνη την ημέρα πραγματοποιεί όλα τα δρομολόγια κανονικά σε χαμηλές ταχύτητες και σταματάει σε όλους τους ενδιάμεσους σταθμούς ώστε να εξυπηρετεί τους πεζοπόρους.

Το πρόγραμμα έχει ως εξής:

Ξεκινάτε με τον σύλλογο, την παρέα σας ή μόνοι σας, την Κυριακή 10/5 το πρωί στις 7:30 από το σταθμό του Οδοντωτού, στα Καλάβρυτα. Ακολουθώντας τις γραμμές του τρένου με προορισμό τον πρώτο μας σταθμό στη Ζαχλωρού. Αν πάλι θέλετε να ξεκινήσετε αργότερα ή από τη Ζαχλωρού, ώστε να διανύσετε μικρότερη απόσταση, μην διστάσετε νομίζοντας ότι θα είστε μόνοι σας!
Οι ομάδες και οι παρέες που ξεκινούν ανά διαστήματα είναι πολλές οπότε… ακολουθήστε τους!

Tips (οδηγίες):

Φορέστε άνετα ρούχα και παπούτσια για περπάτημα, αν έχετε ορειβατικά είναι ιδανικά ώστε να δένουν τον αστράγαλο για αποφυγή ατυχημάτων. Ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες καλό θα είναι να έχετε μαζί σας καπέλο, αντηλιακό ή αδιάβροχο. Μην φορτωθείτε με περιττά πράγματα.

Πάρτε μαζί σας μόνο ένα μπουκάλι νερό ή ένα ισοτονικό αν το προτιμάτε και κάτι ελαφρύ για γεύμα. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής ο Ορειβατικός Σύλλογος έχει φροντίσει για όλους εσάς ώστε να βρείτε τα απαραίτητα για να ξεκουραστείτε και να πάρετε δύναμη για να συνεχίσετε. Δεν χρειάζεται να είστε σε κάποια ιδιαίτερη φυσική κατάσταση, αρκεί η διάθεση για περπάτημα. Δεν υπάρχει ηλικιακός περιορισμός. Για να συμμετάσχετε, η διαδρομή είναι απλή και μπορούν να την ακολουθήσουν όλοι, να τονιστεί όμως ότι είναι πεζοπορία σχεδόν 5 ωρών από τα Καλάβρυτα εώς και το Διακοπτό, 3 ωρών από Ζαχλωρού εώς Διακοπτό και 2 ωρών από Ζαχλωρού μέχρι τα Νιάματα όπου θα σας περιμένουμε. Εάν δεν έχετε την αντοχή να περπατήσετε τόσες ώρες (λόγω ηλικίας ή διαφόρων προβλημάτων υγείας), θα ήταν καλύτερα να το αποφύγετε. Είναι ΚΑΘΑΡΑ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΗ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑ και όχι περίπατος. Εάν δεν είστε σε κάποιο σύλλογο ώστε να γνωρίζετε τα βασικά tips, τότε ακολουθήστε τις οδηγίες (tips) που δίνουμε παραπάνω.
ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΠΟΛΥ να τηρήσετε τις παραπάνω οδηγίες σχετικά με το τι να φορέσετε ή να πάρετε μαζί σας.

To Πανελλήνιο Πέρασμα στο φαράγγι του Βουραϊκού Ποταμού είναι ΔΩΡΕΑΝ και δεν χρειάζεται να δηλώσετε συμμετοχή.

Κατά μήκος του φαραγγιού θα βρείτε εθελοντές της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης οι οποίοι φροντίζουν για την ομαλή διεξαγωγή και θα είναι εκεί για οτιδήποτε χρειαστείτε.

Ερύμανθος: Οι 3 περιοχές που μπορούν να δώσουν τουριστική ώθηση

Και τα τρία έργα ανήκουν στον Δήμο Ερυμάνθου, με τη νέα δημοτική αρχή να πρέπει να τα θέσει ως προτεραιότητες και να τρέξει με στόχο να ολοκληρωθούν.

Διαβάζαμε πριν από λίγες μέρες ότι η Δυτική Ελλάδα είναι ουραγός στις ταξιδιωτικές εισπράξεις, την ώρα που υπάρχει άνοδος του τουρισμού σε όλες τις περιφέρειες.

Εκτός από τα Καλάβρυτα που αποτελούν ξεχωριστό κομμάτι και ήδη κινούνται κάτι παραπάνω από εξαιρετικά τη φετινή χειμερινή σεζόν, υπάρχουν και άλλες περιοχές στην Αχαΐα που δικαιούνται να πάρουν ένα κομμάτι από την ολοένα και αυξανόμενη τουριστική «πίτα» στην Ελλάδα.
Την εποχή που οι συνήθειες των τουριστών στη μετά covid-19 εποχή έχουν αλλάξει και πολλοί ψάχνουν εναλλακτικούς προορισμούς, υπάρχουν συγκεκριμένες περιοχές στον Δήμο Ερυμάνθου που μπορούν να δώσουν τουριστική ώθηση και ανάπτυξη.

Στα Καλάβρυτα απογειώσεις γίνονται από το Χιονοδρομικό Κέντρο Καλαβρύτων, στις κεραίες, με κατεύθυνση προσγείωσης είτε προς την κοιλάδα των Λουσών, είτε προς τα Καλάβρυτα και το Ηρώο.

Ποιες είναι αυτές;

-Η ανάδειξη αναψυχής και ανεμοπτερισμού στο Σκιαδοβούνι Τριταίας.
-Η ανάδειξη δασικής αναψυχής του φαραγγιού στη θέση Κούμπερι.
-Η ανάδειξη δασικής αναψυχής του φαραγγιού Τεθρέα.

Ολα τα παραπάνω είναι τρία έργα τα οποία με μελέτη της αρμόδιας υπηρεσίας είχαν ενταχθεί το 2021 στο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, ωστόσο για διάφορους λόγους δεν προχώρησαν.
Και τα τρία έργα ανήκουν στον Δήμο Ερυμάνθου, με τη νέα δημοτική αρχή να πρέπει να τα θέσει ως προτεραιότητες και να τρέξει με στόχο να ολοκληρωθούν.

Ειδικότερα, τη σύγχρονη εποχή, όπου κερδίζει έδαφος το δρομικό κίνημα -σήμερα θα γίνει και ο αγώνας ορεινού τρεξίματος koumaria στην Αχάια Κλάους με εκατοντάδες δρομείς- είναι μια πολύ καλή ευκαιρία ο Δήμος Ερυμάνθου να αποκτήσει τη δική του «Παύλιανη», ένα μονοπάτι που βρίσκεται στη Φθιώτιδα και αποτελεί από τους κορυφαίους προορισμούς στην Ελλάδα.

Η βιοποικιλότητα υπάρχει στην περιοχή και αν γίνει η χρηματοδότηση και πραγματοποιηθούν εργασίες, που θα καταστήσουν και τις τρείς περιοχές εύκολα προσβάσιμες, τότε είναι σίγουρο ότι ο Ερύμανθος θα επιλογές που θα δώσουν την δυνατότητα τουριστικής ανάπτυξης στην περιοχή.
Eιδικά, στο Σκιαδοβούνι το πλεονέκτημα είναι ότι δεν είναι δασώδες και υπάρχουν πολλά σημεία που έχουν χρησιμοποιηθεί ως χώροι απογείωσης για ανεμοπτερισμό με υψόμετρο 1.100-1.400μ., ή και ανεμόπτερο.

Η περιοχή έχει κριθεί κατάλληλη για πτήσεις μεγάλων αποστάσεων, ενώ υπάρχει δυνατότητα οργάνωσης μεγάλης εμβέλειας αγώνων, κάτι που πρέπει να εκματελευτούν οι φορείς.