Το Επιμελητήριο Αχαΐας υπέβαλε στη Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος Υπόμνημα Παρατηρήσεων επί του υπό διαμόρφωση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ), στο πλαίσιο της θεσμικής διαβούλευσης για τον χωρικό σχεδιασμό και τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη της χώρας.
Το Υπόμνημα αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της Αχαΐας ως πολυκεντρικού τουριστικού συστήματος με ισχυρές δυνατότητες ανάπτυξης στον αστικό, ορεινό, παραθαλάσσιο, συνεδριακό, γαστρονομικό και αγροτουριστικό τομέα. Παράλληλα, καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής και χωρικού σχεδιασμού για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας της περιοχής.
Μεταξύ άλλων, το Επιμελητήριο Αχαΐας εισηγείται:
• την αναγνώριση της Αχαΐας ως πιλοτικής περιοχής εφαρμογής πολιτικών βιώσιμου τουρισμού,
• τη θεσμοθέτηση «Προορισμών Βιώσιμου Ορεινού Τουρισμού»,
• την ενίσχυση του αγροτουρισμού και του οινογαστρονομικού τουρισμού,
• τη στήριξη κρίσιμων υποδομών, όπως η αναβάθμιση του Αράξου και των ορεινών οδικών συνδέσεων,
• την προστασία των παράκτιων ζωνών από τη διάβρωση,
• την ενίσχυση του συνεδριακού, ακαδημαϊκού και ιατρικού τουρισμού στην Πάτρα,
• καθώς και τη δημιουργία σύγχρονου Παρατηρητηρίου Ανάπτυξης και Τουρισμού με τη συμμετοχή του Επιμελητηρίου Αχαΐας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δυνατότητα ανάδειξης της Πάτρας σε κόμβο Academic, Medical & Conference Tourism, αλλά και στην ανάπτυξη νέων μορφών τουρισμού, όπως ο τουρισμός ψηφιακών νομάδων, αξιοποιώντας το πανεπιστημιακό, ερευνητικό και επιχειρηματικό οικοσύστημα της περιοχής.
Το Υπόμνημα τεκμηριώνει τη στρατηγική σημασία της Αχαΐας ως πολυκεντρικού τουριστικού προορισμού με δυνατότητες ανάπτυξης σε όλη τη διάρκεια του έτους, συνδυάζοντας τον ορεινό και φυσιολατρικό τουρισμό, τον αγροτουρισμό και τον οινογαστρονομικό τουρισμό, τον συνεδριακό και αστικό τουρισμό της Πάτρας, καθώς και τον ακαδημαϊκό και ιατρικό τουρισμό.
Παράλληλα, προτείνονται παρεμβάσεις για:
• τη δημιουργία πιλοτικού δικτύου αγροτουρισμού και γαστρονομίας στην Αχαΐα,
• την αναβάθμιση κρίσιμων μεταφορικών και τουριστικών υποδομών,
• την προστασία των ακτών και του φυσικού περιβάλλοντος,
• καθώς και τη θεσμική συμμετοχή του Επιμελητηρίου Αχαΐας στη διακυβέρνηση και παρακολούθηση της τουριστικής ανάπτυξης.
Το πλήρες Υπόμνημα αποτυπώνει τη θέση του Επιμελητηρίου Αχαΐας ότι η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη οφείλει να συνδυάζει την περιφερειακή σύγκλιση, την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος και την ενίσχυση της τοπικής επιχειρηματικότητας.
ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑΣ
ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ
Επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό Μάιος 2026
1. Γενικό πλαίσιο – Γιατί χρειάζεται ειδική μνεία στην Αχαΐα
Για το παρόν Υπόμνημα ελήφθησαν υπόψη:
α) το κείμενο του υπό διαμόρφωση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ) και β) οι προτάσεις/παρατηρήσεις που έχουν ήδη διατυπωθεί από το Επιμελητήριο μέσω του Τοπικού Σχεδίου Ανάπτυξης (ΤΟΠΣΑ/ΤΣΑΑΣ),
Οι παρατηρήσεις του παρόντος Υπομνήματος έχουν δομηθεί ανά άρθρο/θεματική ενότητα του ΕΧΠ-Τ, ώστε να μπορούν να υποβληθούν άμεσα προς την Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, όπως προβλέπεται.
Η Αχαΐα δεν είναι «ένας» προορισμός αλλά πολυκεντρικό περιφερειακό τουριστικό σύστημα με πέντε λειτουργικές ενότητες:
1. Πάτρα (μητροπολιτικός–πολιτιστικός–συνεδριακός τουρισμός),
2. Αιγιάλεια (παράκτιος–οινογαστρονομικός–πολιτιστικός),
3. Καλάβρυτα–Χελμός (βιώσιμος ορεινός τουρισμός 4 εποχών),
4. Ερύμανθος–Παναχαϊκό (τουρισμός φύσης και υπαίθρου),
5. Δυτική Αχαΐα–Άραξος (παράκτια ζώνη και πύλη προσβασιμότητας)
Το ΕΧΠ-Τ θέτει ως στόχο τη βιώσιμη και ισόρροπη χωρική διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας, τη μείωση διαπεριφερειακών ανισοτήτων και την αξιοποίηση λανθανόντων συγκριτικών πλεονεκτημάτων περιοχών με αναπτυξιακή υστέρηση. Σύμφωνα με την τεκμηρίωση του ΤΟΠΣΑ, η Π.Ε. Αχαΐας ανήκει σε ομάδα νομών «μέτριας σύγκλισης», με διαχρονικά χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ από τον εθνικό μέσο όρο και τάση αυξανόμενης απόκλισης την περίοδο 2000–2022, παρά την ύπαρξη σημαντικού τουριστικού δυναμικού.
Με βάση αυτό το σκεπτικό προτεραιότητες του Επιμελητηρίου Αχαΐας αποτελούν:
• Η ρητή αναγνώριση της Αχαΐας ως παραδείγματος περιφερειακής ενότητας με ανεκμετάλλευτο τουριστικό δυναμικό και καθυστέρηση σύγκλισης, στην αιτιολογική έκθεση ή/και σε ερμηνευτικό σημείωμα του ΕΧΠ-Τ.
• Η ανάδειξη της Αχαΐας ως «πιλοτικής περιοχής» εφαρμογής των κατευθύνσεων για ορεινή ενδοχώρα, παραθαλάσσιες ζώνες με έντονη διάβρωση, αστικό τουρισμό (Πάτρα) και ειδικές μορφές (αγροτουρισμός, γαστρονομικός, city break).
Συμπερασματικά, η Αχαΐα θα πρέπει να λειτουργήσει ως “εργαστήριο χωρικής πολιτικής” για ορεινές και μεικτές περιφέρειες.
2. Κατηγοριοποίηση περιοχών Δ και Ε – Δυναμική ορεινής Αχαΐας
Το σχέδιο ΕΧΠ-Τ χρησιμοποιεί κατηγοριοποίηση περιοχών (ώριμες, αναπτυσσόμενες, εσωτερικής ενδοχώρας κ.λπ.), όπου οι ορεινές Δημοτικές Ενότητες της Αχαΐας (Καλάβρυτα, Ερύμανθος κ.ά.) εντάσσονται σε κατηγορίες Δ και Ε, δηλαδή σε περιοχές πρώιμης/περιορισμένης τουριστικής ανάπτυξης.
Εισηγούμαστε τα εξής:
1. Δυνατότητα τεκμηριωμένης μεταβολής κατάταξης μέσω ΠΧΠ
Να προβλεφθεί ρητά ότι η κατάταξη μιας Δημοτικής Ενότητας σε κατηγορία Δ ή Ε μπορεί να μεταβάλλεται τεκμηριωμένα μέσω του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου και των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, όταν προκύπτουν νέα δεδομένα δυναμικής (π.χ. Χελμός, Βουραϊκός, Ερύμανθος, Παναχαϊκός, αρχαιολογικοί πόροι Αιγιάλειας–Πάτρας).
2. Ίση πρόσβαση περιοχών Δ–Ε στα εργαλεία πολιτικής
Να διευκρινιστεί ότι Σχέδια Διαχείρισης Τουριστικών Προορισμών (ΣΔΤΠ), ΣΒΑΚ, ειδικές υποδομές και ειδικό τέλος υπέρ Πράσινου Ταμείου εφαρμόζονται και σε περιοχές Δ–Ε. Σήμερα, υπάρχει ο κίνδυνος de facto προνομιακής πρόσβασης μόνο ώριμων παράκτιων προορισμών, ενώ η ορεινή Αχαΐα χρειάζεται έγκαιρη υποστήριξη πριν κορεστεί άναρχα.
3. Εκτίμηση φέρουσας ικανότητας και για ορεινούς προορισμούς Να προβλεφθεί ρητά ότι Εκτίμηση Φέρουσας Ικανότητας μπορεί να εκπονείται και για ορεινούς προορισμούς με υδατική πίεση, ευαίσθητα οικοσυστήματα και ελλείψεις υποδομών (Χελμός– Καλάβρυτα–Βουραϊκός–Αιγιάλεια), με δυνατότητα χρηματοδότησης από το Πράσινο Ταμείο.
3. Άρθρο 7 – Ειδικές μορφές τουρισμού: ορεινός, υπαίθρου, αγροτουρισμός, γαστρονομικός Το Άρθρο 7 προβλέπει τουρισμό υπαίθρου, ορεινό τουρισμό, αγροτουρισμό και γαστρονομικό τουρισμό, με έμφαση σε προστατευόμενες περιοχές, δίκτυα μονοπατιών και πολυθεματικές διαδρομές. Σε αυτό το πλαίσιο εισηγούμαστε :
1. Θεσμοθέτηση «Προορισμών Βιώσιμου Ορεινού Τουρισμού»
Προτείνουμε τη δημιουργία υποκατηγορίας «Προορισμών Βιώσιμου Ορεινού
Τουρισμού» στο Άρθρο 7, όπου εντάσσονται περιοχές με τετραεποχικό τουρισμό (φυσικό, πολιτιστικό, θρησκευτικό, γαστρονομικό, αθλητικό). Ενδεικτικό παράδειγμα: Χελμός–Καλάβρυτα–Ερύμανθος– Παναχαϊκός.
2. Για την κατηγορία αυτή εισηγούμαστε ειδικές κατευθύνσεις για:
o δίκτυα μονοπατιών (Ε4, Ε31 κ.ά.),
o χιονοδρομικά κέντρα με 12μηνη λειτουργία και κλιματική προσαρμογή,
o σύνδεση με αγροτουρισμό και γαστρονομία (τοπικά προϊόντα Αιγιάλειας–Καλαβρύτων Ερυμάνθου).
3. Πιλοτικό δίκτυο αγροτουρισμού & οινογαστρονομικού τουρισμού Αιγιάλειας–Καλαβρύτων– Ερυμάνθου
Προτείνουμε ρητή αναγνώριση της ζώνης ΟΧΕ Αιγιάλειας–Καλαβρύτων–Ερυμάνθου ως «πιλοτικού δικτύου αγροτουρισμού και οινογαστρονομικού τουρισμού» στο Άρθρο 7.
Αυτό επιτρέπει την ένταξη:
o Γαστρονομικού τουρισμού και οινοτουρισμού,
o εμπειριών τρύγου, παραδοσιακων τυριων, μανιταριών και τοπικών προϊόντων, όπως ελαιόλαδο, σταφίδας, εσπεριδοειδών, παραδοσιακών ζυμαρικών.
o «σποραδικών ξενοδοχείων» «παραδεισιακών καφενείων -παντοπωλείων» και αναβίωσης φθινόντων οικισμών. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα «ειδικό πλαίσιο για ήπια τουριστική αξιοποίηση φθινόντων/εγκαταλελειμμένων οικισμών της ορεινής Αχαΐας μέσω διασπαρτής φιλοξενίας και επανάχρησης κελυφών, με στόχο την πληθυσμιακή αναζωογόνηση και προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς».
Τέλος, η περιοχή είναι κατάλληλη για να διαμορφωθεί δίκτυο πολιτιστικών και θρησκευτικών διαδρομών (Μυκηναϊκή Αχαΐα, Οδοντωτός–Βουραϊκός, Αγία Λαύρα–Μέγα Σπήλαιο, Σταφίδα & Οίνος), σε συνδυασμό με τα ήδη αναφερόμενα.
4. Ειδικά μέτρα για Χιονοδρομικό Χελμού–Καλαβρύτων και σπήλαια/μνημεία της φύσης Αιτούμαστε προσθήκη ειδικής παραγράφου για χιονοδρομικά κέντρα και σπήλαια–μνημεία της φύσης, με πρόβλεψη:
o στήριξης 12μηνης λειτουργίας και κλιματικής προσαρμογής του Χιονοδρομικού Χελμού– Καλαβρύτων,
o χρηματοδότησης έργων ανθεκτικότητας και διαχείρισης επισκεψιμότητας σε σπήλαια και μνημεία της φύσης στην Αχαΐα.
4. Υποδομές (Άρθρο 10 και Άρθρο 12) – Πρόσβαση, πολιτισμός, ακτές, Αράξος
Στο Άρθρο 10 γίνεται γενική αναφορά σε υποδομές μεταφορών και περιβάλλοντος, χωρίς ιεράρχηση των αναγκαίων παρεμβάσεων για ορεινούς προορισμούς όπως της Δυτικής Ελλάδας.
Εισηγούμαστε:
1. Ρητή ιεράρχηση κρίσιμων υποδομών για Αχαΐα στο Άρθρο 12 (Πρόγραμμα ενεργειών) Αιτούμαστε ειδική μνεία και ιεράρχηση στο Άρθρο 12 των εξής έργων, ως προ απαιτούμενων για τη βιωσιμότητα του ορεινού και παραθαλάσσιου τουρισμού:
o Αναβάθμιση οδού Πούντα–Καλάβρυτα ως βασικής σύνδεσης ορεινής Αχαΐας με Ολυμπία Οδό. o Έργα προστασίας από κατολισθήσεις στον Βουραϊκό (σιδηροδρομική–πεζοπορική διαδρομή υψηλής τουριστικής αξίας).
o Αναβάθμιση αεροδρομίου Αράξου (εξυπηρετήσεις, αξιοπιστία, διεθνείς συνδέσεις). o Οδικές συνδέσεις αεροδρομίου Αράξου και οικισμών Δυτικής Αχαΐας με Ολυμπία Οδό. o Αναπλάσεις και ανάδειξη αρχαιολογικών χώρων (Αρχαία Αιγείρα, Λουσσοί, Λεόντιο, Βούντενη, Ξερόλακκα, Τείχος Δυμαίων, ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων Πάτρας).
2. Προστασία ακτών από διάβρωση – Πατραϊκός & Κορινθιακός
Αιτούμαστε ένταξη ειδικής κατηγορίας δράσεων για έργα προστασίας και ολοκληρωμένης διαχείρισης ακτών στον Πατραϊκό και Κορινθιακό κόλπο, με συντονισμό Δήμων–Περιφέρειας και χρηματοδότηση από εθνικούς/ευρωπαϊκούς πόρους. Η διάβρωση απειλεί άμεσα παράκτιους τουριστικούς πόρους (Αιγιάλεια, παραλιακή Πάτρα).
5. Βραχυχρόνια μίσθωση και Σχέδια Διαχείρισης Τουριστικών Προορισμών
Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει Σχέδια Διαχείρισης Τουριστικών Προορισμών (ΣΔΤΠ), αλλά δεν αποσαφηνίζει πλήρως τη δυνατότητα ρύθμισης της βραχυχρόνιας μίσθωσης και την εφαρμογή ΣΔΤΠ σε ορεινές/πρώιμες περιοχές. Αιτούμαστε :
1. Επέκταση των ΣΔΤΠ και σε ορεινές/πρώιμες περιοχές
Να υπάρξει ρητή πρόβλεψη ότι ΣΔΤΠ μπορούν να εκπονούνται και για ορεινούς προορισμούς πρώιμης ανάπτυξης (Καλάβρυτα, ορεινή Αιγιάλεια), με στόχο την προληπτική διαχείριση ροών, υποδομών και κατοικίας.
2. Δυνατότητα ρύθμισης βραχυχρόνιας μίσθωσης σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας Προτείνουμε προσθήκη που να δίνει σαφή δυνατότητα στους Δήμους να ρυθμίζουν τη βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb κ.λπ.) σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας, όταν διαπιστώνεται πίεση στην κατοικία μόνιμων κατοίκων, στις υποδομές ή στους φυσικούς πόρους.
Σημείο αναφοράς: Καλάβρυτα και παράκτια Αιγιάλεια, όπου ήδη παρατηρούνται πιέσεις στην κατοικία και στις υποδομές λόγω ταχείας εξάπλωσης βραχυχρόνιων μισθώσεων.
6. Προστατευόμενες περιοχές, τουρισμός και ΑΠΕ
Το ΕΧΠ-Τ επιδιώκει προστασία της φέρουσας ικανότητας, χωρίς όμως σαφή αναφορά στις συγκρούσεις μεταξύ τουρισμού φύσης και ΑΠΕ μεγάλης κλίμακας σε ευαίσθητες ζώνες.
Προτείνουμε να διατυπωθεί:
• Διάταξη που να ορίζει ότι σε προστατευόμενες ορεινές και παράκτιες ζώνες υψηλής περιβαλλοντικής αξίας, όπου προωθείται τουρισμός φύσης/υπαίθρου, έργα ΑΠΕ μεγάλης κλίμακας πρέπει να ελέγχονται ως προς τη συμβατότητά τους με τα Σχέδια Διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών και τα ΣΔΤΠ.
Ακολουθήστε το kalavrytapress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
