Αγία Λαύρα και 25η Μαρτίου: Η Ιστορία ενάντια στην Ιδεοληψία

Γράφει ο Κωνσταντίνος Νικολόπουλος-Καμενιανίτης Λογοτέχνης Συγγραφέας τ. Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών.

Κάθε χρόνο, με την έλευση της εθνικής μας επετείου, γινόμαστε μάρτυρες μιας επαναλαμβανόμενης απόπειρας «απομυθοποίησης» των γεγονότων του 1821. Ένα συγκεκριμένο ρεύμα αναθεωρητισμού επιχειρεί συστηματικά να παρουσιάσει την Αγία Λαύρα ως ένα μεταγενέστερο εκκλησιαστικό εφεύρημα και τη σύνδεση με τον Ευαγγελισμό ως μια αυθαίρετη επιλογή «βολικού» αφηγήματος.

Ωστόσο, τα ιστορικά δεδομένα είναι πεισματάρικα. Η 25η Μαρτίου δεν επιλέχθηκε τυχαία το 1838, αλλά είχε οριστεί ως η ημέρα της γενικής εξέγερσης ήδη από το φθινόπωρο του 1820 από τη Φιλική Εταιρεία, απόφαση που σφραγίστηκε με το πάθος του Παπαφλέσσα στη Σύσκεψη της Βοστίτσας.

Η στρατηγική επιλογή της 17ης Μαρτίου —ανήμερα του Αγίου Αλεξίου— επέτρεψε στους Αγωνιστές να συγκεντρωθούν στο μοναστήρι χωρίς να κινήσουν τις υποψίες των Οθωμανών, μετατρέποντας μια θρησκευτική πανήγυρη στο προοίμιο της εθνικής παλιγγενεσίας.

Είναι καιρός να διαχωρίσουμε τα ιστορικά γεγονότα από τις ιδεολογικές σκοπιμότητες και να δούμε την ουσία: Η Επανάσταση δεν ήταν ένα τυχαίο ξέσπασμα, αλλά ένα οργανωμένο σχέδιο που ξεκίνησε κάτω από το Σύμβολο του Σταυρού.

Ιστορικές Πηγές

«…Η πραγματική ιστορική διαφωνία δεν αφορά το αν έγινε η ορκωμοσία στην Αγία Λαύρα από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, αλλά το πότε. Ενώ οι αναθεωρητές στέκονται στην απουσία της 25ης Μαρτίου από τα “Απομνημονεύματα” του Γερμανού, αποσιωπούν σκόπιμα ότι η 17η Μαρτίου —ανήμερα του Αγίου Αλεξίου, πολιούχου των Καλαβρύτων— αναφέρεται από πλήθος αγωνιστών και ιστορικών ως η μέρα που “άναψε η σπίθα”. Με το πρόσχημα της πανηγύρεως συγκεντρώθηκαν εκεί απ’ το βράδυ της 16^ης Μαρτίου.

Συγκεκριμένα:

Η μαρτυρία του Φωτάκου: Ο υπασπιστής του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Φώτιος Χρυσανθόπουλος (Φωτάκος), στα Απομνημονεύματά του περιγράφει τη συγκέντρωση των οπλαρχηγών στην Αγία Λαύρα και την τέλεση δοξολογίας, επιβεβαιώνοντας το κλίμα των ημερών.
Κανέλλος Δεληγιάννης: Στα δικά του απομνημονεύματα, ο Δεληγιάννης είναι σαφής: η επανάσταση κηρύχθηκε στην Αγία Λαύρα στις 17 Μαρτίου, παρουσία του Παλαιών Πατρών Γερμανού και των προεστών της Αχαΐας, εκμεταλλευόμενοι τη γιορτή του Αγίου Αλεξίου για να μη δώσουν στόχο.
Η πολιορκία των Καλαβρύτων: Τα ιστορικά αρχεία δείχνουν ότι ήδη από τις 21 Μαρτίου 1821, οι Έλληνες υπό τους Φωτήλα, Χαραλάμπη Πετμεζά και άλλους είχαν ξεκινήσει την πολιορκία των Τούρκων στα Καλάβρυτα, γεγονός που αποδεικνύει ότι η ορκωμοσία και ο σχεδιασμός είχαν προηγηθεί στο μοναστήρι.
Είναι λοιπόν σαφές: Η Αγία Λαύρα δεν είναι “μύθος”, αλλά ο γεωγραφικός και πνευματικός χώρος όπου ο σχεδιασμός της Φιλικής Εταιρείας μετουσιώθηκε σε πράξη, λίγες μέρες πριν την επίσημη ημερομηνία που ορίστηκε για να συμπέσει με τον Ευαγγελισμό.»

Ο Νικόλαος Σπηλιάδης στα Απομνημονεύματά του το 1851 γράφει. (Τόμος Α, σελίδα 60)

Στις 25 Μαρτίου ο Π. Π. Γερμανός, ο Α. Ζαΐμης και τα λοιπά μέλη του Αχαϊκού Διευθυντηρίου συνέταξαν στην Πάτρα Επαναστατική Διακήρυξη, την οποία επέδωσαν την επόμενη ημέρα στους προξένους των ευρωπαϊκών κρατών.

Ο Γάλλος Καθολικός Φρανσουά Πουκεβίλ στο τετράτομο έργο περί της Ιστορίας της Επανάστασης που εξέδωσε το 1824, με το οποίο έγινε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας, γράφει ότι ήταν αυτόπτης μάρτυρας, εξιστόρησε τα γεγονότα κει μετέφερε αυτούσια την ομιλία του Π.Π. Γερμανού στην Μονή της Αγίας Λαύρας.

Στην Γαλλική εφημερίδα Le Constitutionnel στις 6 Ιουνίου 1821 δημοσιεύεται περίληψη της ομιλίας του Π.Π. Γερμανού στην Αγία Λαύρα. Η ημερομηνία που αναφέρεται είναι 8 Μαρτίου και σε παρένθεση 20 Μαρτίου.

Στις 11 Ιουνίου 1821, στο φύλλο 11269 των Times του Λονδίνου αναφέρεται το περιστατικό με ομιλία του Π.Π. Γερμανού στο «μοναστήρι στο βουνό Βέλικο». Η ημερομηνία που αναγράφεται είναι Μαρτίου.

Ο Τόμας Γκόρντον στην Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως (1832) στο βιβλίο Α, τόμος 1, σελίδα 78 γράφει αναφερόμενος στον Π.Π. Γερμανό.

«Από εκεί αυτός και οι σύντροφοί του έστειλαν γράμματα στους φίλους τους των άλλων επαρχιών και προετοίμαζαν ψυχικά τους ορεσίβιους για την επανάσταση. Τελικά ύψωσαν τη σημαία του Σταυρού και στις 21 Μαρτίου 1821 κυρίευσαν τα Καλάβρυτα».

Υπάρχουν μαρτυρίες από οικογενειακά αρχεία αγωνιστών που αναφέρουν ότι όχι μόνο αποφασίστηκε τότε στην Αγία Λαύρα η έναρξη της Επαναστάσεως αλλά πως έγινε και ειδική δοξολογία στις 17 Μαρτίου, ημέρα εορτής του τιμωμένου εκεί Αγίου Αλεξίου και επακολούθησε ορκωμοσία. Οι ίδιοι συνδέουν με αυτή, τη σύσκεψη την αποστολή από τα Καλάβρυτα στον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη μηνύματος των Σολιώτη και Σκαλτσά με ημερομηνία 19 Μαρτίου που συμβολικά ανέφερε.

«Εξοχώτατε Α.Μ. Χθες ετελέσθη το στεφάνωμα και έστω τις γνώσιν Σας. Καλάβρυτα τη 19 Μαρτίου 1821. Υπογραφαί. Νικόλαος Χριστοδούλου Σολιώτης, Α. Σκαλτσάς».

Και εξηγούν ότι η λέξη «στεφάνωμα» σήμαινε πως κηρύχθηκε η Επανάσταση και έγινε ορκωμοσία.

Έχουμε όμως και τους Τούρκους ιστορικούς που λένε την αλήθεια, δίχως φίλτρα και τοπικισμούς.

Τα παρακάτω στοιχεία σε μετάφραση του Νικηφορου Μοσχόπουλου, τα γράφει ο τούρκος ιστορικός του Σουλτάνου ΑΧΜΕΤ ΔΖΕΒΔΕΤ πασάς. Ας τα διαβάσουν όσοι θέλουν την αλήθεια. Αφορούν τον απαγχονισμό του Πατριάρχη Αγίου Γρηγορίου Ε΄, ως υπαιτίου της εξέγερσης των Καλαβρυτινών στην Αγία Λαύρα.

Συμπεράσματα

Η ορκωμοσία των Αγωνιστών από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό στην Ιερά Μονή της Αγίας Λαύρας στα Καλάβρυτα και η θρυλική ομιλία του, αναφέρεται σε τόσο πολλές πηγές και τόσο διαφορετικές μεταξύ που δεν μπορεί παρά να αληθεύει.

Αυτή έγινε στις 17 Μαρτίου 1821, διότι εκείνη την ημέρα γιόρταζε η Μονή, διότι ήτανε η γιορτή του Οσίου Αλεξίου. Ο Όσιος Αλέξιος είναι ο πολιούχος της πόλης των Καλαβρύτων και η κάρα του βρίσκεται στη Μονή.

Η επιλογή της ημέρας του Ευαγγελισμού 25 Μαρτίου 1821 ως η ημέρα έναρξης της Επανάστασης είχε οριστεί από την Φιλική Εταιρεία από το 1820 και αυτό ήταν γνωστό σε όλους και είχε επιβεβαιωθεί και από την σύσκεψη των προκρίτων της Πελοποννήσου στις αρχές του 1821 στην Σύσκεψη της Βοστίτσας (Αιγίου). Αυτό γίνεται αποδεκτό ακόμα και από ιστορικούς που έχουν ασκήσει κριτική στους «μύθους της επανάστασης» και τάσσονται στην αναθεωρητική σχολή. Τα προεπαναστατικά όμως γεγονότα σε διάφορα μέρη των Καλαβρύτων συντόμευσαν την έναρξη της επανάστασης.

Δυστυχώς γι’ αυτό ο κατήφορος δεν έχει τελειωμό. Γιατί παραποιείται η αλήθεια από συγκεκριμένα κέντρα.

Δόξα και τιμή στο εικοσιένα!!