14 Ιουνίου, 2026

Του Γιώργου Καρβουνιάρη…..

Για να κατανοήσει κανείς το µέγεθος της καταγγελίας που φέρει σήµερα ο Ηλίας Γκέκας, χρειάζεται πρώτα να γνωρίσει την πορεία του ανθρώπου πίσω από αυτήν. Πατρινός στην καταγωγή, δραστηριοποιήθηκε επί δεκαετίες στον χώρο της τέχνης και των αντικών, µε σταθµό πρώτα τη Φλωρεντία και στη συνέχεια την Αθήνα. Στην Ιταλία υπήρξε ο πρώτος Έλληνας που κατάφερε να αποκτήσει την απαιτητή επαγγελµατική άδεια εµπορίας και συντήρησης έργων τέχνης -σε εποχή που η Ελλάδα δεν είχε ακόµη ενταχθεί στην ΕΟΚ και θεωρούνταν τρίτη χώρα. Το κατάστηµά του στο κέντρο της Φλωρεντίας ανερχόταν σε 450 τετραγωνικά µέτρα και απασχολούσε 18 εργαζοµένους. Το 1986 τιµήθηκε µε τον Χρυσό Ερµή για τη συντήρηση και εµπορία αντικειµένων τέχνης στην Ιταλία -ο µοναδικός ξένος που έλαβε ποτέ τη συγκεκριµένη διάκριση.

Το 1988 επέστρεψε στην Ελλάδα, συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση που ξεκίνησε ο πατέρας του το 1936. Δηµιούργησε καταστήµατα στην Πάτρα και στο Κολωνάκι και παράλληλα υπηρέτησε επί σειρά ετών ως δικαστικός πραγµατογνώµονας του Πρωτοδικείου Αθηνών και Πειραιώς, της Εισαγγελίας, του Ταµείου Παρακαταθηκών και Δανείων και της Ελληνικής Αστυνοµίας. Στο πλαίσιο αυτό αξιολογούσε καθηµερινά έργα τέχνης, εικόνες, κοσµήµατα και συλλεκτικά είδη που κατάσχονταν ή εντοπίζονταν στο πλαίσιο αστυνοµικών ερευνών σε ολόκληρη τη χώρα. Παράλληλα µε την επαγγελµατική του δραστηριότητα, δηµιούργησε µία από τις σηµαντικότερες ιδιωτικές συλλογές θρησκευτικών εικόνων και αντικειµένων λατρείας στην Ελλάδα -άνω των 600 σπάνιων αντικειµένων, επισήµως δηλωµένων, για τα οποία έχει ήδη συµφωνηθεί η φιλοξενία τους στο υπό δηµιουργία Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης στο Κολωνάκι.

Αθώωση και νέος εφιάλτης

Το 2017 ξεκίνησε ποινική έρευνα σε βάρος του, έπειτα από καταγγελίες που αφορούσαν αντικείµενα µεγάλης αξίας που είχαν παραδοθεί για έλεγχο και εκτίµηση. Εκδόθηκαν ανακριτικές διατάξεις, πραγµατοποιήθηκαν έρευνες σε κατοικίες και επαγγελµατικούς χώρους και κατασχέθηκε µεγάλος αριθµός αντικειµένων: έργα τέχνης, θρησκευτικές εικόνες, εκκλησιαστικά κειµήλια, παλαιά έπιπλα και συλλεκτικά τεκµήρια δεκαετιών. Η σοβαρότητα των κατηγοριών οδήγησε στην προσωρινή κράτησή του. Ο κ. Γκέκας παρέµεινε προφυλακισµένος για περίπου επτά µήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων εξετάστηκαν τραπεζικοί λογαριασµοί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, οικονοµικές συναλλαγές και περιουσιακά δεδοµένα, ενώ συγκεντρώθηκε µεγάλος όγκος πραγµατογνωµοσυνών και εγγράφων.

Μετά την ολοκλήρωση της ανακριτικής διαδικασίας η υπόθεση οδηγήθηκε στο ακροατήριο. Το δικαστήριο, αξιολογώντας µάρτυρες, πραγµατογνωµοσύνες και αποδεικτικά στοιχεία, κατέληξε στην απαλλαγή του από τις κατηγορίες. Η αθώωση έκλεινε το ποινικό σκέλος και δηµιουργούσε, θεωρητικά, τις προϋποθέσεις για την επιστροφή των κατασχεµένων αντικειµένων.

Η πραγµατικότητα που αντίκρισε ο Γκέκας κατά τη διαδικασία παραλαβής ήταν εντελώς διαφορετική. Ανάµεσα στα αντικείµενα που του παραδόθηκαν και σε εκείνα που είχαν καταγραφεί κατά την κατάσχεση υπήρχε, σύµφωνα µε τον ίδιο, τεράστια απόκλιση. Περίπου 900 αντικείµενα δεν βρέθηκαν -έργα τέχνης, εικόνες, εκκλησιαστικά κειµήλια και συλλεκτικά κοµµάτια µοναδικής ιστορικής και εµπορικής αξίας που, κατά τον ίδιο, αποκτήθηκαν νόµιµα µέσα από δεκαετίες αναζήτησης σε δηµοπρασίες και αγορές του εξωτερικού. Η εκτιµώµενη σηµερινή αξία τους υπερβαίνει τα 3,5 εκατοµµύρια ευρώ.

Μηνύσεις, αναφορές και αγωγή κατά του Δηµοσίου

Η διαπίστωση αυτή αποτέλεσε την αφορµή για νέο κύκλο δικαστικών ενεργειών. Ο Γκέκας απευθύνθηκε στην Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων, υπέβαλε µηνύσεις και αναφορές ζητώντας τη διερεύνηση της τύχης των αντικειµένων. Κατατέθηκαν αναλυτικοί κατάλογοι, φωτογραφίες, τιµολόγια αγοράς, έγγραφα προέλευσης και πιστοποιήσεις που, κατά τον ίδιο, τεκµηριώνουν τόσο την ύπαρξη όσο και την κυριότητά τους. Παράλληλα, έχει στραφεί δικαστικά κατά του Ελληνικού Δηµοσίου ζητώντας είτε την επιστροφή των αντικειµένων είτε την οικονοµική αποκατάστασή του. Πολλά από αυτά, τονίζει, δεν µπορούν να αντικατασταθούν -πρόκειται για µοναδικά κοµµάτια που δεν κυκλοφορούν στην αγορά.

Η υπόθεση εγείρει ζητήµατα που ξεφεύγουν από τα όρια µιας ατοµικής διαφοράς: η διαχείριση και η φύλαξη κατασχεµένων αντικειµένων, η τήρηση πρωτοκόλλων καταγραφής και η ευθύνη του κράτους όταν περιουσιακά στοιχεία πολιτών βρίσκονται υπό την εποπτεία του. Νοµικοί κύκλοι παρακολουθούν µε ενδιαφέρον την εξέλιξη, καθώς η τελική έκβαση ενδέχεται να αποτελέσει σηµείο αναφοράς για αντίστοιχες υποθέσεις στο µέλλον. Για τον Ηλία Γκέκα, πάντως, πρόκειται για κάτι πολύ πιο συγκεκριµένο: µια πολυετή µάχη για την ανάκτηση αντικειµένων που, όπως λέει, αποτελούν την περιουσία µιας ολόκληρης ζωής.

Το προφίλ του Ηλία Γκέκα

Ο Ηλίας Γκέκας είναι ο πρώτος Έλληνας που απέκτησε επαγγελµατική άδεια εµπορίας και συντήρησης έργων τέχνης στη Φλωρεντία, σε εποχή που η Ελλάδα δεν είχε ακόµη ενταχθεί στην ΕΟΚ. Το 1986 τιµήθηκε µε τον Χρυσό Ερµή στην Ιταλία -ο µοναδικός ξένος που έλαβε ποτέ τη διάκριση αυτή. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1988 και υπηρέτησε επί σειρά ετών ως δικαστικός πραγµατογνώµονας του Πρωτοδικείου Αθηνών και Πειραιώς, της Εισαγγελίας και της Ελληνικής Αστυνοµίας.

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Νεολόγος των Πατρών”).

Follow us on Google News Ακολουθήστε το kalavrytapress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις