Ο Γάμος σήμερα και στο παρελθόν…

Πηγή: Μαρία Δεμίρη

Ένας θεσμός που στις μέρες μας περνά κρίση και που κατέχει μια σπουδαία θέση στην Ελληνική κοινωνία.
Αλήθεια, πόσο όμως έχει αλλάξει η μορφή του τα τελευταία 50, 60 χρόνια…
-Είσαι πια της παντρειάς τι κάθεσαι ….ποτέ θα σε παντρέψουμε…
άντε θα φάμε κανένα κουφέτο… άκουγαν και ακούν οι νέες και οι νέοι ακόμα και στις ημέρες μας.
-Άντε να σου βρούμε έναν γαμπρό στην Αμερική να βρεις την τύχη σου… έλεγαν παλιά.
Εξ´ ου και το γνωστό τραγούδι… «μη με στέλνεις μάνα στην Αμερική»…
Και πολλές αρραβωνιάστηκαν με μια φωτογραφία χωρίς να ξέρουν με ποιον, μόνο και μόνο για να φύγουν… Οι νύφες της ταινίας στην πραγματικότητα.
Ένα πρεσάρισμα …μια πίεση ..ένα άγχος που πολλοί συγγενείς η φίλοι ασκούσαν στους ελεύθερους λες και κάποιος έπρεπε να παντρευτεί, όπως έπρεπε να φάει για να μην πεθάνει. Άλλους για να τους ξεφορτωθούν, άλλες για να πάρουν σειρά οι επόμενες και για να παντρευτεί ο αδερφός, έπρεπε να παντρέψει πρώτα τις αδερφές…..
Πόσοι και πόσοι έμειναν στο ράφι…. γι΄ αυτό τον λόγο.
Γιατί υπήρχε σειρά…. Η μεγαλύτερη έπρεπε να παντρευτεί πρώτη..
Αυτό το πρέπει στις μέρες μας βέβαια έχει εξασθενίσει αλλά πριν χρόνια πολλές φορές είχε κάνει ανθρώπους να ζήσουν όλη την ζωή τους ένα μαρτύριο που πολλοί το βίωναν μέσα στην απόλυτη μοναξιά, μιας και οι άλλοι είχαν ικανοποιήσει τον εαυτό τους και τον κοινωνικό περίγυρο… και άλλοι έπλεαν σε πελάγη ευτυχίας…. γιατί τους έκατσε!!
Σε κάθε χωριό υπήρχε η προξενήτρα ή ο προξενητής ο οποίος ήξερε τους πάντες και τα πάντα και είχε άποψη ποιος ταιριάζει με ποια, την οικονομική κατάσταση των οικογενειών όλα τα κουταλοπήρουνά τους και της ευρύτερης περιοχής..
Τα προξενιά πήγαιναν και ερχόντουσαν ..προτάσεις για την προίκα, η οποία έπαιζε καθοριστικό ρόλο στο προξενιό και άλλες συμφωνίες που πιο πολύ ταίριαζαν σε μια εμπορική συνδιαλλαγή παρά στην ένωση δυο ανθρώπων.
Και αφού σε όλα αυτά δεν υπήρχε πρόβλημα έπρεπε οι υποψήφιοι να ιδωθούν και να αρέσει ο ένας στον άλλο …πολλές φορές δεν ήταν και απαραίτητο πιο πολύ από την πλευρά της κοπέλας και πόσες φορές δεν είχαν ακούσει…. πάρτον παιδάκι μου… θα τον συνηθίσεις …καλός είναι… και δεν θα πεινάσεις ….να φύγεις από τη φτώχεια..
Βέβαια συνέβαινε όταν κάποια ήταν και ασχημούλα να γινόταν η συνάντηση το βράδυ με το φως των λυχναριών, να πότιζαν τον γαμπρό μπόλικο κρασί και να την έβλεπε Μπριζίτ Μπαρντό η να του έδειχναν το βράδυ την όμορφη αδερφή. Και μετά να του πάσαραν τη ασχημούλα και εφ´ όσον είχε συμφωνήσει και ήταν και πιωμένος ήταν δύσκολο να αναιρέσει αφού είχαν δώσει τα χέρια…. γιατί βγαίναν και μαχαίρια.
Και μετά οι αρραβώνες …και να τα ντουφέκια ..και να τα κρασιά ..και να τα γλέντια… οι αρραβωνιασμένοι όμως μέχρι τον γάμο …ο καθένας στο σπίτι του….. χεράκι-χεράκι ..κανένα στρίμωγμα στη ζούλα …στα κρυφά δηλαδή, αλλά κοκό γιοκ …επίσημα…. γιατί η νύφη έπρεπε να είναι παρθένα μέχρι τον γάμο… όπου μετά το μυστήριο το οποίο μπορούσε να γίνει και στο σπίτι με τον παπά κανονικά όπως στην εκκλησία, έπρεπε να αποσυρθούν οι νεόνυμφοι στο δωμάτιο στο σπίτι του γαμπρού . Να γίνει η πράξη και όλοι απέξω περίμεναν να δουν το σεντόνι ματωμένο …απόδειξη της τιμιότητας της νύφης .
Βάρβαρα πράγματα ..ο μεσαίωνας πριν 50, 60 χρόνια… στην εποχή που παντρεύτηκαν οι γονείς μας.
Και αν η νύφη ήταν «χαλασμένη», η ο γαμπρός δεν στύλωνε από το άγχος όπως λέγανε, τότε η την πλήρωνε την νύφη κανένας κόκορας ….και μάτωνε το σεντόνι… η χάλαγε ο γάμος .
Και ο γάμος σχετικά γρήγορα γιατί αν χαλούσε ο αρραβώνας άντε να ξαναβρείς γαμπρό γιατί στην φαλλοκρατούμενη τότε κοινωνία, η γυναίκα είχε το πρόβλημα ….του να βρει πάλι γαμπρό.
Και ερχόταν η εβδομάδα του γάμου…Την Παρασκευή τα προικιά ..κιλίμια, βελέτζες. κουβέρτες, σαϊσματα, χαλκώματα, κρισάρες, σκαφίδες και ότι άλλο νοικοκυριό είχε σαν προίκα η νύφη. Φορτωμένα στα ζώα και γύρω-γύρω στο χωριό του γαμπρού για να τα ραντίσουν με ρύζι για τα καλορίζικα. Και πάλι κρασιά και πάλι ντουφέκια και πάλι γλέντι… και αν κάποια δεν είχε προίκα θα άκουγε μια ζωή την πεθερά να λέει…. «μωρή ξεβράκωτη… σε πήραμε»..
Την Κυριακή το συμπεθεριό καραβάνι με ότι γαϊδούρια και άλογα υπήρχαν… και άλλοι ποδαρόδρομο ξεκινούσαν για το χωριό της νύφης όπου γινόταν η στέψη.
Αφού τελείωνε το μυστήριο έφευγαν για το χωριό του γαμπρού όπου θα γινόταν το γλέντι… και θα παρουσίαζαν και το σεντόνι.
Εδώ επικρατούσε η συνήθεια στο γλέντι και στην επιστροφή να μην ακολουθούσε το σόι της νύφης με αποτέλεσμα η νύφη να γυρνάει μόνη της πίσω στο χωριό του γαμπρού βαλαντωμένη στο κλάμα μιας και ζούσε αυτή την ημέρα ολομόναχη…. χωρίς τους γονείς, συγγενείς και φίλους. Και αν κάποιος από το σόι της νύφης ερχόταν τον έδιωχναν και του φορούσαν και ένα σαμάρι από το γάιδαρο.
Το σόι της νύφης έκανε στο πατρικό της το δικό του γλέντι αλλά πιο πολύ έκλαιγαν παρά διασκέδαζαν.
Βέβαια υπήρχαν και ιστορίες σφοδρού έρωτα που αν δεν συμφωνούσαν οι γονείς γινόντουσαν απαγωγές με κωμικοτραγικές εξελίξεις ακόμα και αυτοκτονίες αληθινά σενάρια παλιών ασπρόμαυρων Ελληνικών ταινιών.
Και ας μην αναφερθώ στους ανεκπλήρωτους έρωτες που πολλοί πέθαναν με αυτόν τον καημό. Σύγχρονες τραγωδίες… της Ελληνικής καθημερινότητας..
Και μετά άρχιζε για πάρα πολλές το μαρτύριο και η σταύρωση αν υπήρχε πεθερά και ακόμα αν υπήρχε αδερφή του γαμπρού ανύπαντρη γεροντοκόρη που έβγαζε ανά πάσα στιγμή στην νύφη τα απωθημένα της.
Έπρεπε λοιπόν να κρατήσει το σπίτι χωρίς μέσα, όλοι και όλα σε ένα μεγάλο χώρο να γεννήσει και να κάνει και πολλά παιδιά γιατί θα πέθαιναν τα μισά από αστείους για σήμερα λόγους ….σαν την κουνέλα….. και να πάει και στο χωράφι.
Ο ρόλος του άντρα τότε ήταν πιο πολύ του αφέντη της σκλάβας παρά του συζύγου.
Βέβαια για να μην τα ισοπεδώνουμε όλα δεν ήταν όλοι και όλες έτσι. Υπήρχαν και σε μεγάλο ποσοστό οικογένειες πρότυπα και μέσα σ΄ αυτές έχουν μεγαλώσει άνθρωποι που δεν βίωσαν τέτοιο τρόπο ζωής.
Οι πιο πολλές γιαγιές η προγιαγιές που θυμάμαι, είχαν γεννήσει διψήφιο αριθμό παιδιών. Για επιλόχεια κατάθλιψη…. άγνωστη λέξη..
Αν καμία την περνούσε και άλλαζε συμπεριφορά τον λόγο είχαν οι μάγισσες οι χαρτορίχτρες, οι άνθρωποι που σταύρωναν, δηλαδή ξεμάτιαζαν και οι παπάδες .
Μια ζωή που μπορεί σήμερα μια κοπέλα μόνο σαν σενάριο ταινίας να φανταστεί.
Πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα μέσα σε λίγα χρόνια…λες και έχουν συμβεί αιώνες πριν…μα είναι τόσο πρόσφατα…
Η γυναίκα-μάνα τότε, ήταν πράγματι ηρωίδα, που μέσα σε τόσο αντίξοες συνθήκες και με αυτοθυσία, κατάφερε να επιβιώσει και να παίξει με τόσο αγώνα και πόνο τον ρόλο της στην Ελληνική κοινωνία.

ΦΩΤΟ: 1. Η νύφη καθ’ οδόν προς την εκκλησία 2. Ο κουμπάρος περνάει τις βέρες. 3. Τα προικιά της νύφης περιφέρονταν για να τα δει η γειτονιά και το χωριό.