Γεώργιος Δ. Φωτόπουλος: ΠΙΝΑΞ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΘΕΝΤΩΝ (1940 - 1941)ΚΑΜΕΝΙΑΝΙΤΩΝ – ΔΡΟΒΟΛΟΒΙΤΩΝ - ΔΕΣΙΝΙΩΤΩΝ

Συνέχεια του από 21 Απριλίου ε.ε.

7. Αδελφοί Νικολόπουλοι.

Τέκνα του Ανδρέου και της Χαρίκλειας από Καμενιάνους.

Τρισεγγονοί του Καμενιανίτη εκπαιδευτού και στρατολόγου κατά την προετοιμασίαν του Μεγάλου Ξεσηκωμού του Γένους και εν συνεχεία Οπλαρχηγού Ξενοχρήστου. Οὗτος διά την προεπαναστατικήν προετοιμασίαν του τόπου μας είχε μετακληθεί από τα Τάγματα της Επτανήσου. Ο μεγαλύτερος αδελφός των Νικολοπουλαίων, εθιμικῶ, κληρονομικῶ και ιστορικώ δικαιώματι έφερε το βαπτιστικόν όνομα του Οπλαρχηγού

Παρατίθεται φωτογραφία των.

Εξ αριστερών προς τα δεξιά.

α. Χρήστος, γνωστός ως ΚΙΤΣΟΣ. Επολέμησεν εις Μικράν Ασίαν, και ετραυματίσθη. Προσέτι δε υπέστη κακώσεις των κάτω άκρων, ένεκα των κακουχιών εκ του πολέμου, με αποτέλεσμα – προϊόντος του χρόνου – να καταστή ανάπηρος.

β. Κωνσταντίνος.

Επολέμησε κατά τον Ελληνο-Ιταλικόν και Ελληνο-Γερμανικόν πόλεμον.

γ. Όπισθεν:

Γεώργιος, γνωστός ως Τσολιάς ἢ Τσόλιας. Επολέμησεν κατά τον Ελληνο-Ιταλικόν και Ελληνο-Γερμανικόν Πόλεμον.

Κατ’ αφηγήσεις ήτο Εύζωνος (= Τσολιάς).

δ. Βασίλειος ἢ Λάης, ένεκα μελαμψότητος του προσώπου του. Επολέμησε κατά τον Ελληνο-Ιταλικόν και Ελληνο-Γερμανικόν πόλεμον 1940-1941 ως Εύζωνος (= Τσολιάς).

Επίσης επολέμησε και κατά τον Εμφύλιον Πόλεμον εις τις τάξεις του Τακτικού Στρατού.

Παρατίθεται φωτογραφία του, μετ’ εγκωμίου αφιερωμένου εις τον Άγνωστον Εύζωνον (= Τσολιάν). Το περιληπτικόν αυτό εγκώμιον είναι ελάχιστον, συγκρινόμενον με την τεραστίαν προσφοράν των Τσολιάδων μας.

Ο Τσολιάς έχει την δικήν του Ιστορίαν και την δικήν του Φιλοσοφίαν. Την έχει εις την ψυχήν του, εις το τσαρούχι του και εις την λόγχην του.

Εις το 1821 τον αποκαλούσαν παλληκάρι.

Πριν το 1912 τον αποκαλούσαν εύζωνον.

Από εκεί και μετά τον αποκαλούσαν τσολιάν.

Και επέρασεν εις τον θρύλον και εις την Ιστορίαν.

Απ’ ό,τι μου αφηγείτο ο παππούς μου, (Μπιζανομάχος ὢν), «όταν ο Ελληνικός Στρατός επολιόρκει το ανδροφόνον Μπιζάνι – με δική τους πρωτοβουλίαν – οι Τσολιάδες επετέθησαν κατά μέτωπον, να κόψουν τα προ του Φρουρίου συρματοπλέγματα με ψαλίδες, για να μπουν εις το φρούριον. Εσώθησαν μόνον δέκα τρεις (13)». Κατά τον Ελληνο-Ιταλικόν Πόλεμον εις το φοβερόν ύψωμα Σκουτάραν επετέθησαν κατά μέτωπον οι τσολιάδες με φοβερές απώλειες. (Αφήγησις Νικολάου Σακκά εξ Αγίου Κωνσταντίνου (Βερούχου) Αχαΐας, έλκοντος την καταγωγήν εκ Βλασίας Καλαβρύτων).

– «Τηράτε μην ντροπιάσετε τη φουστανέλλα, ορέ χαντακωμένοι»! έλεγεν, ένας παλιός επιλοχίας, στους άνδρες του, μια στιγμή πριν μπουν εις την μάχην.

Ανώτατος Άγγλος Αξιωματικός, ο οποίος είχε πολεμήσει μαζί τους εις το Σκρα ντι Λέγκεν και στη Δοϊράνη, έλεγεν: «Είναι οι πρώτοι στρατιώτες της γης».

«Ο Διοικητής της VIII Μεραρχίας Υποστράτηγος Χαράλαμπος Κατσιμήτρος τον Σεπτέμβριον του 1940 με συγκίνησιν, αγάπην και χαράν προϋπάντησεν εις τον οικισμόν Μπαλντούμα το πανένδοξον και Ιστορικόν 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων, για να το ενσωματώση εις την Μεραρχίαν και να το οδηγήση εις την ανεπανάληπτον Δόξαν του Καλπακίου». (Εγχειρίδιον υπό τον τίτλον: «ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΑΤΣΙΜΗΤΡΟΣ – ΠΡΟΜΑΧΟΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ», του Αλεξάνδρου Τσουκανέλη, καθηγητού οδοντιατρικής, εφέδρου Ανθυπιάτρου κατά τον Ελληνο-Ιταλικόν Πόλεμον 1940-1941).

7. ε. Παρατίθεται:

«Αναπαράστασις εμβλήματος του Ιταλικού Βασιλικού Στρατού.Το πρωτότυπο ανήκε στο άρμα που οδηγήθηκε ως λεία πολέμου στο Στρατηγείο του Καλπακίου από τον Ανθυπασπιστήν Τσέκενην».

Καθ’ ἃ αφηγείτο ο πατέρας μου, ο εν λόγω Ανθυπασπιστής ήτο τσολιάς.

Η φωτογραφία ειλημμένη εκ του εγχειριδίου: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΑΤΣΙΜΗΤΡΟΣ – ΠΡΟΜΑΧΟΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ.

Ενταύθα οφείλω να επισημάνω ότι: οι Τσολιάδες, τόσον κατά τον Ελληνο-Ιταλικόν και Ελληνο-Γερμανικόν Πόλεμον (1940-1941), όσον και ενωρίτερον αποτελούσαν τις ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ των Ενόπλων μας Δυνάμεων. Η Θεομήτωρ, η Υπέρμαχος Στρατηγός την εσπέραν της 14^ης Μαρτίου 1941 παρουσιάσθη εις τον Ανθυπασπιστήν ΚΑΝΤΖΑΡΟΝ Κ. του 1/40 Τάγματος Ευζώνων, τοῦτ’ ἒστιν:

– Εις τον συνδετικόν κρίκον μεταξύ Αξιωματικών και Οπλιτών και

– Εις εκπρόσωπον των Ειδικών Δυνάμεων του Στρατεύματος.

Το περιστατικόν έλαβε χώραν, καθ’ ὃν χρόνον εξειλίσσετο η μεγάλη εαρινή επίθεσις των Ιταλών.

Η Παντάνασσα ηυλόγησε τα Ελληνικά όπλα, διά της παρουσίας Της, και τους έδωσε την Νίκην.

Επειδή ενταύθα παραθέτω και περιστατικά εκ των Πολέμων μας, σχετικά με τους Τσολιάδες μας, ας μου επιτραπή να παραθέσω και ένα στιγμιότυπον από την τελετήν απονομής των παρασήμων Ανδρείας εις τους Αξιωματικούς και Οπλίτες μετά την νικηφόρον για τα Ελληνικά Όπλα μάχην του Εσκί Σεχήρ.

«Πώς σε λένε;» Ερωτά ο Βασιλεύς έναν Τσολιάν του 5/42 ηρωϊκού Συντάγματος (του Πλαστήρα).

Ο Τσολιάς εις στάσιν προσοχής δίνει το όνομά του.

«Από πού είσαι;»

«Απ’ του Γαρδίκ’ της Φωκίδας Μεγαλειότατε, απαντά ο Τσολιάς».

«Γειά σου λεβέντη μου»!

και συγχρόνως του δίνει ο Βασιλεύς το παράσημον.

«Και στην Πόλη Μεγαλειότατε»!

εύχεται ο Τσολιάς, κάνοντας μεταβολήν και φεύγοντας.

Η επευφημία η οποία – μεταξύ των άλλων – εκυριάρχησεν από τους Στρατιώτες, ήταν: «Και στην Πόλη Κουμπάρε»!

7. στ. Παρατίθεται σχετική φωτογραφία:

Σημειωτέον ότι:

Καθ’ ἃ αφηγείτο ο παππούς μου, ο Στρατός και ο Στόλος ήσαν ανάδοχοι της Βασιλόπαιδος Αικατερίνης.

Το γεγονός είναι καταχωρημένον και εις το Ημερολόγιον του θωρηκτού – καταδρομικού Γ. ΑΒΕΡΩΦ την 1^ην Ιουνίου 1913.

Ασφαλώς και θα ήταν παράλειψις, αν δεν έκανα την επισήμανσιν ότι οι θρυλικοί Τσολιάδες μας έπαιξαν σημαντικόν ρόλον μέχρι τέλους των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913, εις όλα τα πεδία μάχης.

Αρχικά συνεκροτήθησαν ως ακολούθως:

– Εις ό,τι αφεώρα τον Στρατόν Θεσσαλίας:

Εις δύο Αποσπάσματα. Ένα υπό τον Συνταγματάρχην Μηχανικού Γενάδην Στέφανον και ένα υπό τον Αντισυνταγματάρχην Μηχανικού Κωνσταντινόπουλον Κωνσταντίνον.

– Εις ό,τι αφεώρα τον Στρατόν Ηπείρου:

Εις το 3^ον, 7^ον, 10^ον Τάγματα και το 3^ον Ανεξάρτητον Τάγμα. Αντιπροσωπευτικώς παραθέτω δραστηριότητα του 1/38 Συντάγματος Ευζώνων κατά την Απελευθέρωσιν των Ιωαννίνων.

«Το βράδυ της 20^ης Φεβρουαρίου 1913 το 8^ον και 9^ον Τάγματα εγκατέστησαν Τμήματα ασφαλείας εις μικράν απόστασιν από τα Ιωάννινα, αφού απέκοψαν τις τηλεφωνικές γραμμές και διέκοψαν την επικοινωνίαν με το Μπιζάνι. Κατά την διάρκειαν της νύκτας 20/21 Φεβρουαρίου τα Τάγματα αυτά ανέκοψαν την κίνησιν πολλών τουρκικών τμημάτων, τα οποία υποχωρούσαν προς τα Ιωάννινα και συνέλαβαν 37 Αξιωματικούς και 935 οπλίτες αιχμαλώτους.

Η ούτω τολμηρά διείσδυσις των Ευζώνων εις το εσωτερικόν της τουρκικής τοποθεσίας μέχρι τις παρυφές των Ιωαννίνων, ενώ τα οχυρά Χιντζηρέλου, Μπιζάνι και Καστρίτσα έμεναν ανέπαφα, συνέτεινε εις την απόφασιν των Τούρκων να παραδοθούν».

(Επίτομος Ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913 Γ.Ε.Σ. / Δ.Ι.Σ.).

21 Ιουνίου 1913 (Μάχη Κιλκίς – Λαχανά).

[Την επίθεση κατά της κύριας τοποθεσίας του εχθρού, δηλαδή του λόφου Λαχανά, πήρε επάνω του ο Εθνικός Ήρωας Ταγματάρχης Γιάννης Βελισσαρίου, με έξη (6) μονάχα διαλεχτούς λόχους του 1/38 Συντάγματος Ευζώνων.

Στις τρεις και είκοσι οι Ελληνικές πυροβολαρχίες άρχισαν ξαφνικά φοβερό καταιγισμό κατά των εχθρικών χαρακωμάτων και πυροβολείων. Τα πάντα καίγονται, το έδαφος σειότανε σαν από σεισμό. Μέσα σ’ αυτό το κακό πετάχτηκε ο Βελισσαρίου με τους έξη (6) λόχους και βρέθηκε τριακόσια μέτρα μπροστά στις γραμμές και τα πυροβολεία των Βουλγάρων.

Τα ευζωνάκια ρίχνουν τότε μια πυκνή μπαταριά και ορμούν με εφ’ όπλου λόγχη και αλαλαγμούς. Οι Βούλγαροι φεύγουν με την κραυγή τρομάρας:

– «Ὢ λελέ μάικω! – Ὢχ, μανούλα μου!»] (Σπύρος Μελάς της Ακαδημίας Αθηνών: «Οι Πόλεμοι 1912-1913»).

Το συγκεκριμένον περιστατικόν μου είχεν αφηγηθεί και ο παππούς μου Φωτόπουλος Ιωάννης του Γεωργάκη, γνωστός με το παρωνύμιον Γερμανός, ο οποίος είχε πολεμήσει κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913).

«Το Γενικόν Στρατηγείον την 21.00 ώραν της 21 Ιουνίου 1913 έδωσε Διαταγήν, όπως αφαιρεθούν τα διακριτικά των βαθμών όλων των Αξιωματικών, διά να μην παρέχουν καταφανή στόχον εις τον εχθρόν. Και τούτο λόγω των μεγάλων απωλειών εις Αξιωματικούς κατά την μάχην Κιλκίς – Λαχανά».

(Επίτομος Ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913 Γ.Ε.Σ./Δ.Ι.Σ.).

13 Ιουλίου 1913 (Αγώνας εις Ύψωμα 1378)

[Αυτή την ιστορική μέρα, βρέθηκαν αντιμέτωποι και από τα δυο μέρη οι πιο διαλεχτοί άντρες, Βούλγαροι και Έλληνες. Οι άντρες της βασιλικής Φρουράς, του Φερδινάνδου. Όλοι πολέμησαν με παλληκαριά και πείσμα.

Απέναντί τους είχανε τους αθάνατους Εύζωνους, τους Ημίθεους του 1/38 Συντάγματος. Ο Αγώνας ήτανε τόσο λυσσασμένος και συχνά σώμα με σώμα, ώστε πολλοί από τη μια μεριά και από την άλλη πέφτανε τρυπημένοι με τη λόγχη, αρκετοί Βούλγαροι σκοτώθηκαν με πέτρες στο κεφάλι…, γιατί, κάποια στιγμή, τα πυρομαχικά λείψανε από τους Εύζωνους και τότε ο Βελισσαρίου που ήτανε όπως πάντα στη γραμμή της φωτιάς τους φώναξε:

– Χτυπάτε τους με τις πέτρες μωρέ! κι’ αυτές σκοτώνουν.

Αλλά μια οβίδα έσκασε κοντά του, ένα μεγάλο θραύσμα τον βρήκε κατάστηθα και ο Εθνικός Ήρωας, ο πορθητής του Μπιζανιού, απέμεινε στον τόπο.

Στην επική αυτή σύγκρουση έπεσε σε λίγο, και ο Ταγματάρχης Κολοκοτρώνης, άξιο βλαστάρι της δοξασμένης γενιάς του Γέρου του Μοριά.

Κοντά σ’ αυτή χάθηκαν και ένα σωρό Αξιωματικοί και Άντρες του Ηρωϊκού Συντάγματος.

Οι πλαγιές κι’ρεματιές είχαν γεμίσει πτώματα Ελλήνων και Βουλγάρων ανακατωμένα….].

(Σπύρος Μελάς της Ακαδημίας Αθηνών: «Οι Πόλεμοι 1912-1913»).

Ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος ο ΙΒ΄, ο Στρατηλάτης, ο Μέγιστος των Κωνσταντίνων, ο Δουξ της Σπάρτης*, εις την Έκθεσίν του, προς το Υπουργείον Στρατιωτικών, ανέφερε με δικαίαν υπερηφάνειαν:

«Σύνταγμά τι του δεξιού τρις ήλωσε δια της λόγχης το Ύψωμα 1378 και τρις εξετοπίσθη εξ αυτού, μέχρις οὗ τέλος, χθες πρωΐαν της 15^ης εξετόπισεν εξ αυτού οριστικώς τον εχθρόν και εκυρίευσε την θέσιν».

Σημείωσις: Πρόκειται για το 1/38 Ηρωϊκόν Σύνταγμα Ευζώνων.

7. ζ. Παρατίθεται: Φωτογραφία του Στρατηλάτου Κωνσταντίνου.

Αν κατάφερα το ελάχιστον, το οποίον μπορούσα με λίγες λέξεις να προσφέρω, να ανάψω νοερώς ένα κεράκι εις μνήμην των ηρωϊκών Τσολιάδων μας, οι οποίοι με το τίμιον αίμα των καθηγίασαν τους Επικούς Αγώνες της Πατρίδος μας, επανέρχομαι και αὖθις εις τα της επιστρατεύσεως των παλληκαριών του τόπου μας κατά το 1940-1941. (Συνέχεια εις το αμέσως επόμενον δημοσίευμα).

*Σημείωσις: Παρατίθεται επιστολή του Γενικού Στρατηγείου του Ελληνικού Στρατού 27-10-1912 προς τον Στρατηγόν Διοικητήν των Βουλγαρικών Δυνάμεων εις Γιουβέσναν (Άσσηρον), εις την οποίαν ο Κωνσταντίνος ο ΙΒ΄. Ο Στρατηλάτης υπογράφει ως Δουξ της Σπάρτης.